Görünmez ekonomi

Türkiye'nin kayıtdışı ekonomisinin büyüklüğü 80,8 milyar dolarla 101 milyar dolar arasında tahmin ediliyor.

Görünmez ekonomiTürkiye ekonomisinin neredeyse yarısı görünmüyor, kayıtlarda yer almıyor. Bu durum ekonomik tahlilleri ve kararları da etkiliyor. ABD, Japonya, İsviçre gibi ülkelerde yüzde 8-9`a kadar inen kayıtdışı ekonominin büyüklüğünün Türkiye`de yüzde 40-50 arasında olduğu sanılıyor. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), Dünya Bankası verilerinden yaptığı hesaplamalara göre, Türkiye`nin kayıtdışı ekonomisinin büyüklüğü 2000 yılı rakamlarıyla 80,8 milyar dolarla 101 milyar dolar arasında tahmin ediliyor. Bu açıdan oldukça sıkı uygulamaları olan ABD`de ekonominin büyüklüğüne koşut olarak kayıtdışı ekonomi Türk ekonomisinin 3-4 katı bir büyüklüğü, 1999 rakamlarıyla 799,2 milyar doları buluyor. Bu ülkeyi, veri bulunan 22 ülke içinden, yine 1999 yılı rakamlarıyla 324,4 milyar dolarla Japonya, 302,4 milyar dolarla İtalya, 294,5 milyar dolarla Almanya, 218 milyar dolarla Fransa, 210,2 milyar dolarla Meksika, 154,4 milyar dolarla İngiltere, 139,9 milyar dolarla İspanya, 131,6 milyar dolarla Rusya, 101 milyar dolarla (2000 yılı rakamı yüzde 50 kayıtdışı ile) Türkiye izliyor. Kayıtlı ekonomisi 2000 yılında 201,9 milyar dolar olan Türkiye`nin, kayıtdışı ekonomi dahil edildiğinde milli geliri 282,7-302,9 milyar dolara (kayıtdışı oranı yüzde 40-50) ulaşıyor. Bu şu demek; 2000 yılı verileriyle aslında 282,7-302,9 milyar dolar olan gayri safi milli hasıla (GSMH) resmi olarak 201,9 milyar dolar görünüyor. Bu durumda cari GSMH`si aslında İsviçre büyüklüğünde olan Türkiye`nin milli gelirinin üçte biri resmi kayıtlarda görünmüyor ve bu gelirden vergi alınmıyor. Aynı yıl, Türkiye`nin, 3.090 dolar görünen kişi başına milli gelir, aslında 4.640 doları buluyor.

Vergi kayboluyorTürkiye`de kayıtdışı ekonomi nedeniyle oldukça büyük bir vergi kaybı da meydana geliyor. Toplanamayan vergi miktarının kayıtdışı ekonomi nedeniyle 2000 yılında o zamanki kurlarla 17 ile 21,2 milyar dolar arasında olduğu sanılıyor ki bu da Uluslararası Para Fonu`ndan (IMF) sağlanan 19,6 milyar dolarlık mali yardıma eşit bir rakamı ifade ediyor. Bu vergi kaybının önemi, 2000 yılında toplam vergi gelirleri 42,4 milyar dolar, bütçe açığı 22,6 milyar dolar olan bir ülke için daha iyi anlaşılıyor.Türkiye, kayıtdışı ekonomisinin miktarını Japonya ve İsviçre`de olduğu gibi yüzde 8`e indirseydi, kayıtlı milli geliri 2000 yılında 279,5 milyar dolar görünecek, vergi gelirleri 56-60,2 milyar dolara çıkacak ve 13,6-17,8 milyar dolar daha fazla vergi toplanacak, kişi başına milli geliri de 4.280 dolar olarak kayıtlara geçecek, çok daha az bütçe açığı (4,8-9 milyar dolar) nedeniyle çok daha az sorunlu bir kamu maliyesi olacaktı.
www.evrensel.net