15 Kasım 2009 00:00

Halktan yana tarih...

Hint tarihçiliği’ denince akla ilk gelenlerden biridir Damodar Dharmananda Kosambi (1907-1966). Aynı zamanda örnek bir doğabilimci ve kavga insanıdır.

Paylaş
Hint tarihçiliği’ denince akla ilk gelenlerden biridir Damodar Dharmananda Kosambi (1907-1966). Aynı zamanda örnek bir doğabilimci ve kavga insanıdır. Eğitimi matematik alanında olmasına karşın, Marksçı Hint tarihinin temellerini atmıştır. Kosambi’nin çözümlemesinin temel birimi, birey değil toplumsal topluluklar. Buna getirdiği açıklama şöyle: Suyun tek tek molekülleri herhangi bir yöne doğru hareket edebilir; ama asıl hareket, ırmağın hareketidir. Irmağın akışı yanında, tek tek moleküllerin hareketi önemsiz. Kosambi, bir Hintli olarak, Marx’ın Hindistan’a dışarıdan bakışına katılmaz; Hint tarihi için, sınıf çatışmasına dayalı olarak, özgün gelişim aşamaları ileri sürer. Ancak, bu bakışında, yine de, tarihin merkezine üretim araçlarının gelişimini koyar. Örneğin, eskil (antik) Hint’te sabanın kullanılmasından kaynaklanan değişime odaklanır. Bu noktayla bağlantılı olarak, Hint toplumunu, tarih boyunca değişmeyen, duruk (statik) bir yapı olarak gören Kuzey Atlantikli bakışı eleştirir. Hint tarihinin birçok süreksizlikle dolu olduğunu örneklerle göstermektedir. Kosambi, döneminin tarihçilerini, Brahminlerin (üst kast) tarihini yazmakla suçluyor. Oysa, Kosambi’ye göre, alt sınıfların bambaşka bir dünyası var; ve alt sınıflar, uluslararası ve ulusal etkilerden daha uzak olduklarından, tarih araştırmaları için çok değerli bir hazine. Diğer bir deyişle, Kosambi, (yeniden) yazdığı tarihi, halkbilime dayandırıyor. Ayrıca, Kosambi, tarihçileri, Hint felsefesine odaklandıkları, ama bunun hangi toplumsal koşullar altında çıktığına eğilmedikleri için eleştiriyor. Kosambi’nin babası, Gandhi’nin yakın arkadaşlarındandı. Baba Kosambi’nin (1876-1947) filmlere konu olacak bir yaşamı vardı: 5. sınıftan terk bir köylü genci olarak, hindistan cevizi ağaçlarından ürün toplama işini yaparken, eline geçen kitaplarla budacılığı tanımış ve Buda’yı daha iyi öğrenebilmek için, yanında bir şişe, küçük bir kilim ve üç-beş kuruşla 7 yıl diyar diyar dolaşmıştı; değişik ülkelerde budacı rahiplik yapmış; Hint bağımsızlıkçılarının kurduğu ulusal okulda budacılık dersi vermesi istenince, bir dönüm noktası yaşamıştı. Artık, eskil Hint’in dünyaca tanınan bir avuç uzmanından biri olarak kabul ediliyordu. Daha sonra Buda uzmanı olarak Harvard’a davet edildi ve bir yolculuğu sırasında bulunduğu İngiltere’de bir Hollandalı tüccar, ona Marksçılığı öğretti. Baba Kosambi, daha sonra, çeşitli aralıklarla Harvard’da çalıştı; Hindistan’a dönüp Gandhi’nin kurduğu okulda görev aldı; Sovyetler’de Leningrad Üniversitesi’nde budacılık üstüne dersler verdi. Hint bağımsızlık kavgasında, Gandhi’nin verdiği görevleri yerine getirdi; bağımsızlık ateşini yoksullar arasında yaydı; bunun için tutuklandı, salıverildi. Baba Kosambi, 70 yaşında, eli ayağı tutmadığı için, geleneksel yöntemle, kendini öldürme amaçlı olarak ölüm orucuna yattı ve böyle öldü. Baba Kosambi, Marksçı okumaları dolayısıyla, budacılığın tanrısızlığa uzanan yelpazesinde yer aldı; bir dindardan çok, bir bilgin olarak yaşadı. O, budacı olduğu için toplumsalcı olmuş bir gönül insanıydı. Hint bağımsızlık kavgasıyla toplumsalcı düşünceleri tanıştıran bir avuç insandan biri olmuştu. Özgürlük ve bağımsızlık düşüncesi ve toplumsal eşitsizliğe karşı çıkma tutkusu, babadan oğula geçecekti. Bundan sonrası, oğul Kosambi ile ilgili: Kosambi, 1939’la birlikte, kendi alanı olan matematik dışında, tarih ve Marksçı yaklaşım üstüne de makaleler yayınlamaya başlıyor. İlk tarih çalışmaları, eskil paralarla ilgili sayılama (istatistik) çözümlemeleriydi. İlerleyen yıllarda, Kosambi, Hindistan Komünist Partisi’nin yayınlarında bilim üstüne yazılar yazdı. 1945’te, dönemin Hindistanı’nın bir numaralı araştırma kurumu olan Tata’ya geçti. 1948’de Tata’nın araştırmacısı olarak ABD’ye gitti, Einstein’la görüştü, orada dersler verdi ve dönüşte, o zamanlar çok yeni olan bilgisayar bilimlerini Hindistan’a taşıdı. 1956’da yayınlanan ‘Hint Tarihi Çalışmasına Giriş’ (Introduction to the Study of Indian History) adlı kitabı, Hint tarihçiliği alanında bir başyapıt sayılmakta. 1965’te, ölümünden bir yıl önce, daha sonra çeşitli dillere çevrilecek ‘Eskil Hindistan Ekini ve Uygarlığı’ (The Culture and Civilization of India) adlı başyapıtı yayınlandı.1951’den başlayarak Kosambi, Dünya Barış Konferansı Hindistan temsilcisi olarak birçok ülkede görüşmelerde bulundu; nükleer enerji yerine güneş enerjisini savundu. 1959’da, bir sayılama kurumu oluşturmak üzere Çin’den resmi olarak çağrı aldı; Çin’deki toplumsal deneylerden etkilenerek, Hindistan’da bunların uygulanması için çaba gösterdi; halk için bilim ve kılgıbilgisi (teknoloji) anlayışını savundu. Bugün Kosambi, Hindistan’da tarihi halktan yana yeniden yazanların başvuru kaynağı olarak anımsanıyor. Türkiyeli okurlara tanıtmak da bize düştü... İlgilisine KaynakDeshmukh, Ch. (2009). Dr. Damodar Dharmananda Kosambi: Life and work.
Dr. Ulaş Başar Gezgin
ÖNCEKİ HABER

ANJELİKA AKBAR:İnsanlardan önce müzikleri kucaklaşsın

SONRAKİ HABER

Barışa renk kat: Elazığ'da mahalleli duvarlara barışı çizdi

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa