Arkeolojik tahribat katliam boyutunda

Arkeolojik tahribat katliam boyutunda

Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Projesi kapsamında geçen yıl Marmara ve Ege bölgelerinde gerçekleştirilen keşif gezisi sonucunda hazırlanan arkeolojik tahribat raporu, inanılmaz tahribatı gözler önüne serdi.

Arkeolojik tahribat katliam boyutunda
Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Projesi kapsamında, Marmara ve Ege bölgelerindeki arkeolojik yerleşim yerlerinin ele alındığı Keşif Gezisi (TAYEx) sonucunda hazırlanan "Türkiye Arkeolojik Tahribat Raporu 2000" açıklandı.
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Lokali'nde düzenlenen basın toplantısında, TAY Projesi Koordinatörü Oğuz Tanındı tarafından açıklanan rapor, Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, ilgili bakanlıklar, Jandarma Genel Komutanlığı ve üniversiteler ile çeşitli sivil toplum kuruluşlarına (STK) gönderildi.
İlk Tunç Çağı sonuna kadarki döneme ait yerleşim yerlerinin ele alındığı ve geçtiğimiz yıl Marmara ve Ege'de gerçekleştirilen TAYEx kapsamında, 19 bin 925 kilometre yol katedildi. Rapor, taranan 356 arkeolojik yerleşme yerinin 299'unda yoğun tahribat olduğunu gözler önüne serdi.
TAYEx, 1800'lerden bugüne kadar saptanmış tüm arkeolojik yerleşmelerin, Türkiye'deki coğrafi bölge ayrımı dikkate alınarak sistemli biçimde taranmasına yönelik olarak planlandı.
4 yıl sürecek çalışmada, Paleolitik Çağ'dan İlk Tunç Çağı'nın sonuna kadarki süreçte (Yaklaşık 400 bin yıl öncesinden günümüzden 4 bin yıl önceye kadar) yer alan yerleşmelerin taranması hedefleniyor.
Tahribatın nedenleri
Türkiye'nin kültür mirasının önemli bir bölümünü oluşturan arkeolojik yerleşme ve buluntu yerlerinin, hızlı ekonomik gelişme, erozyon veya deprem gibi doğa güçleri ile tahrip olduğuna işaret edilen raporda, şu görüşlere yer verildi: "Hızla yayılan kentler, turistik ve endüstriyel tesisler, bunlar için gerekli olan yol, su, havaalanı gibi altyapı faaliyetleri, mekanize tarım, sulama, arazi ıslah çalışmaları gibi etkinliklerin tümü bu tahribatı hızlandırmaktadır. Definecilik ve kaçak kazıların giderek yoğunlaşması ise bu katliamın kurumsallaşmasının yanı sıra nasıl kişiselleştiğinin de en somut göstergesidir. Envanter çalışması henüz tamamlanmadığı için ne yazık ki pek çok kez neyin tahrip olduğu, kaybolduğu bile bilinememektedir."
Marmara ve Ege bölgelerinde çoğunluğunu höyük, düz yerleşme, mezarlık ve dağınık buluntu yerlerinin oluşturduğu toplam 356 yerleşmenin incelendiği belirtilen raporda, "Arazi çalışmaları göstermiştir ki, tahribat, Marmara ve Ege bölgelerinde tarımsal faaliyetler, yapılaşma, arazi rantları ve diğer türleriyle bir katliam görüntüsü çizecek kadar yaygındır" denildi.
Tarımsal faaliyetler vuruyor
Marmara Bölgesi'nin Trakya bölümünde tarım faaliyetlerinin yol açtığı yoğun tahribat izlenirken, karayolları ve tali yolların yerleşmeler üzerinden geçmesiyle meydana gelen tahribatın da yoğun olduğu belirlendi. Yapılaşmanın da, özellikle tatil sitelerinin bulunduğu Tekirdağ ve Gelibolu kıyılarında arkeolojik kalıntıların yok olmasına yol açtığı görüldü.
Güney Marmara bölümünde tarımsal faaliyetler, özellikle tesviye çalışmaları ile sulama kanallarının arkeolojik yerleşmeleri tümüyle ortadan kaldırdığı, defineciliğin bazı köylerin önemli gelir kaynaklarından birini teşkil edecek kadar yoğun olarak sürdüğü, Kuzey Marmara'da ise yapılaşmanın en önemli tahribat nedenini oluşturduğu anlaşıldı.
Ege'de, İzmir, Manisa, Aydın ve Muğla gibi büyük illerin yer aldığı kıyı kesiminde tahribatın ana nedenini, tarım faaliyetlerinin oluşturduğu, sanıldığının aksine kaçak kazıların ikinci sırada olduğu ve güneye inildikçe yapılaşmanın yarattığı tahribatın yoğunluğunun da arttığı tespit edildi.
Ege Bölgesi'nin iç kesiminde de tahribatın en önemli nedeni tarım olurken, bunu kaçak kazılar ile yapılaşma izliyor. Arkeolojik yerleşmelerin mezarlık olarak kullanılmaları ve baraj altında kalacak olmaları da tahribat nedeni. Bu arada TAYEx, bu yıl haziran-temmuz aylarında Akdeniz, eylül-ekim aylarında da Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni tarayacak.
TAYEx, 2002 yılında İç Anadolu ve Karadeniz, 2003'te de Doğu Anadolu bölgelerinde çalışmalarını sürdürecek.
www.evrensel.net