Yap, çürüt ve devret!

Yapımına 1977 yılında başlanan ve 31 yıldır açılması beklenen Akhisar Sigara Fabrikası, TEKEL’in 60 milyon YTL’lik vergi borcu gerekçe gösterilerek Maliye Bakanlığı’na devredildi.


Yapımına 1977 yılında başlanan ve 31 yıldır açılması beklenen Akhisar Sigara Fabrikası, TEKEL’in 60 milyon YTL’lik vergi borcu gerekçe gösterilerek Maliye Bakanlığı’na devredildi. Yaklaşık 1500 dönümlük arazi üzerinde kurulu olan sigara fabrikasının Maliye Bakanlığı’na devredilmesi Akhisar’da tepkilere yol açarken, yıllardır süren umutlu bekleyiş yerini belirsizliğe bıraktı.
Binlerce kişiye geçim kapısı olması beklenen, bugüne kadar yapımı ve tadilatlarıyla birlikte 250 milyon dolar harcandığı söylenen fabrikanın bundan sonraki akıbetinin ne olacağı ise kimse tarafından bilinmiyor. TEKEL’in özelleştirilme sürecinin hızlandırıldığı döneme denk düşen bu devir işlemi, Türkiye’nin tütün piyasasından tamamen çekilip bu alanı uluslararası tekellere bırakma hesabının yansıması olarak görülüyor.
Cezaevi olarak bile düşünüldü!
Bir zamanlar tütün merkezi olan Akhisar’da sigara fabrikası, uzun yıllar siyasi iktidarların seçim malzemesi olarak kullanıldı. Hatta bir dönem sigara fabrikasının en yakın zamanda hizmete gireceği söylenerek İş ve İşçi Bulma Kurumu’na isimler bile yazdırıldı. Ne var ki tütüne konulan kota uygulamasıyla başlayan süreç, TEKEL’in özelleştirilme kapsamına alınmasıyla devam ederken Akhisar Sigara Fabrikası’nın kaderine terk edilmesini de beraberinde getirdi. Tütün üretiminin azalması tütüncüleri başka alanlara yöneltirken, devasa büyüklükteki fabrikanın istihdam yaratacak bir saha olmasının dışında projeler gündeme geldi. Bir dönem Adalet Bakanlığı’nın da ‘Bölgesel Yarı Açık Cezaevi’ yapımı için girişimlerde bulunduğu söylenen Akhisar Sigara Fabrikası en sonunda TEKEL’in vergi borcuna karşılık Maliye Bakanlığı’na devredilmiş oldu.
Bu kadar para niye harcandı?
31 yıldır faaliyete geçmeyen Akhisar Sigara Fabrikası için yapılan harcamalar da en az fabrikanın bu duruma gelmesi kadar tartışılan bir başka konuyu oluşturuyor. 250 milyon dolar harcandığı belirtilen fabrikada bu paranın neye ve nasıl gittiği noktasında elle tutulur bir şey bulunmuyor. 1977 yılında başlatılan inşaat, 1984 yılında dönemin hükümeti tarafından alınan bir kararla durdurulduktan sonra 9 yıl boyunca tek bir çivi çakılmadan çürümeye terk edilmiş. 1993 yılında ise Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından eksik işlerin tamamlanması ve tadilatı için ihalesi yapılan sigara fabrikasının aradan geçen bunca zamana karşın değerlendirilmemesi kafalarda soru işaretleri uyandırıyor. TEKEL’in özelleştirme sürecini yakından takip eden bu şirketin aynı zamanda Akhisar Sigara Fabrikası’nın yapım ihalesinde de bulunması ve çevre sakinlerinin ‘söküp-yeniden takma’ olarak değerlendirdiği yenilenme ve tadilatlara rağmen işlerin tam olarak bitirilememiş olması çeşitli kuşkuları beraberinde getiriyor.
Unakıtan dediyse tamam!
Akhisar Sigara Fabrikası’nın durumu belirsizliğini korurken oluşan tepkileri dindirmek için fabrika alanının sanayi yatırımı olarak kullanılacağı yönünde girişimlerde bulunulduğu belirtiliyor. Sigara fabrikasının Maliye Bakanlığı’na devri ile birlikte gözler Bakan Kemal Unakıtan’a çevrilirken, Unakıtan’ın özel sektörle şimdiden pazarlık içine girdiği görülüyor. Manisa Valisi Refik Arslan Öztürk, Akhisar Belediye Başkanı Salih Hızlı ve Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Erdayıoğlu, konunun çözümü için Ankara ile yakın temasta olduklarına dair açıklamalarda bulundular.
Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Erdayıoğlu, “Maliye Bakanımız Sayın Kemal Unakıtan, traktör fabrikası için girişimcilere, ‘Size Akhisar Sigara Fabrikası’nı verelim’ dedi. Biz de destekliyoruz. Sigara fabrikası otomotiv sektörü için oldukça uygun” diye konuştu.
Hangisi doğru, ne değişti?
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın otomotiv sektörüne ‘tavsiye ettiği’ Akhisar Sigara Fabrikası ile ilgili bu yöndeki girişim daha önce de gündeme gelmiş ve çeşitli spekülasyonlara yol açmıştı. Bir süre önce BMC firması yetkililerinin Akhisar Sigara Fabrikası’na gelip incelemelerde bulunduğu ancak yeterli ‘kolaylıklar’ sağlanmadığı için BMC’nin bu yatırımdan vazgeçtiği iddiaları ortaya atılmıştı. Akhisar Belediye Başkanı Salih Hızlı da BMC yetkililerinin fabrikada incelemelerde bulunduklarını ancak fabrikanın yapımının ve çatı sisteminin kendileri için uygun olmadığını belirterek tercih etmediklerini açıklamıştı. (Akhisar/EVRENSEL)

Akhisar için umuttu

Salih Hızlı (Akhisar Belediye Başkanı): Peşkeş çekme eleştirilerine karşılık Maliye’ye devredildi. Bizim sunacağımız öneriler de olacak. Bence yıllardır duran taş yerinden oynadı. Ekonomik ömrü bitmiş bu yapının çürüyüp gitmesine göz mü yumacağız, yoksa katkı sağlamasına mı çalışacağız? Sanayi ve istihdam yoğunluklu bir yer olmasını istiyoruz. Artık son kararı bakanlık verecek.
Mehmet Gökfiliz (Kayalıoğlu Belediye Başkanı): Bu kadar büyük araziye yazık oldu. Şimdi satışa çıkarırlar ve birilerine peşkeş çekerler. Fiziki yapısından dolayı sigara fabrikası dışında kullanılması çok zor.
Vasfi Kaya (Kapaklı Köyü Muhtarı): Akhisar için önemli bir yerdi, büyük bir umuttu. Ne olacak, nasıl olacak bilemiyorum. Birçok şey halkın bilgisinin dışında gelişiyor.
Nedim Damacı (Tütün Üreticisi): Fabrikanın temeli atıldığında biz tütün üretiyorduk ve bu bizim için umuttu. 90’lı yılların sonuna kadar bu umutla yaşadık. Her şey ortada. Birileri ekmeyin diyor ekemiyoruz, fabrika açılmayacak diyor, açamıyoruz.
Tuncay Çap (EMEP Akhisar İlçe Başkanı): Özelleştirmenin geldiği son durum budur. Uluslararası sermayenin saldırıları öyle bir hale geldi ki önce ev sahibini kiracı yapıyorlar sonra da kirayı ödeyemiyorsun diye çık git diyorlar. İşte halkın birikimleriyle oluşturulan fabrikaya hizmet vermeden el konuluyor. Hangi holdinge, hangi yabancı sermayeye peşkeş çekileceği belli değil. İşsizliğin arttığı bir dönemde bu durum ibret vericidir.
Reşat Namtepe (ÖDP Akhisar İlçe Başkanı): Kamuoyuna açıklanmamış olmasına rağmen, sigara fabrikasının Maliye Bakanlığı tarafından Adalet Bakanlığı’na devredildiği ve yarıaçık cezaevi yapılacağı söylenmektedir. Burasının üretime ve istihdama dönük olarak işletilmesini istiyoruz. Örneğin burası Celal Bayar Üniversitesi’ne bağlı ziraat ve veterinerlik fakültesi olarak hizmete açılabilir.
Güngör Lalancı (CHP Akhisar İlçe Başkanı): Bugüne kadar yapılan özelleştirmelerin akıbeti belli. Satalım kurtulalım anlayışı olursa yanlış yapılır. Umarım burası da iktidar yandaşlarına peşkeş çekilmez. Buraya harcanan para ile Akhisar’ı yeniden inşa ederdik. Sorun buraya kadar gelmeden çözümlenmeliydi.
Arda Armutlu
www.evrensel.net