Pasifik’te bir gezinti... (3)

Pasifik’te bir gezinti... (3)

Para birimi olarak Avustralya dolarını kullanan Nauru, 21 kilometrekarelik alanıyla, Vatikan’dan ve Monako’dan sonra dünyanın en küçük yüzölçümlü...

Para birimi olarak Avustralya dolarını kullanan Nauru, 21 kilometrekarelik alanıyla, Vatikan’dan ve Monako’dan sonra dünyanın en küçük yüzölçümlü üçüncü ülkesi (Karşılaştırmak için belirtelim: İstanbul’un Büyükada’sı, 5.4 kilometrekare). Ülkecik, 10 binlik nüfusuyla, Vatikan’dan sonra en küçük nüfuslu ikinci ülke. Nauru’yu savunma sorumluluğu, bugün, Avustralya’da.Ülkecik, 19. yüzyıl sonunda Alman sömürgesi, daha sonra, İngiliz, Avustralya ve Yeni Zelanda sömürgesi oldu; 1968’de bağımsız oldu. Zengin fosfat yataklarıyla, 1980’lerde, dünyanın ikinci en yüksek kişibaşı TYܒsüne sahip olan Nauru, bugün, fosfatın tükenmesiyle birlikte, merkez bankası batık bir ülke. Nauru’da gelir vergisi yok; işsizlik, yüzde 90’larda ve çalışanların yüzde 95’i, generke çalışıyor. Nauru, kıt kaynaklı bir ülke olduğu için, kara para aklama özeği olarak ve Avustralya’ya girmesine izin verilmeyen sığınmacıları, Avustralya’nın isteğiyle barındırma uygulaması dolayısıyla, Avustralya’dan gelen para yardımıyla gelir kaynağı yaratmaya çalışıyor. Bir diğer gelir kaynağı, Tonga’da olduğu gibi, parayı basana yurttaşlık verme uygulaması.- Tuvalu, 12 binlik nüfusuyla, Vatikan ve Nauru’dan sonra en az nüfuslu üçüncü ülke. Ülkecik, ayrıca, 26 kilometrekarelik yüzölçümüyle Nauru, Monako ve Vatikan’dan sonra dördüncü en küçük yüzölçümlü ülke. 19. yüzyıl sonunda bağımsız olan Tuvalu, 1978’de bağımsız oldu. Ülke, Maldivler’den sonra dünyanın en alçak ikinci ülkesi. Tuvalu’daki en yüksek nokta, 4.5 metre! Bu nedenle, küresel ısınmadan ilk etkilenecek iki ülke, Maldivler ve Tuvalu. Tuvalu’nun toprakları verimsiz, uzak olduğu için pek gezmen gelmiyor. Gelir kaynağı, Pasifik Adalarında ortak olan kaynaklara ek olarak, genelağda (İnternet) ülkenin sanal uzantısının (TV) satımı.- 1986’da ABD’den bağımsız olan 155 bin nüfuslu Mikronezya Üstbirliği (federasyon), yalnızca 702 kilometrekare. Bugün para birimi olarak ABD dolarını kullanan Mikronezya, geçmişte, İspanya, Almanya, Japonya ve ABD’nin sömürgesi oldu. ABD, Mikronezya’nın savunmasından sorumlu. Mikronezya yurttaşları, yapılan özel antlaşmaya göre, Amerikan yurttaşı olmadan da Amerikan askeri olabiliyorlar.- Marshall Adaları, 1986’da ABD’den bağımsız olmuş 181 kilometrekarecik bir ülke. Para birimi ABD doları olan ülke, Mikronezya için de olduğu gibi, geçmişte İspanyol, Alman, Amerikan ve Japon sömürgesi oldu. 1946-1958 arasında ABD, sömürgesi olan Marshall Adaları’nda nükleer silah denemeleri yaptı; bununla da kalmayıp nükleer silahların etkisini yerliler üstünde denedi. - Geçmişte Almanya ve Yeni Zelanda sömürgesi olmuş 190 bin nüfuslu Samoa, 1962’de Yeni Zelanda’dan bağımsız oldu. Bağımsızlıkçı hareketin 1910’lardan beri güçlü olduğu ülke, Pasifik’te ilk bağımsız olan ada olmuştu. ABD, Samoa’nın yarısını, ‘Amerikan Samoası’ adıyla elinde tutuyor. Sanat dünyası dopdolu olan, sanatçıları birçok uluslararası ödül alan bir ülke olan Samoa’da herkesin seçme hakkı var ama yalnızca kabile şeflerinin seçilme hakkı var. Kaynaklar kıt olduğundan, bağımsızlık istemeyen Pasifik Adaları da var. Yeni Zelanda’ya bağlı 1.500 nüfuslu 10 kilometrekarelik Tokelau, BM’nin, adaların bağımsızlığını istemesine karşın, halkoylamasında bağımsızlık için yeter sayıda oy çıkmadığından, Yeni Zelanda’ya bağlılığını sürdürüyor. Bu bağlılık, adanın bu ülkeden yardım almasını sağlıyor. Aynı biçimde, 1.400 nüfuslu Niue de Yeni Zelanda’ya bağlılığını sürdürüyor. Sömürge döneminde Pasifik Adalarından birçok erkek, sömürgeciler tarafından, köle işçi olarak tarlalarda çalıştırılmak üzere o adadan bu adaya taşındı; birçok adada yerli nüfusun neredeyse soyu tükeniyordu; o da yetmedi, üstlerinde nükleer silahlar denendi. Ama bağımsızlık da onlara mutluluk getirmedi; ülkeler küçük ve kaynaklar kıt. Yazımızı Tonga’dan bir şiirle bitirelim...Tongalıyım Beşikten Mezara!Ey kimliğim! Yalvarırım, beri gel!Karanlığın gölgesi çöküyor üstüme,Yitirmişim irademi, sersemlemişim,Tuzağa düşmüşüm insanlar arasında,tanıdık yüzler arasında,İstemez! Tongalıyım ben beşikten mezara!Bastırdı istilacılar, Batı kültürü,Yerden kesildi ayağım, hipnoz altındayım,Sonunda, kendi gazinomun assolistiyim,Özgürüm artık, özgürüm artık, bir yıldız,İstemez! Tongalı olmak, daha iyisi.Sürüp gidiyor deri muhabbeti, ırkçı muhabbetler,Açıklığı koyuluğu teninin, ne feci.Utanması yok mu bu efendilerin,Bak bakalım derinine! Özdür göreceğin,Tongalı gururudur, bir incidir, derinde yatar.Filipinli, Meksikalı ya da Anglosakson?Çeşit çeşit etnik kesit, peki ya ben neyim?Ah evet, Samoalıyım ve bu mu tek bildiğim?Salla gitsin! Sonuçta insan değil miyim?Değil miyim Tongalı? Ve gururluyum bunun için!Soruyorlar, “nerelisiniz bayan?Görüntü yabancı ve eleveriyor aksan da”Diyorum “sorabilir miyim niye bu kadar önemli?”“Özür dilerim, başvuru için gerekli.”“Tongalıyım beşikten mezara, beşikten mezara!”“Nerede ola ki bu ‘Tonga’ dedikleri?Kitaplara bakalım, neti açalım, galiba,Saklı bir yer idi Afrika cangıllarında,”İyi niyetlisiniz ama yetmez!Güney Pasifik’te bir mücevher!Mücevher. nokta, yaşam hızı, fare yarışı,Sürüp gidiyor Tongalı yaşantı,Sürüyor o, demet demet dalga dalga,Güç var mayasında kültürünün, geleneğinin,Tongalıyım, Tongalıyım beşikten mezara!(Yazanı bilinmiyor) Çeviren: U.B. Gezgin (BİTTİ)
Dr. Ulaş Başar Gezgin
www.evrensel.net