'Harbi kara kız'ın sergisi

Karşı Sanat Çalışmaları ve Açık Şehir'in birlikte düzenlediği 'Türkan Şoray' konulu sergi tarihi Elhamra Pasajı'nda 3 Kasım'da açılıyor.

'Harbi kara kız'ın sergisi Koray KaraermişHer gün televizyonlarımızı açtığımızda karşımıza çıkan biri o. Naif, saf eski Yeşilçam filmlerinde... Fakat hep dişli kadınları oynarken. Bir şekilde haksızlığa uğrayan ama sonra kendine has yöntemleriyle öcünü alan ve gururundan asla taviz vermeyen mahallenin delikanlı kızı. Türkan Şoray mazide kalan bir Yeşilçam yıldızı değil. O, halkın sevdiği sanatçı olarak bugün de gündemde. Yarın Beyoğlu Elhamra Pasajı'nda bir 'Türkan Şoray' sergisi açılıyor. 1 Aralık tarihine kadar açık kalacak olan sergi Şoray'ın sinema sanatçısı kimliğinin yanında, popüler bir kimlik olarak Türk halkının belleğindeki yerini de sorgulamayı amaçlıyor. Karşı Sanat Çalışmaları Yönetim kurulu üyesi Feyyaz Yaman niye Türkan Şoray'ı bir sergi konusu yaptıklarını şöyle açıklıyor; "Türkiye'de popüler kültürün şöyle bir ikili yanı var. Bir yandan medyanın ticari olana ilişkin, planlı, programlı gündeme getirdiği -ki biz ona 'star' diyoruz- tipler var. Bir de toplumun kendisinin benimseyerek kendine ilişkin ipuçlarını taşıdığı, bir sembol olarak gelişen tipler var. Biz bu noktada Türkan Şoray'la karşılaştık. Kültür olarak bu topraklara ait hangi değerleri ve sembolleri içeriyor ve güncelleştirebiliyor, biz onu sergide deşifre etmeye çalışıyoruz." Yaman, Türkan Şoray'ın Yeşilçam sinemasının hemen hemen tüm kadın tiplerini kendi içinde barındırdığını belirtiyor; "Baktığımızda Şoray'ın kimliğinde bunun evrelerini görüyoruz. 80 öncesi, 80 sonrası, bugün yine kendini yenileyen bir karakter olarak..." Şoray'ın bu noktada tükenmeyen bir yanı olduğuna dikkat çekiyor Yaman; "Baktığınız zaman Şoray'ın böyle bir tükenmezliği var. O zaman orada gerçekliğe ilişkin birtakım ipuçları var. Bence sanatçının ve sanatın yönelmesi gereken bir nokta burası. Diyoruz ki biz bunun arkasında olanı arayalım."

'İçimizden biri'O kuşkusuz 1960'lardan bu yana Türk sinemasının en ünlü kadın oyuncusu. 200'den fazla filme imza atan ve sayısız ödüle layık görülen Şoray'ın başarısının sırrı Yaman'a göre şu; "İnsanlar tarafından içsel olarak talep edilmesi, tek tek toplumun en geniş kesimi tarafından özdeşleştirilmesi gibi bir süreç var, bizi sergide esas ilgilendiren bu yanı, neden böyle birisini biz kendimize çok yakın görüyoruz. Aileden biri gibi görüyoruz, komşunun kızı gibi, sevgilimiz gibi görüyoruz..."

Topluma mal olduArslan Eroğlu, Elhamra Pasajı'ndaki 'Açık Şehir' adlı mekânın sorumlusu; sinemayla ilgili her türlü materyalin bulunabileceği bu şirin dükkânda Türkan Şoray'ın film afişleri baş köşede. Eroğlu onun, bir kimlik olarak geliştirmiş olduğu davranış biçimine dikkat çekiyor. Ona göre bu, Türkan Şoray'ın filmlerinde girdiği bütün kimlikler; "O bize mal olmuş, yani artık Türk toplumuna 'Türkan Şoraylık' dediğimiz bir kavram oluşmuş. Onun genelde kabul ettiğimiz bir davranış biçimi var. Yani Türkan Şoray'ın bakışı, onun yürüyüşü, onun davranışını biz içselleştirmişiz, ama Türkan Şoray'ın özelde kendi kimliğinin dışına çıkmış bu, bir kavrama dönüşmüş. Kız üzerine hırkayı ördüğü zaman onun gibi olmaya çalışıyor."

Gözleri bir sembol Şoray gerçekten de, samimiyetiyle, naifliğiyle ve romantizmiyle bugüne çok pozitif değerler üretti. Yaşarken sergisi açılan ender sanatçılardan biri olacak Şoray'ın gözlerine dikkat çekiyor Eroğlu; "Şoray'ın bakışları önemli. Bizde, Doğu'da, söze ait olmayanın arkasında görsel olarak oluşmuş bir söylem var; görsel etki. Türkan Şoray'ın gözlerinde büyüleyici, efsunlayıcı bir etki de var. İnsanlar bakıyor, aşık oluyor. Bizde görsele ilişkin ilk etki göz. Sembol olarak göz. Şoray'ın gözlerinden örgü modeli bile yapılmış." Sergide bu bakışlar oldukça ön planda olacak gibi. Türkan Şoray projeyi (sergi+kitap) duyduğunda çok sevinmiş. Proje belgesel-biyografik bir kitabı da beraberinde getiriyor. Arslan Eroğlu kitap hakkında şu bilgileri veriyor: "Türkan Şoray'ın hayatı görsel dokümanla zenginleşmiş. Biz kitapta o görselleği vermeye çalıştık. Kitapta yazar Murathan Mungan, Prof. Ünsal Oksay, Yazar Perihan Mağden, Gazeteci Tuğrul Eryılmaz, Fatih Özgüven ve Taner Ay yazılarıyla Şoray'ı değerlendiriyorlar. Agah Özgüç ise Yeşilçam'ın içinden biri olarak Türkan Şoray'ın biyografisini anlatıyor." Şoray'ın sinema yaşamı; Yeşilçam'ın son 40 yılını özetleyen bir içeriğe sahip. Kitap bu anlamda da mutlaka edinilmesi gereken bir yapıt.
www.evrensel.net