Büyüklük kamuda kaldı

Devletin sırtına kambur oldukları iddia edilen kamu kuruluşları, Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşları arasına girdiler. Tüpraş birinci olurken 1999'u zararla kapatan TEKEL ve Erdemir bu yıl ilk 10 içine girdiler.

Büyüklük kamuda kaldıÖzelleştirmelere, kamu yatırımlarının azaltılmasına rağmen kamu kurumları İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) her yıl açıkladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2000 Yılı Sonuçları Raporu'nda yine KİT'ler ilk sıralarda yer aldılar. 1999 yılını zararla kapatan Erdemir ve Tekel'in 2000 yılında yüksek kâr rakamları ile ilk 10 içine girdiler.İSO'nun açıkladığı en büyük 10 kurumun arasında sadece 4 özel şirket yer alabildi. Tüpraş'ın birinci olduğu sıralamada, Erdemir, Tekel, Türkiye Şeker Fabrikaları, Petkim ilk ona girerken Oyak Renault 3., Arçelik 4., Tofaş 8., Vestel 10. oldu. Ereğli Demir Çelik Fabrikaları ve TEKEL geçen yıl 488 ve 497. sıralardan girebildikleri listeye bu yıl ilk 10 arasında girerek dikkat çektiler.

Rantiyecilik sürdü500 büyük sanayi kuruluşu içinde yer anal özel sektör kuruluşlarının rant gelirleri 1999 yılına göre azalmasına karşın ağırlığını korudu. 2000 yılında özel büyük kuruluşlarda faaliyet dışı gelirler ise 1 katrilyon 760.2 trilyon liraya ulaştı. Böylece faaliyet dışı gelirlerin oranı 2000 yılında özel büyük kuruluşlarda yüzde 114.4 olarak gerçekleşti. Bu oran 1999 yılı için ise yüzde 219'du.

Tüpraş birinciÜretimden satışları 2000 yılında 3 katrilyon lirayı aşan Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (Tüpraş), Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu unvanını korudu. Tüpraş ABD'nin ilk 500 firması ile yapılan karşılaştırmada da 286. oldu. Tüpraş'ı, 1 katrilyon 103 trilyon 979 milyar 869 milyon lira ile Türkiye Elektrik Üretim İletim AŞ (TEAŞ), 760 trilyon 821 milyar 50 milyon lira ile Oyak Renault izledi. Oyak Renault, bu sonuçla özel kuruluşlar arasında 1. sıraya yükseldi. Genel sıralamada 1999 yılının üçüncüsü Arçelik ise 646 trilyon 492 milyar 158 milyon lira ile ancak dördüncü olabildi. 1999 yılında, net satışları 1.3 katrilyon lira olan Tüpraş ilk sırayı alırken TEAŞ 821.7 trilyon lira ile 2., Arçelik 465.7 trilyon lira ile 3. olmuştu.Tüpraş, 2000 yılı itibarıyla üretimden satışların yanı sıra yaratılan katma değer ve kârlılıkta da Türkiye'nin en büyük kuruluşu oldu. Yaratılan katma değer bakımından ilk 3 sırayı Tüpraş, TEKEL ve Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük Sanayi ve Ticaret AŞ aldı. Tüpraş 2 katrilyon 987 trilyon 474 milyar 352 milyon liralık katma değer yaratırken TEKEL 1 katrilyon 192 trilyon 93 milyar 830 milyon lira ile ikinci, Philsa 602 trilyon 986 milyar 99 milyon lira ile 3. oldu. Tüpraş, kârlılıkta da liderliği kaptırmadı. 382 trilyon 575 milyar 469 milyon lira dönem kârı elde eden Tüpraş'ı, 176 trilyon 832 milyar 89 milyon lira ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, 157 trilyon 562 milyar 20 milyon lira ile Oyak Renult Otomobil Fabrikaları AŞ izledi.Koç Topluluğu'nun "Amiral Gemisi" Arçelik, üretimden satışlarda özel kuruluşlar arasında birinciliğini bu yıl Oyak Renault'a devretti. Oyak Renault, 760 trilyon 821 milyar 50 milyon lira ile liderliği ele geçirdi. Arçelik ise 646 trilyon 492 milyar 158 milyon lira ikinci, Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş. 501 trilyon 713 milyar 948 milyon lira ile 3. oldu. İhracat şeref kürsüsü de, Vestel, Oyak Renault ve Tofaş'dan oluştu. 548 milyon 522 bin dolar ile ihracat şampiyonu olan Vestel'i, 474 milyon 240 bin dolarla Oyak Renault, 236 milyon 535 bin dolarla Tofaş izledi.Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşu arasında özel sektör kuruluşları ihracata ağırlıklarını koydu. Genel sıralamada ilk 10'a giren 9 özel şirketin ihracatı 2 milyar 376.4 milyon dolara ulaştı.
www.evrensel.net