ABD’ye NATO freni

ABD, NATO’nun genişlemesi ve Afganistan’a asker gönderme konusunda istediğini alamadı. AB ve Rusya, ABD’ye geri adım attırmanın zaferini yaşıyor


Romanya’nın başkenti Bükreş’te önceki gün başlayan ve bugün sona erecek olan NATO Zirvesi, ABD’nin ağır yenilgisiyle tamamlanıyor. ABD Başkanı George W. Bush’un Ukrayna ve Gürcistan’ın NATO’ya tam üye olarak alınması konusunda günlerdir yaptığı ısrar, Rusya ve AB ülkelerinin karşı çıkışı nedeniyle sonuçsuz kaldı. Bush’un “Ya Afganistan’a daha fazla asker göndermeliyiz ya da 11 Eylül benzeri saldırıları göze almalıyız” tehdidi de işe yaramadı. NATO üyesi hiçbir ülke, açık bir şekilde asker gönderme sözü vermedi.
NATO genişleyemedi
Ukrayna ve Gürcistan’ın NATO’ya üye yapılması durumunda, bunun Batı Avrupa ile Rusya arasındaki ilişkileri gereceği, bu yüzden de stratejik çıkarları tehlikeye düşüreceğini hesap eden Almanya, Fransa ve diğer Batı Avrupa ülkeleri, zirvenin ilk iki günkü oturumunda ABD’ye karşı açıktan tutum aldı. ABD’ye karşı çıkan cephenin liderliğini Almanya Başbakanı Angela Merkel üstlendi.
Çarşamba günü liderlerin bir araya geldiği yemekte bir konuşma yapan Merkel, Ukrayna ve Gürcistan’ın üyeliğine karşı olduklarını ifade ederek, “Bu iki ülkeyi üyelik planına dahil etmek için vakit çok erken” dedi. Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri de Merkel’in bu çıkışını destekledi. Alman basınında yer alan haberlere göre toplantıda Bush ile Merkel ve Sarkozy arasında sert tartışmalar meydana geldi. Ancak her iki taraf da tutumunu değiştirmedi.
Yapılan müzakereler sonucunda, ABD Başkanı Bush, Ukrayna ve Gürcistan’ın üye yapılması konusundaki ısrarında geri adım atmak zorunda kaldı. Toplantıdan sonra bir açıklama yapan NATO Sözcüsü James Appathurai, “Bütün sorun üyelik konusundaki zamanlama. Genel görüşe göre asıl mesele, Gürcistan ve Ukrayna’nın üyelik eylem planına dahil edilip edilmeyeceği değil, ne zaman üye olacakları. Hakim görüş bu” dedi. Buna göre, her iki ülkenin üyeliği şimdilik rafa kaldırıldı. Politik gelişmeler ve Rusya’nın batıyla olan ilişkilerine bağlı olarak üyelik yeniden gündeme getirilecek. Ancak, Ukrayna ve Gürcistan’ın orta vadede NATO’ya üye olması zor görünüyor.
Rusya ve AB’nin başarısı
NATO Zirvesi’nde Ukrayna ve Gürcistan’ın üyeliği konusunda ABD’ye geri adım attırılması Rusya ve AB’nin zaferi olarak değerlendiriliyor. Der Spiegel dergisinin internet sitesinde dün yayınlanan bir haber-yorumda, Avrupa’nın bundan sonra ABD’ye karşı daha bir güvenle hareket edeceğine dikkat çekilerek, “Bush’un isteğinin yerine gelmemesinde AB’nin karşı çıkışı büyük bir rol oynadı” denildi.
Aynı yorumda, Almanya ve Fransa’nın en büyük korkusunun Moskova ile olan diplomatik ilişkilerin kötüleşmesi olduğuna dikkat çekilerek, “Berlin ve Paris liderleri Bükreş’te birlikte hareket ettiklerini bir kez daha gösterdiler” denildi.
Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin geçen hafta Londra’ya yaptığı ziyaret dolayısıyla yapılan yorumlarda, Almanya ile Fransa arasındaki ilişkilerin zayıflamakta olduğu ileri sürülmüştü. Üyeliği reddedilen Ukrayna ve Gürcistan yetkilileri tarafından yapılan açıklamalarda da, NATO Zirvesi’nin sonucunun Rusya’nın zaferi olduğu belirtilerek Rusya’ya tepki gösterildi.
Yunanistan da
Makedonya’yı engelledi
Zirvede, Arnavutluk ve Hırvatistan’ın NATO’ya üye yapılması konusunda bir karar alınırken, yine ABD’nin desteklediği Makedonya’nın üyeliğini ise bu kez Yunanistan frenledi. Yunanistan, Makedonya’nın ismi üzerindeki anlaşmazlık aşılıncaya kadar bu ülke ile katılım müzakerelerinin başlamasını engelledi. Yunanistan Dışişleri Bakanı Dora Bakoyannis, Makedonya’nın NATO üyeliğini desteklediklerini, ancak öncelikle bu ülkenin adını değiştirmesi gerektiğini söyledi. Makedonya, aynı zamanda Yunanistan’ın kuzeyindeki bir bölgenin de adı. Atina, bu nedenle Makedonya isminin kendi topraklarına yönelik bir hak iddiası anlamına geldiğini savunuyor.
Kimse Afganistan’da savaşmaya niyetli değil
Zirvenin bir diğer önemli gündemi ise NATO şemsiyesi altında Afganistan’da sürdürülen işgale takviye gücün gönderilmesi idi. ABD Başkanı Bush, zirve öncesinde yaptığı açıklamalarda, bütün üye ülkelerden özellikle çatışmaların yoğun olduğu Güney Afganistan’a takviye güç göndermelerini istedi. Ancak, üye ülkelerin hiçbiri gönüllü bir şekilde Güney Afganistan’a asker göndermeye niyetli değil.
Bölgede Taliban ile ABD, İngiltere, Kanada gibi ülkelere ait güçler arasında süren çatışmalarda kayıpların sayısı artıyor. ABD bu yüzden bölgeye acil takviye güç gönderilmesini istiyor. Bush zirvede yaptığı konuşmada, Afganistan’da NATO olarak savaşı kaybetmeyi göze alamayacaklarını ifade ederek, “Ya asker göndermeliyiz ya da 11 Eylül benzeri saldırıları göze almalıyız” tehdidinde bulunmuştu. Ancak bu tehdide rağmen hiçbir ülke zirvede açık bir şekilde asker gönderme sözü vermedi.
Bir hafta önce Afganistan’a ek olarak bin asker göndereceğini ifade eden Fransa bile bu konuda geri adım atarak, sadece “yüzlerce” askeri Doğu Afganistan’a göndereceğini bildirdi. Fransa’nın en fazla 700-800 asker göndereceği dile getiriliyor. Almanya ise Güney Afganistan’a asker göndermeyeceğini açıklamıştı. Güney Afganistan’da ABD ve İngiltere ile birlikte Taliban’a karşı savaşan Kanada ise ek gücün gelmemesi durumunda askerlerini geri çekeceğini ilan etmişti.
Türkiye Afganistan’a asker gönderecek
NATO Zirvesi’ne katılmak üzere gittiği Bükreş’te gazetecilerin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Türkiye’nin Afganistan’a asker göndereceğini ancak askerlerin savaşa girmeyeceğini söyledi. Zirvede Afganistan’a askeri güç gönderilmesiyle ilgili detayların görüşüleceğini anlatan Gül, “Askerlerimiz muharip olmayacak. Yani orada savaşa giren olmayacak. Onun ötesinde Afganistan’a hem askeri hem sivil güçlü destek vermeye devam edeceğiz. Bu bizim çok önem verdiğimiz bir konu” dedi.
Bu durumda, NATO’nun Güney Afganistan’da büyük bir yenilgi ile karşı karşıya olduğu, Bükreş Zirvesi’nde de durumu değiştirmek için somut bir adım atılamadığı görüldü.
Zirve kapsamında bugün ise NATO-Rusya Buluşması gerçekleştirilecek. Önümüzdeki ay görevini bırakacak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in katılacağı buluşmaya, Rusya ile ABD arasındaki gerilimin damgasını vurması bekleniyor. (Köln/EVRENSEL)
www.evrensel.net