Tekelleşmede rekor

Tekelleşmede rekor

UNCTAD'ın yayınladığı "Dünya Yatırım Raporu 2000" adlı raporda, büyük şirketlerin özelleştirilen kamu işletmelerini ele geçirdikleri belirtilirken, küreselleşme ile birlikte tekelleşmenin de yoğunlaştığına dikkat çekildi.

Tekelleşmede rekor
Küreselleşmenin tekellerin hakimiyeti anlamına geldiği bu kez de Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü (UNCTAD)'nün yayınladığı bir raporla ortaya çıktı. "Dünya Yatırım Raporu 2000" adlı raporda, 1999 yılının tekelleşmede rekor yıl olduğu belirtilirken, büyük tekellerin özelleştirmeler vasıtasıyla birçok ülkenin kamu işletmelerini de ele geçirdiğine dikkat çekiliyor.
Küreselleşmenin, uluslararası şirketler arasında birleşme ve devralmaları hızlandırdığı ve bu alanda 1999 yılında bir rekor kırıldığı açıklandı. Bu konu Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü (UNCTAD) tarafından yayınlanan yıllık "Dünya Yatırım Raporu 2000" adlı belgede yer aldı. UNCTAD Genel Sekreteri Rubens Ricupero, rapor üzerine düzenlediği basın toplantısında, "Çokuluslu dev şirketlerin, büyük yerel şirketleri satın aldıklarını ve bu duruma özellikle gelişme yolundaki ülkelerde rastlandığını" bildirdi.
Satın alma ve birleşmeler arttı
UNCTAD'ın raporunda, son bir yıl içinde sınırötesi 109 önemli alım-satım gerçekleştiği ve bunların her birinin tutarının 1 milyar doların üstünde olduğu kaydediliyor. UNCTAD, bu sayının 2000 yılında daha da artmasını bekliyor. FDI olarak adlandırılan "doğrudan yabancı yatırımların" günümüzde, ağırlıklı olarak, satın alma ve birleşme yoluyla yapıldığı da vurgulanıyor.
UNCTAD'a göre, bu yıl içinde gerçekleşecek FDI miktarı 1 trilyon doları aşacak. Bu oran geçen yıl 865 milyar dolar düzeyinde idi. UNCTAD, özellikle Avrupa Birliği şirketlerinin, sınırötesi alımlara egemen olduğuna da dikkat çekti. Sanayileşmiş ülkelere yönelen FDI'lerin miktarının da son bir yıl içinde 481 milyar dolardan, 636 milyar dolara yükseldiği belirtildi.
Tekeller özelleştirmeyle büyüyor
Diğer yandan özelleştirmelerin de tekelleşme de ciddi bir rol oynadığı itiraf edildi. Yabancı dev kuruluşların, özelleştirilen kamu iktisadi teşekkülleri (KİT) ve kamu kuruluşlarını satın aldıkları UNCTAD raporunda verilen bilgiler arasında.
"Yabancı şirketlerin, yerel firmaları devralmalarının, tüm sanayi sektörlerinin yabancıların denetimi altına girme korkusu yarattığına" işaret eden UNCTAD Genel Sekreteri Ricupero, "Bunun ulusal egemenliği ve teknolojik açıdan kapasite yaratma kabiliyetini tehdit ettiğini" söyledi. Genel Sekreter'e göre "Bu durum, özellikle, medya ve eğlence sanayinde görülüyor ve ulusal kültür ve kimlik açısından endişe yaratıyor."
Ricupero, "Uluslararası üretimin, 63 bin dev çokuluslu şirket ve bunlara bağlı olarak faaliyet gösteren 700 bin yerel şirket tarafından kontrol edildiğini" de sözlerine ekledi.
Finans sektörü dışındaki 100 dev şirketin yaklaşık 2 trilyon dolarlık malvarlığını denetlediği de UNCTAD raporunda yer aldı. Bu firmalar arasında General Electric ve General Motors (ABD), Shell/Royal Dutch (Hollanda-İngiltere), Ford ve Exxon (ABD), Toyota (Japon), IBM (ABD), BP-Amoco (İngiltere), Daimler-Benz (Almanya) ve Nestle (İsviçre) başta geliyor.
www.evrensel.net