21 Temmuz 2004 01:00

Bütçe AKP'yi yalanladı

2005 sonrası için sosyal yönü ağır basan ve işsizliğe çare olacak program hazırladıklarını öne süren AKP'yi, hazırlıkları süren bütçe rakamları yalanladı.

Paylaş
Başta Başbakan Tayyip Erdoğan olmak üzere AKP Hükümeti temsilcileri "sosyal yönü ağır basan, işsizliğe çare olacak" bir ekonomik program hazırladıklarını öne sürüyordu. Yüksek Planlama Kurulu tarafından açıklanan ve 2005 Bütçesi'nin belirlenmesinde baz alınacak olan bütçe rakamları ise AKP'nin bu konuda yalan söylediğini ortaya koydu. Bütçede, yatırım payı yüzde 5.5'in üzerine çıkamadı, personele ancak yüzde 8 maaş zammı öngörüldü. Yüksek Planlama Kurulu'nun (YPK) 2005 Yılı Programı ve Mali Yılı Bütçesi Makro Çerçeve Kararı, Resmi Gazete'nin dünkü sayısında yayımlandı. Yüksek Planlama Kurulu (YPK), gelecek yıl sonu itibariyle TÜFE'nin yüzde 8, deflatörün yüzde 10.1, büyümenin ise yüzde 5 olacağını öngördü. Kamu kuruluşları, ödenek tekliflerini 30 Temmuz 2004 tarihine kadar Maliye Bakanlığı'na ve DPT'ye iletecekler. Öte yandan, çerçeve kararda, 2005 yılı bütçe ödenek teklif tavan toplamı 153 milyar 591 milyon YTL yani 153.5 katrilyon lira olarak belirlendi. 2005 yılında bütçe sadece yüzde 2.4 artacak. Başbakan Erdoğan da bütçe çağrısında uygulanmakta olan ve halkı canından bezdiren politikaların süreceğini açıkladı. Bütçe çağrısında, bu amaçla 2005 Bütçesi'nin de sürdürülmekte olan IMF programı hedefleri ile uyumlu bir şekilde hazırlanıp Meclis'e sunulacağı belirtildi. Bütçeye ait temel politikalar ise şöyle açıklandı: "Mali disiplin sürecek, faiz dışı fazla verilmeye devam edecek". 2005 yılında, 2004 yılı sonunda yapılma yüzde 75'in altında olan hizmet binaları ihmal edilebilir düzeyde ödenek tahsisi yoluyla durdurulacak. Gelecek yıl, kaynağı ne olursa olsun, ambulans, itfaiye aracı gibi sağlık, savunma ve güvenlik açısından özel nitelikli taşıtlar dışında taşıt alımı yapılmayacak. Lojman, memurevi, kamp, kreş, misafirhane ve benzeri yeni sosyal tesis yatırımı başlatılmayacak.


BU BÜTÇEYLE OLMAZ!

CHP Grup Başkanvekili Prof. Dr. Oğuz Oyan: Bütçenin zaten 154 milyar Yeni Türk Lirası olarak öngörülmesi 2005 yılında da sıkı maliye politikasının uygulanacağı anlamına geliyor. Böyle olunca, sıkı maliye politikasıyla sosyal yönü ağır basan açılımlar yapmak söz konusu olamaz. Yani AKP Hükümeti'nin sosyal yönü ağır basan ekonomik program ya da politikalar söylemi tamamen boşa çıkıyor. Tamamen eskisinin devamı bir bütçe. Yani yatırımların baskılandığı, giderek ücretlerin personel harcamalarının azaltıldığı bir bütçe. Ayrıca tamamen belirsizliklerle dolu bir bütçe; örneğin, geçtiğimiz günlerde yerel yönetimlere ilişkin 4 tane tasarı yasallaştı. Ancak, bugün il özel idarelere, yerel yönetimlere ne aktarılacağını bilmiyoruz. Bu da bize yerel yönetimlere kaynak aktarılmasında hiç de aceleci davranılmadığını gösteriyor. Bu da şunu ifade ediyor: AKP Hükümeti, yerel yönetimdeki hizmetleri, kamu hizmetlerini ücret karşılığında bir tüccar zihniyetinde satacak. Tüm bunlar AKP Hükümeti'nin tüm söylemlerini yalanıyor. Yani sosyal bir devlet değil, tamamen, piyasaya, sermayeye çalışan tüccar bir devlet yaratılmaya çalışılıyor. Yapılan tüm düzenlemeler buna yönelik zaten.


ÖNCELİK FAİZ DIŞI FAZLADA Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın imzasıyla yayımlanan Bütçe Hazırlama Rehberi'nde de, mali disiplini sürdürmenin, faiz dışı fazlanın, borç ödemelerinin ve Avrupa Birliği (AB) üyeliğine yönelik çalışmaların 2005'in temel öncelikleri olacağını bildirildi. Bütçeden ödenek alan kurumların yaptığı hizmetleri "işe yarar ve yaramaz" diye ayırmaları ve harcamaları kısması istenen rehberde, mümkünse harcamaların halktan zorla toplanan döner sermayelerden karşılanması istenildi. 2005 yılı bütçe hazırlıklarında dikkate alınacak genel ilkeler şöyle sıralandı:
  • Her birim yapmakta olduğu hizmetleri gözden geçirecek, ihtiyaç duyulmayan, öncelik taşımayan veya mükerrerlik arzeden hizmetler için ödenek teklif edilmeyecek, ihtiyaç duyulan hizmetlerin ödeneği de geçen yıldan çok olmayacak.
  • Yerleşim merkezleri ve birimler arasında personel dağılımındaki dengesizliği giderecek tedbirler alınacak ve açıktan atama talepleri asgari seviyede tutulacak.
  • Yurtdışı görevleri esas itibarıyle yurtdışı teşkilatları veya Dışışleri Bakanlığı'nın yurtdışı temsilcilikleri aracılığıyla yürütülecek. Bu nedenle yurtdışı geçici görevlendirmeler, bu türden teşkilatın bulunmadığı yerlerdeki hizmetler ve zorunlu hallerle sınırlı tutulacak.
  • Eğitim ve dinlenme tesisleri ile benzeri sosyal tesislerin işletme giderlerinin kendi gelirleriyle karşılanması zorunlu olacak. Mevcut tesislerin bakım ve onarımları için ödenek talep edilmeyecek.
  • Hizmet genişlemesi dışında, temizlik ihaleleri için bir önceki yıl ihale kapsamında çalıştırılan eleman sayısı aşılmayacak.
  • Döner sermaye gelirleri ile konsolide bütçe kaynakları birlikte kullanılarak, yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek istenmeyecek.
  • Hizmetler, mevcut hizmet binalarında sürdürülecek ve kesinleşmiş mahkeme kararı veya tahliye kararı olan hizmet binaları dışında yeni kiralama, satın alma ya da yeni inşaatlar için ödenek talebinde bulunulmayacak.
  • Milli Eğitim Bakanlığı'nca 2005 yılında yurtdışına ilk defa gönderilecek burslu öğrenci sayısı da 50'yi geçmeyecek.


    MEMURA YÜZDE 8 ZAM Hazırlıkları yapılan 2005 Bütçe rakamlarına göre memurlara verilecek maaş zammı ancak yüzde 8 olarak görülüyor. Bu yılın başlangıç ödeneğine göre yüzde 8 oranında artırılan personel ödeneği 30 milyar 844 milyon YTL olarak belirlendi. Bu da memur maaşlarına 2005 yılında en fazla yüzde 8 zam yapılacağının habercisi oldu. 2004 yılında personel giderleri 28 milyar 559 milyon YTL olarak belirlenmişti. Bu yıl memur maaşlarına yüzde 6 ilk altı ayda yüzde 6'da ikinci altı ayda zam yapılmıştı. 2005'te de memur maaşlarının ilk altı ay için yüzde 4 ve ikinci altı ay için yüzde 4 oranında zamlanabileceği tahmin ediliyor. Kamu çalışanları için SSK ve Emekli Sandığı'na ödenecek devlet primi miktarı da bu yılki ödeneğe göre yüzde 8 artırılarak 3 milyar 918 milyon YTL olarak öngörüldü.

    HEDEF RAKAMLAR 2005 yılında hedeflenen TÜFE yüzde 8, GSMH Deflatörü yüzde 10.1, büyüme yüzde 5, dolar kuru 1.67 YTL olarak belirlendi. 2005 yılı bütçe ödenek tavanı, bu yılın baz alınan ödenek tavanı olan 150.9 milyar YTL'ye göre (150.9 katrilyon lira) sadece yüzde 1.8 oranında artırılarak 153.6 milyar YTL olarak belirlendi.

    YİNE FAİZ VE BORÇ ÖDEME BÜTÇESİ 2005 yılı bütçesinde, en büyük pay yine Hazine'ye ait, Hazine'nin 2005 yılı ödeneği 65.7 milyar YTL, Maliye Bakanlığı 13.7 milyar YTL, Milli Eğitim Bakanlığı 13.6 milyar YTL, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 12.4 milyar YTL, Milli Savunma Bakanlığı 10.9 milyar YTL. Bütçeden Milli Savunma Bakanlığının payı yüzde 7.8, Milli Eğitim yüzde 9.7, Tarım ve Köy İşleri yüzde 3.2, Çalışma ve Sosyal ve Güvenlik yüzde 8.8 pay alacak. Tavan büyüklüğü 153.6 milyar YTL olarak belirlenen 2005 Bütçesi'nin 60 milyar 402 milyon YTL'si yine iç ve dış borç faiz ödemelerine aktarılacak. Toplam faiz ödemelerinin bütçe ödenekleri içerisindeki payı yüzde 39.3 oldu. 2005 Bütçesi'nden mal ve hizmet alımlarına 13 milyar 346 milyar YTL'ye kadar ödenek ayrılması öngörülüyor. 2004 Bütçesi'nde mal ve hizmet alımları için ayrılan ödenek 12 milyar 132 milyon YTL düzeyinde bulunuyor.

    YATIRIM YİNE YOK Yatırıma ayrılan ödenek de yine eski yıllardakiyle aynı oldu. AKP, 2004 yılında da yatırımlar için yüzde 5 yani 7.6 katrilyon lira (7.6 milyar YTL) ödenek ayırmış, daha sonra da bütçe kesintileri yaparak bu rakamı 6.6 katrilyon liraya indirmişti. 2005 yılı için ise yatırım ödeneği 8 milyar 506 milyon YTL'ye çıkarıldı. Bütçe içindeki payı da ancak yüzde 5.5 oldu. Yatırım ödeneklerinin 3 milyar 199 milyon YTL'si genel bütçeli, 5 milyar 387 milyon YTL'si ise katma bütçeli kuruluşlar için ayrılıyor.

    TRANSFERLER Sosyal güvenlik kuruluşları, tarımsal destekleme ve benzeri ödemelerin yer aldığı cari transferler kalemi 30 milyar 210 milyon YTL olarak belirlendi. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesi içerisinde yer alan SSK ve Bağ-Kur'a yapılacak transferler 12 milyar YTL oldu. Tarımsal destekleme için de ancak 3.5 milyar YTL ayrılması hedefleniyor.

    KATMA BÜTÇE ÖDENEKLERİ Tavanı belirlenen 2005 konsolide bütçe ödeneklerinin 140 milyar 762 milyon YTL'lik kısmını genel bütçeye dahil dairelere, 19 milyar 919 milyon YTL'lik kısmını ise katma bütçeli dairelere ayrılan ödenekler oluşturuyor. Genel bütçeli dairelerin ödenekleri, Hazine'nin bütçesinde yer alan yine faiz ödemelerindeki düşüş nedeniyle yüzde 0.8'de kalırken, katma bütçeli kuruluşların ödenekleri ise yüzde 13.4 oranında artırılıyor.

  • ÖNCEKİ HABER

    Açlık grevinde ölüm

    SONRAKİ HABER

    TRT’nin ‘yandaş medya’ peşkeşi TBMM gündemine taşındı

    Sefer Selvi Karikatürleri
    Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa