‘Serbest ticaret’te küresel kriz

Hindistan ve Çin’in çiftçileri korumayı amaçlayan önerileri DTÖ toplantısını sonuçsuz bıraktı


İsviçre’nin Cenevre kentinde geçtiğimiz 9 gün boyunca devam eden dünya ticaretini serbestleştirmeye yönelik görüşmelerin “başarısızlıkla sonuçlandığı” açıklandı. Yaklaşık 35 ülkenin bakanları, 2001’den beri sürdürülen Doha turu müzakerelerinde ilerleme sağlanması amacıyla 9 gün önce bir araya gelmişlerdi. 21 başlık halinde sıralanan görüşmelerde 18 başlıkta uzlaşma sağlanırken tarım gümrükleri ve sübvansiyonlarda indirim tartışması nedeniyle kilitlendiği ve anlaşma sağlanamadan sona erdiği duyuruldu.
Hindistan ve Çin’in gelişmiş ülkelerden gelen ithal ürünlerin baskısına karşı gelişmekte olan ülkelerin fakir çiftçilerini korumayı amaçlayan önerileri ABD tarafından olumsuz karşılandı. ABD’nin yüksek tarım sübvansiyonlarının, yoksul ülkelerdeki üreticilere etkisinin odakta yer aldığı görüşmelerde, ABD’nin sübvansiyonlarda yapacağı kesintiyle ilgili önerilerinin, yoksul ülkeler tarafından yetersiz bulunduğu bildirildi. Kalkınmakta olan ülkeler, diğer ülkelerin uyguladığı vergilerin de azaltılmasını istiyor.
AB Komisyonu’nun Dış Ticaretten Sorumlu Üyesi Peter Mandelson açıklamasında, bunun ‘‘toplu bir başarısızlık’’ olduğunu ifade ederek, başarısızlığın sonuçlarının herkes için eşit olmayacağını, görüşmelerde fırsata ve şansa ihtiyaç duyanların orantısız biçimde, sonuçları daha fazla hissedeceğini bildirdi. ‘‘Dünya düzenini yeniden belirlemek için dünya çapındaki ilk sözleşmeyi yapma fırsatını kaçırdık’’ diyen Mandelson, müzakereleri yenilemeye uğraşacaklarını ekledi.
Kasap et derdinde
ABD Ticaret Temsilcisi Susan Schwab ise, gazetecilere yaptığı açıklamada, ‘‘Bu kez sonuca çok yakındık’’ dedi. ABD’nin, Doha görüşmelerine bağlı kalacağını belirten Schwab, ‘‘bütünüyle bir çöküşten söz etmenin zamanı olmadığını, ABD’nin bu konudaki taahhütlerinin hala masada olduğunu ve karşıdan yanıt beklediğini’’ kaydetti. Schwab durumu “bariz korumacılık” olarak adlandırdı ve “küresel gıda fiyatlarında krizle karşı karşıya olduğumuz bir dönemde anlaşmazlığın ülkelerin gümrüklerini ne kadar ve ne denli hızlı şekilde yükseltecekleri konusunda çıkmış olması bir hayli ironik” dedi.
Öte yandan Hindistan Ticaret Bakanı Kamal Math, ABD taleplerinin kabul edilemez olduğunu ve anlaşmanın geçim güvenliği sorunu sebebiyle yapılamadığını belirtti.
Kamal, “ABD ticari yatırımlarını büyütmeye çalışırken ben, çiftçilerin geçimlerini güvence altına almaya uğraşıyorum” dedi.
3. Dünya’ya baskı sürecek
Doha görüşmelerinde öngörülen ticaret sistemi üçüncü dünya üreticilerine ürünlerini gelişmiş pazarlarda gümrüksüz satma şansını veriyor ancak karşılığında yüksek sübvansiyonlarla kaliteli ve ucuz üretim yapabilen gelişmiş ülkelerin üreticileri de üçüncü dünya pazarlarına girecek. Rekabet şansı olmayan gelişmekte olan ülkeler bu konuda kararsız.
Uzmanlar yüksek gıda fiyatlarının tarım gümrükleri konusunu oldukça hassas bir mesele haline getirdiğini söylüyor. Gelişmekte olan ülkelerin birçoğu devlet gelirlerinin büyük bölümünü gümrük kesintilerinden sağlıyor ve Dünya Bankası’nın (DB) araştırmasına göre Doha raundu masada dururken bu gelirlerde bir artış beklenmiyor. Gümrük gelirlerinden aslan payını da fakir Afrika ülkeleri değil Arjantin, Brezilya, Çin, Hindistan, Meksika ve Türkiye gibi birkaç gelişmekte olan ülke alıyor.
ABD’de kasım ayında yapılacak seçimle yönetimin değişmesi ve AB Komisyonu’nda gelecek yıl gerçekleşecek değişiklikler ile Hindistan’da yakın gelecekte yapılması olası seçimlerin, görüşmelerin gelecekteki akışını değiştirmesi ve yeniden müzakerelere başlanması bekleniyor. Görüşmenin başarısız olmasının, uluslararası ticarete kısa vadeli ve belirgin bir etkisi olması beklenmiyor ancak tartışmaya konu olan maddelerin uygulanmasında, 5 ya da 10 yıl gibi uzun vadeler uygulanıyor.
Bu görüşmelerin anlaşmazlıkla sonuçlanmasının, ‘‘korumacı’’ eğilimi artırabileceği ve karar alıcıları, korumacılıkla daha sıkı biçimde mücadeleden uzaklaştırabileceği belirtiliyor. Yüksek petrol fiyatları ve finansal krizler sonrasında, çöken görüşmelerin pek iyi yansımaları olması beklenmiyor. (DIŞ HABERLER)
www.evrensel.net