Modern sanat halka yayılamıyor!

İstanbul'da bir tek sanat müzesi var. İstanbul Resim ve Heykel Müzesi. O da modern sanatı göstermiyor. 1950'lerden sonraki sanatımızın gelişimini galeriler ve süreli sergiler dışında izlemek mümkün değil.

Modern sanat halka yayılamıyor!Koray Karaermiş Yıldız Teknik Üniversitesi Müzecilik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tomur Atagök Türkiye'de Modern Sanat ve müzecilik konularında bir uzman. Aynı zamanda İstanbul Sanat Müzesi Vakfı (İSMV)'nın kurucularından ve şu andaki Genel Sekreteri olan Atagök, dünyadaki belli başlı sanat müzelerini incelemiş biri olarak İstanbul'a böyle bir müze kazandırmak için uğraşıyor. İSMV'nin gerçekleştirdiği ilk büyük etkinlik olan "Modern Türk; 20. Yy'ın İkinci Yarısında Türk Sanatı" adlı sergi, 23 Eylül-15 Kasım tarihleri arasında Topkapı Sarayı Has Ahırlar Bölümü'nde gerçekleşti. Sergi kurulması amaçlanan modern sanat müzesinin bir denemesi niteliğindeydi ve 20. yy'ın ortalarından günümüze dek çağdaş sanatın Türkiye'de geçirdiği evreleri ele alarak yaklaşık 100 sanatçının yapıtlarını yansıttı. Tomur Atagök ile ülkemizde modern sanatın durumu ve kurmak istedikleri müze ile ilgili olarak görüştük:İSMV nasıl kuruldu? Kurulduğundan bu yana neler yaptı? İSMV daha önce yapılmış birtakım girişimlerin devamı gibi düşünülebilir. Resim-Heykel Müzeleri Derneği, Plastik Sanatlar Derneği'nin çalışmaları... O yüzden en aşağı on yıldan beri bir müzenin kurulması için bir kimlik oluşturmaya çalışıyoruz. En nihayet 1999'da vakfı kurduk ve böyle bir müzenin oluşması için çalışmalara başladık. Biz tabii toplumun bilinçlenmesini hedefliyoruz. Toplum istemedikçe böyle bir müze pek kolay kurulmuyor. Kültür Bakanlığı üstten böyle bir ihtiyacı acil hissetmediği veya halka bunun gereksinimini duyurmadığı sürece de kurulması pek mümkün olmuyor. Türkiye'de modern sanatın durumu nedir? Modern sanat önemli. Türkiye'de çok sayıda modern sanatçı var ve güçlü bir sanat ortamı var. Ama bu güçlü sanat ortamının bileşenleri galeriler dışına taşamıyor. Asıl değerleri oluşturacak kurum müzedir. O kurulamıyor. Bu ihtiyacı biz sanatçılar hissediyoruz ama, herkes galerilerden eserleri aldığı için ihtiyaç duyulmuyor. Eserler özel koleksiyonlarda kalıyor. Halbuki bir müzenin olması demek, ortamın değer yargılarının oluşması demektir. Müze olmadığı sürece en çok satılan sanatçının iyi sanatçı olup olmadığı her zaman tartışmaya açıktır. Bir müze eğer, iyi bir önderlik yapıyorsa, galericilerde onun doğrultusunda çalışacaktır. Böyle bir merkez olmayınca standartlar belirlenmiyor. Niye çağdaş sanat değil de modern sanat müzesi? Biz tabii çağdaş mı, modern mi olsun diye çok tartıştık. Bu her zaman tartışmaya açık. Ama, 50'lerden itibaren sanatın modern olduğunu kabul etmiş müzeler vardır. Ve bazıları çağdaş yani günün sanatını da bu koleksiyona ilave ederek çalışmalarını sürdürürler. Bazıları ise belli bir dönemde kalırlar. Ama modern sanat müzelerine ilk örnek teşkil eden New York'daki MOMA; bugün üçüncü ek binasını yapıyor -çağdaş sanatıda içine almak üzere bunu yapıyor. Yani modern derken çağdaş'ı da kastediyoruz.Çağdaş müzecilik diye bir söz ediyoruz. Bu yaşayan bir müze. yani halkla iletişimini sağlamış. sadece sergilemiyor, sadece korumuyor sunduklarıyla da halkı eğiten halkı oraya çeken bir müzecilik anlayışı diye düşünüyoruz tabii. Türk sanatının son elli yılına ait kaynaklar ve bilgiler oldukça sınırlı. Siz bu zorlukla karşılaşıyorsunuz değil mi? Müzelerde ne olduğunu biliyoruz. Biz koleksiyoncuların elinde ne olduğunu bilmiyoruz. Dolayısıyla böyle bir araştırma yaptığımızda biraz daha net bir portre ortaya çıkacak. Bir başka sorun çok yakın tarihte olan sanatçıların değerlendirilmesi. 'Niye ben yokum da o var?' konusu. Bu zaman zaman gündeme gelecektir. Sanatçılarla özellikle ilişkiye geçmeye çalışıyoruz. Onların yazılarından bir arşiv oluşturmaya çalışıyoruz. Tabii ki bu arşiv olayı çok ciddi bir şekilde büyütüldüğünde, sadece sanatçıların eserleri hakkında bilgi değil, eserlerin nerede oldukları, fotoğrafları da böyle bir arşivde olmalıdır. Şu aşamada sizi en çok sınırlayan etken ne?Tabii bu süreç yer bulunmadığı sürece uzayabilir. Yer önemli bir konu. Ama benim görüşüme göre daha ciddi bir konuya eğilmemiz lazım. O da sergiler ve arşiv oluşturmak. Bir örnek vermek isterim. Belçika'da Brüksel Modern Sanat Müzesi müdürüyle görüştüğümde, 'biz her türlü etkinliğimizi başka müzeleri kullanarak yapıyoruz' dedi. Demek ki bir çözüm bulunabiliyor. Bizim yaptığımız sergide böyle bir çözüm diye düşünüyorum. Bu anlamda serginin özel bir yeri var. Çünkü sergi böyle bir müzenin denemesi anlamında dikkatleri çekti. Bu bir başlangıçtır.
www.evrensel.net