15 Mart 2010 04:00

Fırsatçılık ve simsarlık

Hükümetin hayata geçirmekte kararlı olduğu, ‘işçi simsarlığı’ olarak tanımlanan ve işçi ‘kiralanmasına’ imkan veren özel istihdam büroları, Almanya’da çok çarpıcı sonuçlara yol açtı.

Paylaş

Hükümetin hayata geçirmekte kararlı olduğu, ‘işçi simsarlığı’ olarak tanımlanan ve işçi ‘kiralanmasına’ imkan veren özel istihdam büroları, Almanya’da çok çarpıcı sonuçlara yol açtı. Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen ve bir dizi düzenlemeyi içeren torba yasadan son anda çıkarılan düzenleme, her seferinde “Avrupa Birliği’ne uyum” adına savunulsa da, Avrupa’da işçileri köleleştirmenin yanı sıra yeni bir fırsatçılık türü yarattı.
İşçi atmak isteyen firmalar, kendi özel iş bulma acentelerini oluşturarak hem işçi atıyorlar hem de attıkları işçilere yeni iş bulacakları sözünü vererek devletten yardım alıyorlar. Bunların son örneği drogeri sektöründeki (reçetesiz ilaç ve kozmetik ürünleri satan merket) Schlecker firması. Eski mağazalarını kapatıp Schlecker XL adıyla mağazalar açan drogeri devi, kendi işçilerini kendi kurduğu Meniar adlı taşeron iş bulma kurumuna devretti. İşçilerin vasıflı hale gelmesi ve iş bulması için çaba harcayacağı belirtilen Meniar’ın, özlük hakları yok edilmiş işçileri çok düşük ücretle ve kötü çalışma koşullarıyla Schlecker XL’e yönlendirdiği açığa çıktı.
İŞSİZLERİN PAZARLANMASI
Dünya çapında tanınmış otomobil tekeli Volkswagen’in Yönetim Kurulu Başkanı Peter Hartz başkanlığında kurulduğu için Hartz Komisyonu adını alan 15 kişilik komisyon, üç yıl içinde işsizlerin sayısının 2 milyon azaltılacağı vaadiyle işe başladı. 2002 yılı Ağustos ayında soruşturma sonuçları ve önerilerini kamuoyuna açıklayan komisyon, önerilerinin ‘kalbini’ çalışma dairesinin özelleştirilmesi olarak açıkladı.
Buna göre uzun süreli işsizlerin iş yaşamına entegre edilmesi için Personal Servis Agentur (PSA) adı verilen taşeron firmalar kurulacaktı. Almanya’daki yerel çalışma daireleri, en az bir taşeron iş bulma firması kurmak zorundaydı, bu işi üstlenecek taşeron firmalara milyonlarca avro ayrılacağı, bir işsize iş bulmaları halinde ek ikramiye alacakları duyurularak resmen işsizlerin sırtından para kazanılmasının yolu açıldı.
İş Bulma Acentaları (PSA), işsizleri kendi işçileri gibi göstererek hem istatistiklerin güzelleştirilmesini sağlayacak hem de sundukları her işi almaları yönünde baskı yaparak sözde onları teşvik edeceklerdi. Mekanizma şöyle işlemekteydi: İş aramak için Çalışma Dairesi’ne giden işsiz, en az 2 bin avro değerinde bir kuponla özel iş bulma acentesine gönderilmekteydi. Acente, işsizi kendi elemanı olarak gösterip iş bulması için çaba harcama mükellefiyetindeydi. Taşeron firma, kendine bağlı olarak başvuru dilekçesi hazırlama, iş görüşmesi sırasında doğru davranış kursları açmakta, işsiz bir kaç hafta orada oyalandıktan sonra geçici işlere gönderilmekteydi. Bulunan işler, çoğunlukla iş piyasasındaki taşeron firmalar aracılığıyla olduğu için işsizlerin sırtından ikinci kez para kazanılan sektör yasal olarak yaygınlaştırılmış olmaktaydı. 2003 yılından itibaren yürürlüğe sokulan özel iş bulma firmalarına (PSA) başlangıçta 300 milyon avroluk bir bütçe ayrıldı. İlk iki ay içinde 554 PSA kuruldu ve 2 bin 340 işsiz bu firmalarda sözde istihdam edildi. Yıl sonuna kadar 850 PSA açılacağı ve 50 bin işsizin bunlara devredileceği bildirildi.
KÖLELEŞTİRME YASALARIYLA KOL KOLA BİR SÜRÜÇ
Çalışma Dairesi’nin özelleştirilmesinden tam bir yıl sonra, Almanya’nın en büyük özel iş bulma firması Maatwerk, iflas başvurusunda bulundu. Maatwerk’in iflası aslında hükümet tarafından büyük vaatlerle başlatılan özelleştirmenin de iflası demekti.
2004 yılında var olan 1000 PSA’nın 200’üne sahip olan Hollanda kökenli Maatwerk’in 500 kişilik kadrosu yanında firma aracılığıyla iş yaşamına entegre edileceği söylenilen 9 bin 500 işsiz de ortada kalıverdi. 1996 yılından itibaren de Almanya’da gayriresmi iş bulma firmaları kuran Maatwerk, özelleştirme sonrası‚ ‘kişiye uygun iş’ belgisiyle Çalışma Dairesi’nin en güvenilir partneri haline gelmişti. İflas sonrası yapılan değerlendirmelerde, özelleştirmeden vazgeçmek yerine işszilere daha fazla baskı yapmanın yolları aranmaya başlandı. Bunu, Hartz Komisyonu’nun işsizleri köleleştiren yasaları izledi.
Bunlarla, işsizlerin gösterilen her işi kabul etmeleri, etmemeleri halinde yaptırımlarla karşı karşıya bırakılmaları, o zamana kadar var olan işsizlikte önce çalışılan işten kazanılan paraya göre hesaplanan İşsizlik Yardımı’nın yok edilerek yoksulluk parası denilen standart Hartz IV parasının verilmesi uygulamaya sokuldu. Her şeye rağmen PSA’ların istenilen sonucu sağlamadıkları yetkililer tarafından da kabul edildi.
PSA’ların işsiz başına 5 bin 700 avroluk ek masrafa yol açtığı belirtilerek, 2006 yılında özel iş bulma kurumu oluşturmak için özel çaba harcanmasından vazgeçildi. Beklentilerin aşağıya çekildiği PSA’lar varlığını devam ettirirken, esas hizmetin modernleştirilmiş çalışma dairelerinde verilmesi esas alındı. (Köln/EVRENSEL)

SÜREÇ 7 YIL ÖNCE BAŞLADI
bundan 7 yıl önce Almanya’da Çalışma Dairesi (Arbeitsamt) olarak bilinen İş ve İşçi Bulma Kurumu kısmen özelleştirildi. İşsizlerin sırtından sermayeye yeni bir subvansiyon kapısı açıldı, vergi mükelleflerine milyonlarca avroluk yük getirildi ama sonuç başarısız oldu. 2001 yılı Aralık ayında Federal Sayıştay, Çalışma Dairesi’nin işsizliği azaltmak yolundaki adımlarının sahte verilerle güzelleştirildiği sonucunu açıkladı.
ÖZELLEŞTİRMEYE AYNI GEREKÇE
O dönem, işsizliğin yüzde 10’ların üzerine çıktığı dikkate alındığında, dünyanın en zengin beş ülkesi arasında yer alan Almanya’da bu sorunun en masrafsız şekilde çözülmesi, gündemin ilk maddesiydi. Hükümetteki partiler (SPD ve Yeşiller), 15 kişilik bir komisyon kurarak bir yandan Sayıştay’ın sahtekarlığın soruşturulması diğer yandan da Çalışma Dairesi’nin modern hizmet dairesi haline getirilmesini hedefledi. Her özelleştirme öncesi yapıldığı gibi devlet dairelerinin ne kadar hantallaştığı, memurların paralarını alıp iş yapmadığı, ‘bugün git yarın gel’ anlayışının egemen olduğu propagandası yapılmaya başlandı.
ÖNCEKİ HABER

TEKEL işçilerinden öğrenip mücadeleyi büyütecekler

SONRAKİ HABER

Seyhan'da mültecilere yönelik saldırıda gözaltına alınanlardan 15'i serbest bırakıldı

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa