TOFAŞ’ın yakasını bırakmıyorlar

TOFAŞ’ın yakasını bırakmıyorlar

Kriz gerekçesiyle 1500’den fazla işçinin işten atıldığı TOFAŞ otomobil fabrikasında, atılan işçilerden ikisi bir ilki gerçekleştirdi. Mehmet Tükenmez ve Bahtiyar Çalı adlı 2 işçi, “kriz bahane edilerek haksız biçimde işten atıldıkları” gerekçesiyle açtıkları işe iade davasını kazandı. Söz konusu örnek, işçi sirkülasyonunun yoğun olduğu TOFAŞ’ta daha önce hiç yaşanmadı...


Kriz gerekçesiyle 1500’den fazla işçinin işten atıldığı TOFAŞ otomobil fabrikasında, atılan işçilerden ikisi bir ilki gerçekleştirdi. Mehmet Tükenmez ve Bahtiyar Çalı adlı 2 işçi, “kriz bahane edilerek haksız biçimde işten atıldıkları” gerekçesiyle açtıkları işe iade davasını kazandı. Söz konusu örnek, işçi sirkülasyonunun yoğun olduğu TOFAŞ’ta daha önce hiç yaşanmadı...
Davayı kazanan işçiler; “Kriz fırsatçılığı vardı. Yargı engel koydu. Bizler işten çıkarılmadan önce fabrikada idari binada çalışanlarla birlikte yaklaşık 10 bin civarında işçi çalışıyordu. Bizler o kadro ile bin otomobili geçememiştik. Ancak şu anda, atılan onca işçiye rağmen, 1200’den fazla otomobil üretildiğini, içeride çalışan arkadaşlarımız söylüyor. Bu koşullarda işimize dönme talebimiz son derece haklıdır” diyor...
Davayı zamanında açarak TOFAŞ’ta bir ilke imza atan işçilerden Bahtiyar Çalı, işten çıkarılma sürecinde yaşadıklarının öfkesini nasıl bilediğini şöyle anlatıyor: “Evimde dinlenmekte olduğum bir saatte telefon geldi ve bu telefonla birlikte hayatım değişti.” Telefonda kriz dolaysıyla işyerinde bir toplantı yapılacağı söyleniyordu. Hemen sendika temsilcisini aramış. Aldığı cevap, “İşçi çıkarılacak” olmuş. Ne yapacaklarına dair sorduğu soruya aldığı cevap, onu daha çok hayrete düşürmüş: “Hiçbir şey yapamayız. Şayet dava açarsan, bu da avukatlara para yedirmekten başka bir işe yaramaz.”
Çalı, sonrasında yaşananları şöyle anlatıyor: “Guruplar halinde çıkarılan işçi sayısı 600’e ulaştı. Birbirimizden haberimiz olmuyordu. Fazla bir tepkinin oluşmaması için işçilere, özellikle emekliliği yaklaşanlara ‘Gel istifa et para verelim’ dediler. Bu yolla da çıkan işçi sayısı 400’ü buldu. Ama işveren, böyle çıkan işçiler hakkında ‘Biz çıkarmadık, kendileri işten çıktılar’ diye açıklama yaptı. Aşama aşama TOFAŞ değişik yöntemler kullandı, işten çıkarmak için. Mesela, kendisi işten çıkan işçilere 2 aylık fazla ücret verilerek işçilerin kendi rızalarıyla işten çıkması teşvik edildi. Böyle çıkarılan işçilerin sayısını tam olarak bilemiyoruz, kimine göre 1500 kimine göre ise 2 bin işçi kriz bahanesiyle mağdur edildi...”
TOFAŞ’TAN DEVLET GİBİ KORKUYORLAR
Bahtiyar Çalı, dava açma sürecinde işçi arkadaşlarının umutsuzluğuna dikkat çekiyor: “Benimle birlikte işten çıkarılan arkadaşlarım bile buradan bir şey çıkmayacağına inandılar. ‘Ha TOFAŞ’a dava açmışsın ha devlete! Bunlarla uğraşılmaz’ dediler.”
“18.5 yıl TOFAŞ’ta çalıştım ve bu süre içerisinde benim bildiğim fabrika 9 kez krize girdi” diyen Çalı’dan, “Peki kriz sonrası fabrikada nasıl uygulamalar olur” sorumuza şu cevap geldi: “Benim çalıştığım bantta 7 kişi çalışıyordu, 2 kişi işten çıkarıldığı zaman geriye kalan 5 işçi, çıkarılan işçilerin işini de üstlenmek zorunda kalıyordu. İşçilerin üzerinde baskılar artıyordu. Fabrikada çalışan her işçinin bir süresi vardır. Örneğin; dakikada bir otomobil çıkması gerekiyorsa herkesin o performansa göre çalışması gerekir. İşten çıkarılma tehlikesinden dolayı herkes yapabileceğinin çok üzerinde bir tempoyla koşturuyor. Son zamanlarda çalışma koşulları çok ağırlaştı, bu tempoya dayanamayarak işten çıkan birçok işçi oldu.”
“Peki dava işçiler üzerinde nasıl bir etki uyandırdı” şeklindeki sorumuza Çalı şu yanıtı veriyor: “Herkes kesin kaybedeceğimi düşünüyordu. Ancak burada haklı olduğumuz onaylandı. Dava açmayan arkadaşlarım bin pişman. İçeride çalışanlar beni arayarak tebrik etti. Bu karardan çok moral kazandıklarını belirtiyorlar. Artık TOFAŞ işçilerinin haklarını bu yolla da arayacağını düşünüyorum. İşveren işçileri kapıya koyduğunda, işçilerin tepkisiz kalacağını düşünmüyorum.” (Bursa/
EVRENSEL)

TOFAŞ FORMÜLÜ!
TOFAŞ yöneticilerinin ‘Kriz bizi teğet geçti’ biçimindeki açıklamasını hatırlatarak, firmanın krizden çıkış formülünü sorduğumuz 18.5 yıllık işçi Bahtiyar Çalı, bize formülü şöyle özetledi: “TOFAŞ krize karşı hazırlıklarını iyi yapan bir firmadır. 2001’deki krizde de TOFAŞ etkilenmemişti. O zaman da çok işçi çıkararak krizin faturasını işçilerin sırtına yıkmıştı. TOFAŞ’ın krizden etkilenmemesindeki bir diğer neden de yaptığı uluslararası anlaşmalar. Adına ‘MCV’ denilen bir anlaşma var. Firmalarla yapılan anlaşmalar gereği bin otomobil alınması yönünde bir protokol yapılmışsa, fabrikanın bin arabayı teslim etmesi gerekiyor. Fabrika bu sürede 900 araba çıkarmışsa, kalan 100 arabanın parasını ödemek durumunda... Fakat aynı anlaşmalar gereği karşı taraf araç almayı durdursa bile, almayı taahhüt ettiği araç miktarının parasını ödemek zorunda. TOFAŞ bu anlaşmalar sayesinde krizden güçlenerek çıktı.”

1998’DEKİ GİBİ BİR KALKIŞA İHTİYAÇ VAR
Otomotiv işçilerinin 1998 yılındaki isyanını hatırlatıyor, o dönem TOFAŞ’ta çalışan Bahtiyar Çalı; bugüne örnek olması temennisiyle: “1998 yılında sözleşme öncesi bizlerin beklentisi büyüktü; yüzde 80 zam bekliyorduk. Ancak sendika yüzde 43’e imza attı. Bu, bardağı taşıran son damla oldu. Bunun üzerine yemekhanede toplandığımızda bütün işçiler tabakları, bardakları yere vurduk. Önden bir gurup işçi arkadaşımız da dışarı çıkınca bir anda binlerce işçi kapı önüne çıktı. Sendikamız Türk Metal’den istifa etmeye başladık. İşçiler artık sendikanın, işverenin bir kuklası olduğunu söylüyordu. O gün 6 bin işçiden 4 bini, üyesi olduğu Türk Metal sendikasından istifa etti. Ancak daha sonra ne yapacağımızı bilemediğimiz ve gidecek güçlü bir sendika olmadığı için işveren bize büyük baskı yaptı. Aramızda öncü olan 70 kadar işçi arkadaşımızı işten attı ve bizler onlara da sahip çıkamadık. İşverenin baskısına dayanamayarak notere gidip tekrar Türk Metal Sendikası’na üye olduk. Yeterince örgütlü olamadığımız için yenildik... Ama o günkü derslerle birlikte bugün böylesi bir karşı koyuşa ihtiyaç var aslında...”
Hakkı Tali
www.evrensel.net

0 yorum yapılmış

    Yorum yapın

    Yorum yapmak için üyelik gerekmemektedir. Yorumlar, editörlerimiz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanır. Konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren, tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.