Enerjide soygun düzeni

Enerjide soygun düzeni

YİD modeli ile yapılan işlerde Hazine'nin garanti vermesinin kamu kesimi üzerinde önemli riskler oluşturduğu vurgulanan bir raporda, sadece üç projede 500 milyon dolar zarar edildiği belirtildi.

Enerjide soygun düzeniSultan Özer2002 bütçesiyle birlikte Meclis'e sunulan 2000 yılı kesin hesabında, özelleştirmede kullanılan Yap-İşlet Devret (YİD) Modeli'nin sadece üç projede devleti yarım milyar doları aşan zarara uğrattığı tespiti yapıldı. Sayıştay Genel Kurulu'nun 8 Ekim 2001 tarihli kararıyla Meclis'e sunulan rapora göre, enerji sektöründe uygulanan YİD modeli enerji sektörünün pahalılaşmasını da beraberinde getirdiğinin altı çizildi. Raporda, kamu hizmetlerinin özelleştirilmesinde uygulanan YİD modelinin uygulanmasındaki hatalar nedeniyle sadece üç projede uğranan 500 milyon dolar zarara dikkat çekildi.YİD modeli ile yapılan işlerde Hazine'nin garanti vermesinin kamu kesimi üzerinde önemli riskler oluşturduğu vurgulanan raporda, üç projede uğranılan zarar örnek verilmekle birlikte, kamu kesiminin nasıl bir riske girdiğinin bilinmediğinin de altı çizildi. "Projelerde verilen garantiler nedeniyle kamu kesiminin yükleneceği risk için bir limitin öngörülmediğinin, YİD uygulamalarında Meclis'in gözetimini sağlayacak bilgilendirme ve denetim mekanizmalarının kurulmadığının" dile getirildiği raporda, İzmit Su Projesi'yle özelleştirme gerçeği sergilendi. "İzmit Su Projesi'ne verilen garantiler sebebiyle Hazine, sadece 1999 ve 2000 yıllarında 480 milyon dolar tutarında su faturasını ödemek zorunda kalmıştır. Üstelik bedeli ödenen su, küçük bir kısmı hariç, kullanılamamıştır. Söz konusu tesislerin işletme süresi 15 yıldır. Yani proje dolayısıyla uğranan zarar, kalan 13 yıl boyunca artarak devam edecektir" denilen raporda, YİD modeliyle gerçekleştirilen enerji projelerine verilen garanti çerçevesinde de 2000 yılında Hazine ve TEAŞ tarafından yapılan ödemelere vurgu yapıldı.

YİD'in riskleri çokRaporda Hazine'nin, ikinci yakıta geçiş nedeniyle oluşan fiyat farkından dolayı 1999 ve 2000 yıllarında Elektrik Enerjisi Fonu'na yaklaşık 180 milyon dolar aktardığı da yer aldı. YİD uygulamalarıyla ilgili altı çizilen riskler raporda şöyle yer aldı;"YİD modeli ile yürütülen projelerin toplamı sistem ihtiyaçları dışında ve üzerindedir. Bunun sonucunda oluşacak ihtiyaç fazlası kapasitenin ekonomiyi olumsuz etkilemesi mümkündür.Oluşan fazla kapasite alım ve ödeme garantisi altındadır, yani ihtiyaç fazlası enerjinin satın alınması riski vardır. Sözleşmeler yüksek alım fiyatlarıyla bağıtlanmıştır. Verilen uzun vadeli ve pahalı satın alma garantileri, enerji sektöründe rekâbet imkânını ortadan kaldıracaktır. Mevcut uygulamalar enerji sisteminin pahalılanması sonucunu doğuracaktır."İşletme hakkı devirlerine de vurgu yapılan raporda, bu çerçevede Hazine tarafından şirketlere elektrik üretiminde kullanılan girdilerin temini ve üretilen elektriğin belli bir bedelden satın alınma garantisini içeren bu modelin de YİD'e verilen garanti ile aynı nitelikte olduğu dile getirildi. TEAŞ tarafından sadece bir proje için işletme hakkı devri yapılarak Hazine garantisi verildiğinin vurgulandığı raporda, Hazine garantisi bekleyen 12 termik ve doğalgaz (üretim) santral projesi ile 15 dağıtım tesisi projesi hatırlatılarak, garantinin verilmesi halinde Elektrik Piyasası Kanunu ile amaçlanan tam rekabetçi piyasanın oluşmasının engelleneceği dile getirildi.
www.evrensel.net