Gerçekten iyi senaryo!

Gerçekten iyi senaryo!

GAP'ta yeterli yatırımları yapmayan devlet, yıllar önce gündeme getirdiği ama hiçbir adım atmadığı Doğu Anadolu Projesi (DAP) için inanılmaz senaryolar yazıyor.

Gerçekten iyi senaryo!Nur KarabacakGAP'a yıllarca bilginin girmesine izin vermeyen, tarımsal yatırım yapmayan, bölge insanını dikkate almayan, bölgedeki tüm kaynakları yerli ve yabancı sermayeye peşkeşin alt yapısını hazırlayanlar, şimdi de Doğu Anadolu illerinin kalkınması için öne sürdüğü Doğu Anadolu Projesi (DAP) için inanılmaz senaryolar yazıyor. Yetkililer, bölgede proje uygulamaya sokulduğunda kişi başına gelirin 2020 yılında Türkiye ortalamasının yüzde 86.2'ye ulaşacağını iddia ediyor.

GAP'a benziyorDAP projesi yaklaşık 8 yıl önce gündeme getirildi. Proje, Doğu Anadolu bölgesindeki iller ile Gümüşhane ve Bayburt'u da kapsıyor. Projenin GAP'a benzerliği dikkat çekici. Projeyle bölge halkının kalkınması ve bölgedeki sosyal dönüşümünün sağlanması amaçlanıyor ama, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanan proje için bugüne kadar atılmış hiçbir somut adım yok. Proje son günlerde DPT tarafından 2023 yılına kadar sürecek 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı'na uyumlu olarak hazırlanan DAP Ana Planı ile tekrar gündeme geldi. Ana planda, ekonomik ve coğrafi özellikler dikkate alındığı savunularak, Erzurum, Malatya-Elazığ ve Van alt bölgelerine ayrılan DAP projesinin her bir alt bölgesi için üç farklı senaryo yazılıyor.

Yine peşkeş gündemdePlandaki iddialı senaryoya göre proje uygulandığında kişi başına gelirin 2020 yılında Türkiye ortalamasının yüzde 86.2'sini bulacağı iddia ediliyor. 2001-2020 döneminde gereken toplam yatırım "mütevazi" senaryoya göre 80.3 milyar dolar iken, iddialı senaryoya göre ise 106.9 milyar dolar olarak hesaplanıyor, ancak bu paranın nereden geleceği belli değil. Planda, yatırımların yüzde 80'inin özel sektör tarafından gerçekleştirileceği söyleniyor, böylece daha baştan bölge kaynaklarının yerli ve yabancı sermayeye peşkeş çekileceğine işaret ediliyor. Planda dikkat çeken bir diğer nokta tıpkı GAP projesinde olduğu gibi bölgedeki sosyal dönüşümü sağlayacak olan tarıma yapılan yatırımların günden güne azaltılması. Her üç senaryoda da tarım ve sanayi başlangıçta toplam yatırımdan birbirine yakın pay alırken, 2006-2010 döneminde sanayinin payı artıyor ve tarımın payının 2.5-3 misline ulaşıyor. Bu da asıl amacın bölge halkını kalkındırmak olmadığını ortaya koyuyor.

DAP bir yalan Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı Gürol Ergin, GAP'ın yaklaşık 32 milyar dolarlık bir proje olduğunu ancak sadece 18 milyar dolarlık yatırımın gerçekleştirildiğini hatırlatarak, DAP için söz edilen 106 milyar doları devletin ayırmasının imkânsız olduğunu belirtti. Projeyi inandırıcı bulmayan Ergin, yıllar önce gündeme getirilen proje için bugüne kadar hiçbir somut atılmadığına dikkat çekti. Ergin, GAP'ta yapılanların DAP'ta yapılacakların bir göstergesi olduğunu vurgulayarak, "GAP'ta amaç bölgelerarası kalkınma farklılığını ortadan kaldırmaktı. Bölgede tarımsal yatırımlara önem verilmedi. Enerji yatırımları ülke ekonomisine katkı sağlar, ancak yöresel değişime herhangi bir katkısı yok. Bu anlamda değerlendirdiğimizde tarımsal anlamda geçmişe göre hiçbir değişim yok, enerji yönüne baktığımızda enerji yatırımlarının yüzde 70'i gerçekleştirilmiş durumda. Sosyal dönüşüme baktığımızda bölgede hedeflenenden çok uzak. Tarımda hedeflenenin sadece yüzde 12.8, hedef 1 milyon 700 bin hektar alanının sulanması idi. Sulanan alanın 215 bin hektar olduğunu görüyoruz, projede bölge halkına asıl faydası olacak olan tarımsal yatırım bilerek ve isteyerek yapılmamıştır. GAP bitirilmeyecek, DAP ise hayal" diye konuştu.

2010'da bitmez Bölgeye gitmesi gereken bilgi ve teknolojinin götürülmediğini, bu nedenle yapılan yanlışlıklar nedeniyle topraklarda çoraklaşma olduğunu belirten Ergin, GAP idaresinin hedeflenenleri gerçekleştirmeyince 2005 yılında bitecek şekilde yapılan mastır planını revize ederek 2010 yılında bitirilmek üzere yeni bir plan yaptığını söyledi. Ergin, 2010 yılında projenin bitmesinin imkânsız olduğuna dikkat çekerek, "Tarımın bitirilmesini hedefleyen politikalar dikkate alındığında buradaki çiftçi de desteklenmeyecek ve hedeflenenler gerçekleştirilmeyecektir. Diğer bir gerçek ise GAP tamamlandığı taktirde oradaki toprak sahipleri dışında kimsenin işine yaramayacağı. Güneydoğu'da ciddi sayıda topraksız insan vardır. Bu insanların sorunlarını çözmek içinse çok geç kalınmıştır. Proje bittiğinde kimi kesimler hakettiklerinden çok daha fazla gelire kavuşurken, kimi kesimlerin durumu değişmeyecektir" dedi. 32 milyar dolarlık yatırımı yıllardır yapmayan devletin 20 yılda 106 milyar dolarlık bir yatırımı yapıp doğu illerini kalkındıracağının imkânsız olduğunu vurgulayan Ergin, şöyle devam etti: "DAP projesinde 2006 yılından sonra tarıma ayrılan payın azaltılacağının söylenmesi, GAP'ta da olduğu gibi DAP'ta da tarımın es geçileceğinin bir itirafıdır. Bu şekilde Güneydoğu'da olduğu gibi, Doğu'da da amaç oradaki halkın sosyal dönüşümü değildir. Bu ise tamamen küreselleşmenin bir sonucudur, çünkü küreselleşen dünyada Türkiye tarımının yeri yok. Amaç tarım ürünlerinde stok oluşturmuş ülkelerin stoklarını eritmektir."
www.evrensel.net