POAŞ'ın peşkeşine

   'dur' deme çabaları sürüyor

POAŞ'ın peşkeşine
    'dur' deme çabaları sürüyor
'Zarar ediyor' denilerek, özelleştirilmesine zemin hazırlama girişimlerine rağmen Türkiye'nin en kârlı kuruluşlarından biri olan Petrol Ofisi AŞ (POAŞ)'nin 1998 yılındaki brüt 68.2 trilyon lira olan kârı, 1999 yılının ilk dokuz ayında, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 104 oranında artarak, 47.6 trilyon liradan 97 trilyon liraya yükseldi.
Hükümet, IMF ve Dünya Bankası'nın dayatmalarıyla hızlandırdığı özelleştirme uygulamalarında ön sıraya aldığı kârlı kuruluşları bir an önce elden çıkarma çabasında. Bu kuruluşlar arasında yer alan POAŞ'ın ihalesinin mart ayında bitirileceği açıklamaları yapılıyor.
Hızlı fiyat artışları
POAŞ'ın özelleştirilmesine yönelik uygulamaların başında, petrol ürün fiyatlarının enflasyon ve döviz kurlarının iki katı oranında artırılması geliyor. Petrol-İş'in "POAŞ Özelleştirilemez" adlı yayınında, 1 Temmuz 1998-30 Kasım 1999 tarihleri arasında petrol ürünlerinin fiyat artışının yüzde 192.7 olduğunun altı çizilerek, aynı dönemde DİE Tüketici fiyatları artışının yüzde 107.0, DİE toptan eşya fiyatları artışının yüzde 86.1, dolar kuru artışının ise yüzde 91.0 olduğu ifade edildi. Devletin birkaç milyon dolarlık desteklemesiyle petrol ürünlerinin halka bu kadar yüksek fiyattan dayatılmasının önlenebileceğine vurgu yapılan yayında, hükümetin artışları özelleştirme hatırına olağan gelişmeler olarak değerlendirdiğine vurgu yapıldı.
Bayilere ekonomik baskı
POAŞ'ın batırılmasında diğer bir etken de bayilere tanınan çek obsiyon sürelerinin özel şirketlere göre kısa tutulmasıdır. Kurumun özelleştirme kapsamına alınmasından sonra bu yöntemle POAŞ bayilerinin diğer şirketlerin bayisi olmaya iten bu yöntemin çok kullanıldığı dikkat çekiyor.
6 Eylül'den itibaren POAŞ'ta çek obsiyon süreleri 6-8 gün arasına çekilirken, yabancı şirketlere tanınan sürelerin 14-25 gün arasında değişmesi uygulamanın boyutunu göstermesi açısından önemli. Ayrıca, diğer şirketlerde peşin satışlarda yüzde 3-5 arasında iskonto oranı uygulanırken, POAŞ'a gelince bu oranın yüzde 2'e düşmesi de, POAŞ'ın batırılması çabalarını gözler önüne seriyor.
Pazar payı daraltıldı
Yine özelleştirme amacıyla POAŞ'ın pazar payı gittikçe daraltıldı. 1989 yılında yüzde 61.7 olan POAŞ'ın pazar payı, 1996'da yüzde 51.1'e, 1998'de ise yüzde 50.6'ya kadar daraltıldı. Özellikle beyaz malda POAŞ'ın pazar payının, yabancı petrol tekelleri lehine sürekli daraltıldığı da vurgulanıyor.
POAŞ'ta uygulanan personel politikasının da özelleştirme amacı taşıdığı biliniyor. 1990'da sendikalı işçi oranı yüzde 68.7 olan POAŞ'ta, Eylül 1999 itibariyle bu rakam yüzde 54.5'e düşürüldü. Toplam çalışan sayısı da aynı yıllarda 8133'den 6116'ya düşürüldü. 1999 Eylül ayı itibariyle ise POAŞ'ta sendikalı işçi sayısı 3335, sözleşmeli personel sayısı ise 2781 oldu.
POAŞ tekellere direndi
Aramayla başlayıp üretim, taşıma, rafinaj, dağıtım ve pazarlamayı da kapsayan entegre bir sektör olan petrol sektörünü Türkiye'de TPAO, TÜPRAŞ, BOTAŞ ve POAŞ elinde tutuyor. Bu yapının parçalanarak, özel sektörün kâr hırsına bırakılmasının, hem kamu yararı hem de ulusal çıkar açısından olumsuz olduğuna dikkat çeken Petrol-İş Sendikası, 1941'de, halkın ve ulusal savunmanın ihtiyaçları için gerekli her türlü petrol ve ürünlerinin temini ve dağıtımı amacıyla kurulan POAŞ'ın, sürekli yabancı petrol tekellerinin hedefinde olduğuna dikkat çekti. Bütün saldırılara, girişimlere rağmen POAŞ'ın ayakta kaldığının altını çizen Petrol-İş, yabancı petrol tekellerinin piyasa hakimiyetinin kırıldığını, halkın ve ordunun ucuz ve garantili akaryakıt elde ettiğini, bu durumun POAŞ'ın özelleştirme kapsamına alınmasına kadar sürdüğünü bildirdi.
Bütün bu gerçekleri göz önünde tutarak, POAŞ'ın özelleştirilmesine karşı çıkan ve "POAŞ özelleştirilemez" diyen Petrol-İş, bugün POAŞ'ın kuruluş yıldönümü etkinliklerinde protesto gösterisi yapacak. Petrol-İş üyesi işçiler, bugün saat 13.30'da siyah önlükleriyle POAŞ Genel Müdürlüğü ve Bölge Müdürlükleri önüne gelerek, kitlesel basın açıklaması yapacaklar.
www.evrensel.net