Göğü selamlayan çan kulesi

Göğü selamlayan çan kulesi

Piza Kulesi'nin eğim derecesi ilk olarak 1911 yılında ölçüldü. Bu tarihten itibaren yapılan ölçümler, kulenin zirvesinin yere her yıl 1.2 milimetre daha yaklaştığını gösteriyor.

Göğü selamlayan çan kulesi
İtalya'nın Toscana bölgesindeki Piza kenti, ortaçağ Avrupa'sının önemli şehir devletlerinden biriydi. Piza donanması 1063 yılında Palermo açıklarında Araplara karşı bir zafer kazandı. Kentin Piazza dei Miracoli (Mucize Meydanı)'deki ronanesk Piza Katedrali, işte bu zaferi kutlamak amacıyla inşa edildi. Ancak katedralin 296 basamaklı çan kulesi, 800 yıldır burada boynu eğik duruyor. Kulenin yapımına 1173 yılında başlandı. Kulenin mimarı Bonanno Pizano isimli bir İtalyan'dı. Sekiz katlı olarak tasarlanan yapının üçüncü katına gelindiğinde, kulenin eğri bir şekilde yükseldiğinin fark edilmesiyle inşaata ara verildi. Eğilmenin nedeni zeminin yumuşak olmasıydı. Güneye doğru eğimli olduğu çıplak gözle dahi fark edilebilen kulenin yapımı, 100 yıldan uzun bir süre sonra tamamlandı. Kuleyi tamamlayan mimarın ismi Tommaso Pizano'dur.
Yılda 1.2 milim eğiliyordu
Kulenin eğim derecesi ilk olarak 1911 yılında ölçüldü. Bu tarihten itibaren yapılan ölçümler, kulenin zirvesinin yere her yıl 1.2 milimetre daha yaklaştığını gösteriyor. Bugün zirve, kulenin merkezinin 5.3 metre ötesindedir.
1989 yılında Pavia Katedrali'nin çan kulesinin yıkılmasının ardından Piza Kulesi Projesi Konsorsiyumu, kulenin yeniden dikilmesi için çalışmalara başladı. Çünkü bu yıllarda yapılan ölçümler kulenin artık sadece eğilmediğini, aynı zamanda bir muz gibi büküldüğünü gösteriyordu. Tüm çaba kulenin zirvesini 20 santimetre geriye yatırmak içindi; bu kadarlık bir müdahale yere bakan kulenin hayatta kalmasına yetecekti. Öte yandan, kulenin giderek eğilmesi çevresindeki binaları da tehdit ediyordu, nitekim alanın toprak yapısı etkileniyordu. Bu kritik 20 santim için oldukça detaylı projeler gerçekleştirildi. Çok sayıda mühendis grubu, kuleyi "yıkmadan dikmenin" yöntemlerini araştırdı.
Artık eğilmiyor
Sonunda kule, ömründe ilk kez dengeli bir hale getirildi. Bu oldukça güç işi başaran bilimci olarak tarihe geçecek isim Profesör Michele Jamiolkowski oldu. Profesör Jamiolkowski ve ekibi, 10 yıldır kulenin eğimini durdurmak için yoğun bir çalışma yürütüyordu. Ekip, kulenin geçtiğimiz üç ay boyunca eğilmediğini gösteren ölçüm sonuçları ile birlikte emeğinin karşılığını da almış oldu.
Turin Üniversitesi profesörü, bu ilerlemenin kulenin yüzyıllar boyunca ayakta kalması için yeterli olduğunu söylüyor.
Bir süredir bu araştırmalar ve müdahale nedeniyle ziyaretçilerin kuleye yaklaşmasına izin verilmiyor. Müdahalenin en meşakâtli kısmını, kulenin eğim gösterdiği yönün tam ters yöne doğru uygulanan pres oluşturuyor. Bu presi sağlamak için 800 ton ağırlığında kurşun, kulenin 'beline' bağlandı. Bu aynı zamanda operasyonun ilk adımıydı. İkinci adım ise kulenin tabanının düzlenmesi. Bu da kulenin altından 30 ton toprağın çekilmesi anlamına geliyordu. Çeşitli deneyler ve hesaplamalar sonunda kazma işlemi on gün kadar önce başladı. İlk öbek toprak çekilirken, kulenin emniyetini sağlayacak demir bilezikler de hazırdı. Bu bilezikler, otomobillerdeki emniyet kemerlerine benzer bir sistemle kuruldular. Kuleyi sıkmayan bu sistem aksi yönde bir hareket anında kitlenir. Önümüzdeki ay, çalışmalar ilerletilerek, kulenin yeniden dikilmesi aşamasına geçilecek. Bu çalışma tarihi eserlerin restorasyonu açısından da büyük önem taşıyor.
Profesör Jamiolkowski kulenin dikilmesi için önümüzdeki yıla kadar toplam 15 milyon sterlin harcanacağını belirtiyor. Haziran ayında kule yeniden ziyarete açılacağı için çalışmalara ara verilecek. Ancak kulenin güvenliğini sağlayan çelik halatların üzerinde kalacağı belirtiliyor. Uzmanlar, bu halatların restorasyon çalışması bittikten sonra da sökülmeyebileceğini söylüyorlar.
Piza kulesini doksan derece dik bir hale getirmek oldukça riskli bir iş. 1995 yılında benzer bir deneme sırasında, kule bir gecede 3 milim daha eğildi. Kaza, bugünkü çalışmaları da olumsuz etkiliyor.
'Kuleyle oynamayın'
Yoğun bir turist akışının yaşandığı Piza kenti sakinleri ise bilimcilerle aynı fikirde değil. Pizalıların bir kısmı, kuleninin rahat bırakılması gerektiğini ve onun ayakta kalmaya devam edeceğini savunuyor. Bayan Staderini, "Ellerlerse kule yıkılacak" diyor. Bazıları ise kulenin dikilmesi halinde büyüsünü yitireceğini söylüyor.
www.evrensel.net