15 Şubat 2010 00:00

YAŞAMA KÜLTÜRÜ

Eczacı Anazarbuslu Dioskurides’ten, “Gezi rehberi” betik türünü yaratan Manisalı Pausanios’tan...

Paylaş

Eczacı Anazarbuslu Dioskurides’ten,
“Gezi rehberi” betik türünü yaratan Manisalı Pausanios’tan,
Coğrafyacı Amasyalı Strabon’dan,
Tarihçi Bodrumlu Heredot’tan,
Ege’nin dil birliğini kuran İzmirli Hemeros’tan,
(Midillili ozan Sapho’dan)
Teoslu ozan Anakros’tan
Kütahyalı Ezop’tan,
Büyük matematikçi Pergeli Apollonios’tan,
Önceden tasarlanmış ilk kent Priene’yi yaratan Hippodomos’tan,
Ruhbilimcilerin atası Galenos’tan,
Hristiyanlığın yayılmasında en etkili kişi olan Tarsuslu Paulos’tan söz ediyor Prof. Nolle… “Bütün bunlar sizin vatandaşlarınız… Hepsi bugünkü Avrupa kültürünün kökenleri” diyor bir bakıma…
Bambaşka bir alana, din alanına bakalım diyerek sürdürüyor konuşmasını:
Avrupa Kıtası’nın ortaçağına damgasını vuran, bugün de büyük etkiye sahip olan ve bu kıtada en yaygın olan din, Hristiyanlık dinidir. İşte bu dinin bile biçimlenip gelişmesinin önemli bir bölümü, Anadolu’da gerçekleşmiştir. Erken Hristiyanlık çağının en büyük din bilgini ve bu dinin o zamanlar yayılmasında en etkili kişi, Tarsus vatandaşı olan Paulos’tur. Ayrıca, günümüze ulaşan anlatılara göre İncil’in dördüncü bölümünü yazan Havari Yuhanna da Meryem Ana da, hayatlarının bir kısmını Efes’te geçirip yine orada ölmüşlerdir. Bu nedenle, Efes’teki Ayasoluk ve Meryem Ana kiliseleri, erken Hristiyanlık zamanında, Hristiyanların en önemli hac ziyaret yerleri arasındaydı. Katolik kilisesinin kutsal saydığı azizlerin çok büyük bir bölümü, Anadolu asıllıdır. Bunların en önemlilerinden biri, Myralı, yani Demreli Aziz Nikolaus’tur; bu aziz, denizcilerin koruyucusu, evlenmek isteyen genç kızların yardımcısı, Rusya’nın kutsal azizi olmuş ve nihayet Noel Baba kişiliğinde yaşatılagelmiştir. Bundan başka, Kapadokyalı din bilginlerinin, Hristiyan dini üzerinde çok büyük etkisi olmuştur: Kaisareiali / Kayserili Basilios, Nyssalı Gregorios, Nazianzoslu Gregorios. Ayrıca Hristiyanlık öğretisinin, çeşitli tartışmalardan sonra son şeklini alması ve sınırlarının çizilmesi, beş ayrı ruhani meclis toplantısı sonunda gerçekleşmiştir ki, bu meclisler, Nikaia’da; yani İznik’te, Efes’te, Konstantinopolis’te ve Halkedon’da, yani bugünkü İstanbul- Kadıköy’de toplanmıştır. Hristiyanlıkta kullanılan şahadet cümlesi, Nikaia/ İznik ve Konstantinopolis/İstanbul ruhani meclislerinde kararlaştırılmıştır; bu yüzden de bu cümlenin adına, “Nikaia-Konstantinopolis Rumuzu” denir ki, teolojik açıdan bu tamamen doğrudur.
Prof. Dr. Johannes Nolle, bütün bu özetleyerek aktardığım sözleriyle, bilinen bir gerçeği yineliyor:
EX ORIENTE LUX
BÜTÜN IŞIK DOĞUDAN GELİR
İşte bütün bu nedenlerden ötürü benim için Doğulu-Batılı değil; iyi, güzel, doğru insan var…
Çirkin, kötü, yanlış insana karşı savaşım benim insanlığımı belirtir.
CENGİZ BEKTAŞ
ÖNCEKİ HABER

Özelleştirme sonunda işsiz kalanların istihdamı

SONRAKİ HABER

TR-İnter Tekstil işçilerinin direnişi Çiğli’ye taşınıyor

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa