Kremlin'de büyük zirve

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana ilk kez bir İran lideri, Rusya'ya gidiyor. Zirvede askeri ve ekonomik konular ele alınacak.

Kremlin'de büyük zirve
İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, uzun süredir planlanan resmi Rusya ziyaretine bugün başlıyor. Rusya ve İran liderleri Hatemi ve Vladimir Putin, Kremlin Sarayı'nda bir araya gelecekler.
Gezi, SSCB'nin dağılmasından sonra İran'dan bu düzeyde yapılan ilk resmi ziyaret olacak. İran lideri Moskova'ya son olarak Haziran 1989'da gelmişti. Hatemi, Başbakan Mihail Kasyanov ile de görüşeceği ziyareti sırasında ayrıca Patrik II. Aleksey ve Rusya Müftüler Konseyi Başkanı Ravil Gainutdin ile bir araya gelecek.
Hatemi, St. Petersburg kentine ve Rusya'nın Tataristan Cumhuriyeti'ne de geçecek.
Hazar tartışılacak
Rus kaynaklar, ziyaretin öneminin çok büyük olduğunu, "iki ülke ilişkilerinin, bölgesel istikrara da büyük katkılarının bulunduğunu" belirtirlerken, iki ülke liderlerinin, diğer yetkililerin de katılımı ile yapacakları görüşmede, "Hazar Denizi'nin statüsü sorununa büyük önem verileceğini" belirttiler. Hazar Denizi'ne kıyısı bulunan ülkelerden Rusya, Kazakistan ve Azerbaycan arasında ciddi anlaşmazlıklar bulunmazken İran ile Rusya birbirlerine mesafeli yaklaşıyor. İran, deniz tabanındaki petrol ve doğalgaz kaynakları ile denizdeki kaynakların tümünün, denize kıyısı bulunan devletlerin hepsinin ortak malı sayılmasını istiyor. Rusya ise, deniz tabanındaki kaynakların sınırlarla bölünmesini, denizin ise ortak olmasını destekliyor. İki ülkenin bu sorunda anlaşmaya varmaları halinde, Hazar'ın statüsüne ilişkin bir ortak bildiri yayımlamaları ihtimali bulunuyor. Böyle bir anlaşma da ABD'yi kaygılandıran Rusya-Çin ittifakına İran'ın bir adım daha yaklaşması anlamına gelecek.
İki lider, iki ülke ilişkilerinin temel ilkelerini belirleyen bir anlaşmayı da imzalamaya hazırlanıyorlar. Ancak Rus diplomatik kaynakları, bu belgede, karşılıklı askeri ve siyasi taahhütlerin olmayacağını veya stratejik ortaklık, müttefiklik gibi kavramlara atıfta bulunulmayacağını, "karşılıklı çıkara dayalı" ikili ilişkiler temennilerini içeren bir belge olacağını belirtiyorlar.
Silah satışı
İki ülkenin ziyaret sırasında, silah satış alanına ilişkin ayrı bir anlaşma imzalamaları da ihtimal dahilinde. Rusya'nın İran ile yeniden başlamayı kararlaştırdığı askeri teknik işbirliği de ABD'nin tepkisini çekiyor. Dönemin ABD Başkan Yardımcısı Al Gore ve Rusya eski Başbakanı Viktor Çernomırdin arasında varılan uzlaşma uyarınca Moskova, İran ile 31 Aralık 1999 tarihinden sonra yeni bir silah satış anlaşması imzalamamayı taahhüt etmiş, ancak bu taahhüdünden geçen yıl sonunda çekilmişti. Rusya'nın, bu mutabakattan çekilmesinin ardından iki ülke silah satış görüşmelerine başladılar. İran, Moskova'nın bu ticaretten birkaç yıl içerisinde 7 milyar dolar gelir elde edebileceğini belirtiyor. Rus uzmanlar ise bu ticaretten yıllık kazancın 300 milyon dolar dolayında olacağını belirtiyorlar.
Rusya ABM'ye destek arayacak
Ziyaret sırasında, petrol ve doğalgaz alanında işbirliği, ikili ticaretin diğer alanlarda da artırılması gibi diğer ikili ilişkiler üzerinde de durulacak. İki lider, Ortadoğu, Kafkaslar, Körfez ve Afganistan'a da değinecekler. ABD'nin füzesavar füzelerin sınırlandırılmasını öngören ABM antlaşmasının değiştirilmesi yönünde Moskova'ya yaptığı baskıya karşı Rusya'nın batılılara önerdiği ortak füze savunma sistemleri kurulması ile ilgili teklifler konusunda, Rus tarafının İran'a bilgi vermesi de bekleniyor. ABD, İran ve Kuzey Kore gibi ülkelerin füze sistemlerinin kendisi için tehlike oluşturduğunu ileri sürerek kendi füze savunma sistemini oluşturmak istiyor. Washington Moskova'yı da, Rus kuruluşlarından İran'a füze teknolojisi sızmasına karşı "yeterli önlem almamakla" suçluyor.
www.evrensel.net