SAGLIK:Cinsel yolla bulaşan hastalıklar

SAGLIK:Cinsel yolla bulaşan hastalıklar

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH) dünyada en sık rastlanan enfeksiyon hastalıklarındandır. Batı ülkelerinde bu hastalıklar 1950’lerden 1970’lere doğru giderek artmış, 1980’lerde sabit bir düzeye ulaşmıştır.Ne var ki 1980’lerin sonundan itibaren pek çok ülkede, özellikle sifiliz (frengi) ve gonore (bel soğukluğu

Selma Okkaoğlu

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH) dünyada en sık rastlanan enfeksiyon hastalıklarındandır. Batı ülkelerinde bu hastalıklar 1950’lerden 1970’lere doğru giderek artmış, 1980’lerde sabit bir düzeye ulaşmıştır.

Ne var ki 1980’lerin sonundan itibaren pek çok ülkede, özellikle sifiliz (frengi) ve gonore (bel soğukluğu) yeniden artmaya başlamıştır. Dünyada her yıl 250 milyonu aşkın kişi gonoreye (bel soğukluğu) yakalanır. Sifilis (frengi) vakalarının sayısı 50 milyon civarındadır. Trikomoniyaz ve genital herpes (uçuk) ise daha sık görülür. Ancak doktorların bu hastalıkları bildirmesi zorunlu olmadığından rakamlar kesin değildir.

Eğitim önemli

Günümüzde cinsel yolla bulaşan hastalıkların çoğu, tedaviyle hızla iyileşebilir ve bulaşması önlenebilir. Ancak, hayat koşullarının değişmesi, dünya üzerinde insanların hareketinin artışı, hastalık etkenlerinin ilaca dirençli türlerinin gelişmesi vb. nedenlerle bu hastalıklar dünya üzerinde hızla yayılmaya devam etmektedir.

1980’lerden sonra ortaya çıkan HIV/AIDS hastalığı, cinsel yolla bulaşan hastalıklar sorununa yeniden dikkat çekilmesine neden oldu ve bu hastalıkları toplumun önünde tartışılır hale getirdi. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların kontrol altına alınması, tanı ve tedavi için tıbbi olanakların sağlanmasıyla olur. Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmada eğitim şarttır. Kişilerin cinsel yönden aktif yaşlara ulaştıklarında kendilerini bu hastalıklara karşı nasıl koruyacaklarını bilmeleri son derece önemlidir. Bu amaçla yürütülen çeşitli projeler kapsamında ergenlik (adolesan) dönemine girmiş çocuklarla gençlerin bilgilendirilmeleri amacı ile merkezler kurulmaktadır.

CYBH başlığı altında toplanan hastalıklar kinik seyrine göre gruplandırılabilir;
- Hayatı tehdit eden hastalıklar şeklinde olabilir; AIDS, Hepatit B ve genital kanser gibi
- Hayati tehlikesi olmayan ancak kalıcı hasarlar bırakabilen hastalıklar şeklinde olabilir, erkekte ve kadında kısırlığa neden olan CYBH, özellikle kadında kalıcı ağrılar ve diğer jinekolojik belirtilere yol açan hastalıklar vb.
- Enfeksiyon süresince çok çeşitli belirtilere yol açan, kişiyi rahatsız eden ve daha sonra giderek hafifleyen seyir izleyecek şekilde olabilir; kadında vajinit ve bazı sistit türleri gibi.

Kadınlarda risk daha büyük

Cinsel yolla bulaşan hastalıklarkadının anatomik özellikleri nedeniyle erkekten kadına daha kolay bulaşırlar. Hayatı tehdit eden enfeksiyonlar hariç, diğerleri genellikle kadınlarda daha kolay kalıcı hasar bırakırlarvedaha şiddetli belirtilere neden olurlar.

CYBH’lerin
önemli bir kısmı kronik seyirlidir, yani bir kez bulaştıktan sonra hiçbir belirti vermese de vücutta enfeksiyon etmeni yaşamaya devam eder. CYBH’ler arasında virüslere bağlı oluşanlar için henüz kesin etkili bir tedavi şekli geliştirilememiştir. Bir kişide CYBH saptandığı zaman tedavi mutlaka eşine de uygulanmalıdır.

KORUNMA

Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan bireysel düzeyde korunmanın en etkili yolu hastalık riski taşıyan şüpheli ilişkiye girmekten kaçınmaktır.
Erkeklerde ve kadınlarda prezervatif (kondom) kullanımı, bakterinin bulaşma riskini düşürmektedir. Prezervatifler arasında lateks yapılı olan ve spermisit içerenler tercih edilmelidir (Spermisitlerin aynı zamanda mikroorganizmaları etkisiz hale getirebilme özellikleri de bulunmaktadır). Prezervatif bir kez kullanılmalıdır.

Ne kadar etkili korunma olursa olsun cinsel yolla bulaşan hastalıklar açısından herkes risk altındadır. Bu hastalıkların çoğunda erken tanı ve tedavi hem kişinin sağlığının tekrar oluşturulması, hem de hastalığın daha çok bulaşmasının engellenmesi açısından önemlidir.

Cinsel aktif yaşamı olan kadınların 3 yılda bir Pap smear testi yaptırması önerilmektedir.

11-26 yaşındaki tüm kadınların HPV (human papillomavirus) aşısı ve yeni doğanlara hepatit B aşısı tavsiye edilmektedir.

Bel soğukluğu

Çok yaygın görülen bu hastalığın etkeni gonokoklardır. Hastalığın kuluçka süresi 2-6 gündür. Erkekte üretra ağzından sarı yeşilimsi akıntı vardır. İdrar yaparken yanma ve ağrı olur, sık sık ve az miktarda idrara çıkılır. Bazen hiç belirti olmayabilir. Kadında çoğunlukla belirti yoktur. Normalde görülen vajina akıntısı artabilir, yeşil veya sarı renkte ve kötü kokuludur. İdrar şikayetleri bulunabilir. Gonokok göze bulaştığında göz iltihabı yapar. Kolay tedavi edilir; kişide hastalık saptandığında eşi de tedavi edilmelidir. Tedavi edilmezse, erkekte ve kadında kısırlığa (infertilite) neden olabilir.

Bakteriyel vajinosiz

Kadınlarda görülen ve “Bakteriyel Vajinoz” olarak adlandırılan bakteriyel genital enfeksiyonun etkenlerinden biridir. Bu enfeksiyon, kadın genital organlarının normal ortamının doğal bileşeni olan ve kadınları enfeksiyonlara karşı koruyan laktobasil cinsi bakterilerin sayıca azalması ve yerini başta Gardnerella vaginalis olmak üzere diğer bazı bakterilerin almasıyla oluşur. En sık görülen belirtisi sarı-gri renkli akıntı ve özellikle kötü kokudur. Gardnerella vajiniti gerek genital hijyeni bozması gerekse pelvik enfeksiyon riskini artırması, gebelik döneminde erken doğum tehdidi, suların erken gelmesi, doğum sonrası enfeksiyon oluşumu gibi sorunlara yol açabilmesi nedeniyle mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durumdur.

TABLO

Aşağıdaki belirtilerde CYBH olasılığı söz konusu olabilir

ve kısa zamanda doktora başvurulmalıdır:

Erkekler için:
Penis ucundan akıntı

Genital bölgede siğil

Ülser tipi lezyonlar

İdrar yaparken yanma

Şüpheli biriyle ilişkiye girmiş olmak

Kadınlar için:
Kasık ağrısı ve beraberinde akıntı

Tek başına akıntı

İdrar yaparken yanma

Genital bölgede siğil

Ülser tipi lezyonlar

Şüpheli biriyle ilişkiye girmiş olmak

Adet dönemleri arasında kanama

Cinsel ilişki esnasında ağrı duyma

www.evrensel.net