Ücretlerin üçte biri eridi

Türk-İş'in imzaladığı kamu toplu iş sözleşmeleri toplupazarlık hakkını tahrip etti. Sözleşme ücret konusunda yüzde 30'luk bir kayıba neden oldu.

Ücretlerin üçte biri eridi
Sultan Özer
Türk-İş ile hükümet arasında süren, IMF'nin doğrudan müdahale ettiği kamu sözleşmelerinde sağlanan anlaşma ile bir yandan ikramiyeler ücretten ayrılırken, bir yandan da işçilerin reel alım güçleri üçte bir oranında eridi. Sözleşmelerde ilk altı ay için yüzde 15 zam verilmesi, farkların da 2002 Şubat'ında ödenecek olması, yaklaşık 480 bin kamu işçisinin 2001 Temmuz'una kadar aynı ücretle çalışması anlamına geliyor.
Temmuz-Aralık 2000 döneminde ücretlerde yüzde 18'lik erime olurken, ortalama 450 milyon lira olan ücretler reel olarak 370 milyon liraya indi. Ocak-Haziran 2001 döneminde ise enflasyon karşısında ücretler asgari yüzde 30 düzeyinde erirken, bu dönemde söz konusu ücretler reel olarak 258 milyon liraya kadar geriledi.
İlk altı ay için verilen yüzde 15 zammın eklenmesiyle bile ücretlerde 13 aylık dönemde meydana gelen kayıp en az yüzde 34'lerde olurken, birinci altı aydaki farkların Şubat 2002'de ödenmesi nedeniyle yaşanacak kayıp daha da büyüyor. Bütün bu göstergeler, Temmuz 2000'de 100 lira olan ücretin Temmuz 2001 itibariyle 66 liraya düşmesi anlamına geliyor. Erime dolar bazında hesaplandığında ise fark daha artıyor.
İkinci, üçüncü ve dördüncü dönemler için verilecek enflasyon farkları ise dönem sonları itibarıyla maaşlara yansıyacak. Bilindiği gibi, yaşanan kriz nedeniyle enflasyon hedefi alt üst olan hükümetin 2001 yılı için öngördüğü yüzde 51.3'lük enflasyonun büyük kısmı sözleşmelerin ilk altı aylık bölümünde yaşanacak. Ancak bu kayıplar, Türk-İş ile hükümet arasında varılan anlaşma nedeniyle maaşlara yansımayacak. Böylece enflasyonun en yüksek olduğu dönemin faturası doğrudan işçilere yansımış olacak.
Her maddede kayıp
Protokoldeki diğer maddelerde de işçilerin kayıpları dikkat çekiyor. Sözleşmenin ikramiyelere ve ücretin yüzdesi ile ifade edilen ödemelerine hiçbir artış yapılmamasını sağlayacağını belirten uzmanlar, bunu "ikramiyelerin giderek yok edilmesi, ortadan kaldırılmasının adımı" olarak yorumluyor.
Protokolde yer alan, "İşçi sendikaları tarafından yeni getirilen teklifler TİS'lerde yer almayacaktır. Bu genel anlaşma protokolünde düzenlenmeyen diğer hususlar; taraflar iyi niyet ve dikkatle uzlaşma gayretine özen göstererek, işyerinin veya işletmenin özelliklerini ve imkânlarını dikkate alarak çözeceklerdir" ibaresi de sendikaların işverenlerle idari maddeler konusunda yapacakları görüşmeleri bağlıyor. "TİS düzenini yok saymak, TİS'leri ücretten ibaret görmektir" şeklinde değerlendirilen bu maddeye dayanarak, işverenler var olan hakları geriye götürebilecek öneriler getirebilecek, ancak işçi sendikalarınının getireceği hiçbir öneri kabul edilmeyecek.
www.evrensel.net