Festivalden: Ben ve Orson Welles

Festivalden: Ben ve Orson Welles

Bugünün filmi, tiyatro üzerine bir Amerikan yapımı.


Bugünün filmi, tiyatro üzerine bir Amerikan yapımı. Genç bir oyuncu adayı, 1930’lu yıllarda, büyük üstat Orson Welles ile çalışma imkanı buluyor ve bize bu kısa macerasını anlatıyor.
Filmin hikayesi, adından da anlaşılacağı gibi, anlatıcı gencin üzerine kurulu. Genelde böyle filmlerde “büyük adam” olanın merkezinde yer aldığı öyküler anlatılır. Bu kez, Orson Welles ve Ben demediğinden, Orson Welles burada hikayenin merkezinden çok, içinden geçen adam. Ama bir taraftan da, bunun anlatılma sebebi, o yüzden sıradan bir karakter de değil.
Film bir haftalık bir süreyi anlatıyor. Tiyatroya meraklı genç, Mercury tiyatrosunun önünden geçerken Orson Welles ile tanışıp ona kendini sevdiriyor, oyunda küçük bir rol kapıyor. Bir hafta onunla çalışıyor, oyunun prömiyerine çıkıyor. Sonra da öykü bitiyor.
Böyle bir filmin, kullandığı en büyük numara, merak edilen bir sanatçı olarak Orson Welles’in nasıl bir adam olduğunu anlatması. Kişisel bir hikaye anlattığı için de, Welles’in öznel ve mümkün olduğunca farklı bir portresiyle karşılaşma beklentisini beslemesi. Bu konuda özellikle göze çarpan şey, filmdeki Welles hem çok hayran olunan bir büyük tiyatro insanı, (Herhalde henüz sinemaya el atmamış), hem de egosu müthiş derecede yüksek bir adam.
Ben ve Orson Welles filminin esprisi biraz burada gizli. Filmin anlatıcısı Richard bir yandan kendi hikayesini anlatıyor, kendi Orson Welles macerasını anlatıyor, dolayısıyla hikayesinin kahramanı Richard. Diğer yandan Orson Welles, sürekli merkezinde kendisinin yaşadığı bir dünyanın kahramanı. Etrafındaki bütün oyunculara kendi hikayesinin figüranları gibi muamele ediyor. Bu nedenle, biraz bu bir hafta, iki kahramanın hikayelerinin kesişme kümesi gibi anlatılıyor.
Bu tür filmlerde neden büyük sanatçıların çapkın tarafları bu kadar öne çıkarılır; herhalde cinsellik sansasyon için, ilgi çekmek için en kolay malzeme olduğundan. Ben ve Orson Welles de geleneği bozmamış, Welles’in kadınlarını bolca anlatmış, bir haftaya ne kadar sığdırabilirse. Sadece o değil, tiyatroda da genel olarak bir “Kim kiminle yatıyor” havası da var tabii, imam-cemaat hesabını bozmayarak. Film bunu eğer, diğer yan hikayelerdeki gibi Welles’in başka insanları ezen egosu ile ilişkilendirerek anlatsaydı, daha çok yerli yerine oturabilirdi. Şimdi, geleneksel biyografik film düzeyindeki “Welles ve kadınları” vurgusundan pek dışarı çıkamamış.
Bir de bu ego meselesinin altı çizilirken, kantarın topuzu şöyle kaçıyor: Orson Welles herkese çok kötü davranır, ama sonra da güzel sözlerle kandırır da, Orson Welles ezber yapmaz, Orson Welles prova yapmaz, Orson Welles son anda sahneleri ekler çıkarır, oyuncuları bir anda değiştirmeye karar verir... O kadarı da biraz fazla olmuş. Bir oyuncu doğaçlama yapabilir, ama bir yönetmen ne kadar yapabilir? Kendine çok güvenen bir adamı izlediğimizi biliyoruz ama bu kadar da hiç çalışmadan, tiyatroyla ilgilenmeden, her fırsatta bir kadını koluna takıp gezerek tiyatro yönetildiğine, hem de çok başarılı olunduğuna inanmamız biraz güç. Daha Richard’ın sahneye girişi bile, Orson Welles’in sanki yoldan geçer gibi geçtiği kendi tiyatrosunun önünde onu özgüveniyle ikna edip rolü kapışı, pek inandırıcı gelmiyor.
Bunu biraz abartınca, hani hikayenin de Richard’ın hikayesi olduğunu hatırlarsak, ortada kedinin uzanamadığı ciğere mundar demesi gibi bir durum olduğu akla geliyor. Orson Welles’in filmdeki oyunda Brutus’u canlandırması da sanki anlatıcının bu “ihanete uğramışlık” duygusunun bir mecazı.
Film özellikle oyunculuklarla ödüller toplamış. Orson Welles rolündeki Christian McKay hakikaten çok başarılı.
Türkiye galası İstanbul Film Festivali’nde yapılan Ben ve Orson Welles, bugün 21.30’da Nişantaşı City’s, 10 Nisan 21.30’da Kadıköy sinemalarında.
YARIN: LÜBNAN
Çağdaş Günerbüyük
www.evrensel.net

0 yorum yapılmış

    Yorum yapın

    Yorum yapmak için üyelik gerekmemektedir. Yorumlar, editörlerimiz tarafından onaylandıktan sonra yayınlanır. Konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren, tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.