İran sayesinde ayaktalar

İran sayesinde ayaktalar

Her ne kadar Türkiye sınırları içinde ise de, birçok sınır ilçe ve köylerinde olduğu gibi Yüksekovalılar da ekonomiden sağlığa kadar yaşamsal ihtiyaçlarını İran'dan gideriyorlar.

İran sayesinde ayaktalarHer ne kadar Türkiye sınırları içinde ise de İran ve Irak ile daha yakın ilişkileri var Yüksekovalıların. Sağlık hizmetleri ucuz olduğu için sağlıkta İran'ı, ticarette ise batı illerinin yerine daha çok İran ve Irak'ı tercih ediyorlar. Yüksekovalılar istedikleri malı İran ve Irak'a ithal ya da ihraç edebiliyor olmalarıyla ayakta durduklarını söylüyorlar. Hakkari'nin Yüksekova ilçesi, İran sınırına çok yakın bir bölgede, tarım ve hayvancılığa oldukça elverişli düz bir alan üzerinde kurulmuş. Ancak bölge genelinde olduğu gibi Yüksekova'da da uygulanan mera ve yayla yasakları ile köy boşaltmalarından dolayı tarım ve hayvancılık yıllardır yapılamıyor. İlçe sakinlerinin şimdi en büyük geçim yolu ise işportacılık ve sınır ticareti. İlçe halkı ucuz sağlık hizmetinden yararlanmak için İran'ı seçiyor. İstanbul'a giden uçağa bile İran'dan biniliyor.Nüfusu 80 bin civarında olan Yüksekova'da işportacılık işsiz kesim için en önemli geçim yollarından biri. İlçede çok sayıda halk pazarı var. Bu nedenle de İran ve Irak'tan ucuz fiyata alınan eşyalar halk pazarlarında rahatlıkla alıcı bulabiliyor. Van ve Hakkari'den birçok esnaf ve işportacı da bu pazarlardan eşya satın alıyor. Esendere Sınır Kapısı'ndan 1986 yılından bu yana yapılan sebze, meyve, mazot, benzin, giyim eşyası ve çeşitli ev eşyası ile hayvan ticareti iki yıldır yasaklanmış durumda. Ancak sebze ve meyve dışında yine eşya ticareti kaçak yollar dahil, çeşitli yollardan yapılabiliyor.

Hammadde de İran'dan Tarım ve hayvancılığın ortadan kalktığı Yüksekova'da bulunan fabrikalar da hammaddelerini dışarıdan almak zorunda kaldıkları için bir bir kapanıyor. Küp şeker imal eden iki şeker fabrikası hammaddesini İran'dan sağlarken, Baskın Un Fabrikası da bölgede sağlayamadığı buğday ihtiyacını Adana'dan sağlama yoluna gidiyor. Fabrika çalışanları nakliye ile diğer yan giderlere yapılan harcamaların geliri karşılayamadığını, fabrikanın bu yüzden kapatılma aşamasına geldiğini vurguluyorlar. 1999 yılında kapısına kilit vurulan Yüksekova Et Kombinası'nın tekrar açılmasının da hayvancılığın tükendiği bir koşulda anlam ifade etmediğini dile getiren Yüksekovalılar, bölgede ekonominin yeniden öncelikle canlanması için yasakların kalkmasını istiyor. Yüksekovalılar, Yüksekova ile Şemdinli arasındaki bölgede mermer yataklarının bulunduğunu ancak, yetkililerce 'bu bölge güvenli değil' denilerek izin verilmediğini belirtiyorlar. Yüksekovalılar önce OHAL'in kaldırılması, ardından da köylerine geri dönüşün sağlanması gerektiğini söylüyorlar.

Hastalar ve yolcular İran'aYüksekova'daki geçim sıkıntısı, kedisini her alanda gösteriyor. Hakkari ve Van'daki hastanelerde sağlık hizmetlerini pahalı ve yetersiz bulan Yüksekovalıların bir çoğu İran'a giderek çok daha ucuza muayene oluyor. Hastalarını özellikle Urmiye, Tebriz ve Tahran'a götürdüklerini belirten Yüksekovalılar, tedavi masrafları ile yol, yemek ve otel giderlerinin Türkiye'den daha ucuz olduğunu söylüyorlar. Yüksekovalılar, ayrıca doktorların hastalara büyük ilgi gösterdiklerini de ifade ediyorlar. Pasaport alabildikleri oranda da İran'ı tercih etmelerinin kaçınılmaz olduğunu kaydeden Yüksekovalılar, daha ucuza geldiği ve yol kontrollerine takılmadığı için İstanbul ve Ankara gibi illere bile uçakla Tahran'dan gittiklerine dikkat çekiyorlar.
www.evrensel.net