03 Ocak 2010 00:00

Gazze’nin konuşan duvarları

Kanun uygulayıcılar yıllardır, “grafiti belasına” karşı haçlı seferleri düzenliyorlar. Avustralya’da kısa bir süre önce yeni bir anti-grafiti yasası...

Paylaş
Kanun uygulayıcılar yıllardır, “grafiti belasına” karşı haçlı seferleri düzenliyorlar. Avustralya’da kısa bir süre önce yeni bir anti-grafiti yasası çıktı. Sokaklarda grafiti yapan gençler 12 aydan başlayan hapis cezası ile yargılanacak. New York’ta 18 yaşından küçüklere grafiti boyası satmak, suç kapsamına giriyor. Singapur’da grafiti yapanlar cezaevine kapatılıyor.Fakat İsrail işgali altındaki Gazze Şeridi’nde yerel yönetim grafitiye sadece tolerans göstermekle kalmıyor, grafiticilerin tekniklerini geliştirebilmeleri için imkanlar da sunuyor.HEM PROPAGANDA HEM SANAT2007’den bu yana Gazze’yi kontrol eden İslam direniş hareketi Hamas, grafiti sanatçılarının çalışmalarına tam destek sağlıyor. Gazze’nin, dar sokakları ve patikaları, büyük emeklerle meydana getirilen grafiti sanatı, renkli resimler ve el yazılarıyla canlanıyor. Bunların çoğu, İsrail işgaline karşı sloganlar içeriyor ya da işkencede ölenleri anmak amacıyla yapılıyor. Bazen de düğün kutlamaları ve dinsel resimler duvarlara yansıtılıyor. Gazze’deki grafitiler Hamas’ın tekelinde değil. Tüm politik örgütler, etkilerini artırabilmek için kendi sanatçılarını yetiştiriyor. “Burada ne internet, ne de gazete vardı. Bu da bizim grafitiye başlamamız için bir sebepti” diyor, 36 yaşındaki Ayman Muslih. Gazzeli bir grafiti sanatçısı olan Ayman, El Fetih taraftarı ve frafiti yapmaya 14 yaşındayken başlamış. “Grafiti bizim için insanlarla iletişime geçmek için bir araç. Protesto tarihlerini duyurmak, askeri operasyonlardan haberdar etmek, ya da ölen insanları anmak için bir haber yöntemi olarak kullanıyoruz.”Grafiticiler, yüzlerini atkılarla kapatıp, İsrail devriyelerini gözettikten sonra duvarlara sloganları yazıyorlar. “Duvarlara yazı yazmak tehlikeliydi” diyor Muslih ve ekliyor; “İsrail askerleri tarafından yakalanarak öldürülen arkadaşlarım oldu.”Gazze duvarları, tam manasıyla partili guruplar tarafından kontrol ediliyor. Her birinin kendine özgü haberleşme yöntemi var. Örneğin, yeşil boya Hamas, siyah Fetih ve kırmızı sol partilere ait. Birinci İntifada boyunca halk desteği grafitilerle açığa vuruldu ancak bu dönemde grafitiler sanatsal olarak fazla gelişemedi. Çünkü kısa sürede bitirilmek durumundaydılar.HALKA AÇIK SERGİFilistin Yönetimi (FY) 1994 yılında yönetimi ele geçirdikten sonra, radyo, televizyon ve cep telefonu insanlar arasında yaygınlaşmaya başladı. Fakat görece daha rahat dönemlerde bile grafitinin önemi yok olmadı.Çünkü, grafitinin fonksiyonu, geleneksel araçlarla kolay kolay yer değiştiremez. FY’nin gelişi, grafitinin niteliksel olarak gelişmesi için şartlar oluşturdu. İsrail ordusunun Filistin şehirlerinin ve mülteci kamplarının dışına çıkması grafticilere, sanatlarını icra etmeleri için daha fazla zaman yarattı. 2000 yılında ikinci İntifada’nın başlamasıyla, grafiti kültürü tüm gücüyle yeniden ortaya çıktı. El Fetih ve Hamas arasındaki rekabet, İsrail’in Filistinlileri öldürmeye devam etmesi, grafiti sanatına sınırsız malzeme sundu. Özellikle Hamas grafiti sanatını farklı bir yere getirdi. Grafitiyi, örgütün propaganda araçlarından biri olarak gören Hamas, İsrail’e karşı direniş de dahil olmak üzere, propagandasının bir parçası olarak kullandı.Hamas, grafiti sanatçıları için, altı temel Arapça kaligrafi dilinde - Aqlam aSitta: Kufi, Diwan, Thulth, Naksh, Ruq’a and Farsi – kurslar düzenliyor. Gazze grafiti kültürü, 30 yıldır grafiti araştırmaları yapan foto-muhabir Mia Grondhal’un kitabında belgelendi. Giderek gelişen Gazze grafiti kültürünü Grondahl yakından takip etti. Grondahl: “Şimdiye kadar gördüğüm en iyi grafitiydi, özellikle el yazılarına hayran oldum” diyor.“Hamas, Arapçayı özenerek yazıyor ancak El Fetih sanatçıları aynı hassasiyeti göstermiyor, çünkü onlar daha laik. Onlar için nasıl yazıldığı önemli değil, ne yazıldığı önemli” diyen Grondahl için, Gazze’nin grafitisi bildiğimiz tipik grafitilerden çok daha farklı; bize Gazze şeridini ve oradaki insanları anlatıyor. Gazze grafitisi kendi toplumunda özel bir yer etmiş, bu da Gazze grafitisini bir o kadar ilginç yapıyor” Burada sadece kendinden bir parça bulmuyorsun. Burada partiye ait olanları görüyorsun, evlenecek olan arkadaşını ya da öldürülmüş olan yakın bir dostunu görüyorsun. Bütün bu resim ve yazıların, ölümle yaşamı kapsayan bir portresi var.
Toufic Haddad / Çev: Özlem Yatmaz
ÖNCEKİ HABER

Tokyo ve Seul sokaklarından izlenimler

SONRAKİ HABER

Diyarbakır Belediyesi: Her canlı değerlidir, ne gerekiyorsa yapacağız

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa