05 Ağustos 2004 01:00

Kaybeden yine yoksullar oldu

Dünya Ticaret Örgütü'nde uzun süren toplantıların ardından uzlaşmaya varıldı. Yoksul ülkeler için olumlu bir gelişme gibi gösterilen toplantının iç yüzü uzlaşmadan kârlı çıkanın yine ABD ve Avrupa Birliği olduğunu ortaya koydu.

Paylaş
Zengin devletlerin tehdit, şantaj ve rüşvet de dahil olmak üzere her yolu denemesi sonuç verdi ve Cancun'dan (2003, Eylül) bu yana kesintiye uğramış olan küresel ticaret görüşmelerinde önemli kararlar alındı. Zengin ülkeler tarıma verdikleri destekleri korumayı bir kez daha başardılar. NAMA ya da tarım dışı sanayi ürünleri piyasalarına giriş konusunda tamamen zengin ülkelerin çıkarlarına hizmet edecek bir şekilde müzakerelere yeniden başlanmasına karar verildi. Ancak, metnin eklerine göz atıldığında, gerçekler ortaya çıkıyor. Ticaretin kolaylaştırılması ile ilgili olarak gelişmekte olan ülkeler kaynakların daha önemli ve acil ihtiyaçların karşılanmasına yönelmesi halinde çok ağır taahhütler üstlenme sözü verdiler. Tek bir cümleyle özetlemek gerekirse, Doha Raundu, bundan sonra yoksul devletler için çok çok daha büyük bir facia halini alacak.

Mali yardımların kesilmesi Temmuz ayının son gecesi yapılan DTÖ toplantısına sayılı günler kaldığında, 21 Temmuz günü AB, Kenya'ya sağlanmakta olan mali yardımı kestiğini duyurdu. AB'nin yardımı kesme gerekçesi, Kenya Hükümeti'nin adının bir rüşvet olayına karışmış olması biçiminde açıklandı. Avrupa'daki çeşitli gayrı resmi kaynaklar ise AB'nin, Kenya'nın elinin temmuz sonunda yapılacak DTÖ toplantısında çok güçlü olmasını istemediği için mali yardımı kestiği şeklinde yorum yaptılar. Bu girişim, İngiltere Ticaret Bakanı Patricia Hewitt'in "İngiltere, kendi çıkarları doğrultusunda bir anlaşmayı kabul etmeleri için gelişmekte olan ülkeler nezdindeki nüfuzunu kullanacaktır" açıklamasıyla da paralellik arz ediyor.

Afrika'nın AGOA III ile uysallaştırılması Afrika Büyüme ve Fırsatlar Yasası (AGOA), bazı kilit konumdaki Afrika ülkelerinin kandırılmasında önemli rol oynadı. Bu anlaşma sayesinde Afrika'nın ABD'ye ihracatı yüzde 55 arttı. Yine bu anlaşma sonrasında Kenya'nın ABD'ye ihracatı 2001 yılındaki 45 milyon dolar seviyesinden 2003'te 150 milyon dolara yükseldi. AGOA II çerçevesinde Afrika ülkelerinin ABD dışındaki ülkelerden işlenmiş pamuk ve iplik ithal edebilme süresi Eylül 2004'te son buluyordu. Bu durum, uzun süreden beri kendi pamuğunu yerelde işleme kapasitesinden mahrum bırakılmış Afrika ülkeleri için önemli bir sıkıntıya işaret ediyordu, çünkü ipliği ABD'den ithal etmenin bedeli bu ülkelerin karşılayamayacağı kadar yüksekti. 31 Temmuz'daki DTÖ toplantısından sadece birkaç hafta önce Başkan Bush, 2008'de son bulacak Afrika Büyüme ve Fırsatlar Yasası (AGOA) adı verilen anlaşmanın hükümlerinin 2014'e kadar yürürlükte olmasını sağlayacak yasayı onaylayıverdi. Yeni yasa, Afrika ülkelerinin üçüncü ülkelerden ham madde ithal edebilmesi için ilave bir 3 yıllık süre daha tanıyor. İşte bu girişim, Kenya gibi bazı Afrika ülkelerinin önlerine konan "tavizler paketi"nin en değerli unsurunu oluşturdu. Aynı girişimin diğer önemli iki destekleyicisi ise Benin ve Mali idi. ABD'ye tekstil ürünü satma hakkına sahip diğer AGOA ülkeleri ise Ghana, Leshoto, Madagaskar, Malawi, Mauritius, Mozambik, Ruanda, Güney Afrika, Uganda ve Zambia.

Milenyuma meydan okuma hesabı Gelişmekte olan ülkelere uzatılan bir diğer havuç da Başkan Bush'un 2002'de imzalayıp, 2004'te yürürlüğe koyduğu bir çeşit kalkınma yardımı fonu olan MCA (Millenium Challenge Account), yani "Milenyuma meydan okuma hesabı". Bu hesap, 2004 yılında 16 gelişmekte olan ülkeye toplam 1 milyar dolar tutarında yardım sağlanmasını öngörüyor. 31 Temmuz'u içine alan haftada ABD, bu hesaptan yardım almakta olan özenle seçilmiş belli bazı ülkelere faxlar göndererek, kendilerine böyle bir yardımın yapılmakta olduğunu ve devam edeceğini "hatırlatma" ihtiyacı duydu. Özenle seçilen ülkeler ise Benin, Bolivia, Ghana, Madagaskar, Mali, Mongolya, Mozambik, Honduras, Leshoto, Nikaragua, Senegal ve Sri-Lanka idi.

Şeker için kota tahsisatları 31 Temmuz DTÖ toplantısından bir hafta önce ABD, 40 ülke için şeker kotaları uygulayacağını duyurdu. Bu sistem, söz konusu ülkelere ABD'ye en düşük gümrük vergisiyle belli kotada şeker ihraç etme hakkı veriyor. Bu yeni şeker kotasından yararlanacak ülkelerin başında bakın kimler geliyor: Dominik Cumhuriyeti, Brezilya, Filipinler, Avustralya, Guatemala ve Arjantin.

(MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu)

ÖNCEKİ HABER

Gazze'ye füze saldırısı

SONRAKİ HABER

Cannes Film Festivali'nde ödüller sahiplerini buldu

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa