Taşlar yerinden oynadı

Ekvador'da IMF politikalarına karşı ayağa kalkan işçi, emekçi ve yerliler, ordudaki alt düzey subaylardan destek gördü.

Taşlar yerinden oynadı
Ekvador'da bir süredir devam eden ekonomik ve siyasi kriz, burjuvazinin "zinde gücü" ordu içindeki parçalanmayla yeni bir boyut kazandı. Ekvador Genelkurmayı, subayların isyanı karşısında Devlet Başkanı Jamil Mahuad'ı tasfiye etmek zorunda kaldı. Ancak kurulan cunta konseyinin, bir gün bile dolmadan dağıtılacağı açıklandı.
Ekvador ordusundaki bazı albay ve düşük rütbeli subaylar, önceki gün Mahuad'a karşı eyleme geçen onbinlerce yerliyle birlikte hareket etmeye başladılar. İpleri elinden kaçırmak istemeyen Genelkurmay ise, hükümetin politikalarına karşı büyük bir öfke duyan halkı da yanına çekebilmek amacıyla, önce, ülke yönetiminin üç kişilik bir konseye bırakılacağını açıkladı. Konsey üyeleri ise, sosyal demokrat olduğu bilinen yerli lideri Antonio Vargas, eski yüksek mahkeme hakimi Carlos Solorzano ve Genelkurmay Başkanı Carlos Mendoza olarak duyuruldu. General Mendoza, dün başkanlık sarayında, yerli liderleriyle görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, "Yolsuzluğa karşı savaşacak ve daha az yoksulluk için çalışacağız" dedi. Mendoza, "Bu Ekvador halkının hükümetidir. Sağda ya da solda olduğunu söyleyemeyiz" dedi.
U dönüşü
Ancak General Mendoza, dün, üç kişiden oluşan 'geçici konsey'in dağıtıldığını ve devlet başkan yardımcısının yönetimi ele alacağını söyledi. Mendoza, Ekvador radyosuna yaptığı açıklamada, "kan dökülmesini engellemek" için subaylarla birlikte hareket ettiklerini belirterek, askerlerle birlikte devlet başkanlığı sarayından ayrıldığını söyledi. Genelkurmay, iktidara, Mahuad'ın Yardımcısı Gustavo Noboa'yı getireceklerini açıkladı. Ancak ülkenin dört bir köşesinde devam eden işçi eylemleri ve protestolar, bu planın uygulanmasını güçleştiriyor.
Mendoza, komiteyi dağıtma kararının, ABD yetkilileriyle yapılan görüşmeden sonra alındığını belirtti.
Bölge ülkeleri ve ABD, "has adamları" Mahuad'ın devrilmesini kınamış, ABD yetkilileri, olayın Washington'un mali yardımının kesilmesine ve uluslararası yatırımcıların boykotuna yol açacağını bildirmişlerdi.
Devrik başkan ortada yok
Öte yandan, devrik lider Mahuad'ın istifa etmemekte direndiği ve bakanlarıyla birlikte, askeri bir üste "koruma altında" olduğu kaydediliyor. Antonio Vargas'ın "Mahuad, ülkeden kaçmak isterken havaalanında gözaltına alındı" sözleri doğrulanamadı. Dağıtılan cuntanın üyelerinden eski hakim Carlos Solorzano, Mahuad'ın yargılanacağını söyledi.
Bugüne nasıl gelindi?
Ekvador'da ordunun parçalanmasına giden yol, işçi, emekçi ve yerli hareketinin giderek güçlenmesiyle açıldı. Ekvadorlu işçiler, aylardır Mahuad'ın ekonomik politikalarına karşı grev, genel grev ve kitlesel protestolar örgütlüyorlardı. IMF ve ABD'nin tam desteğine sahip olan Mahuad'ın açıkladığı birçok "istikrar paketi", halkın kararlı direnişi ile püskürtüldü. Mahuad'ın, ekonomik krizin giderek derinleşmesine karşı bir önlem olarak "dolarizasyon"u önermesi ise bardağı taşıran son damla oldu. Ekvador'un mali idaresinin ABD Merkez Bankası'na devredilmesi anlamına gelen dolarizasyonla birlikte, yüzbinlerce yoksul emekçi sokaklara döküldü. Fabrika ve işyerlerinde süren grevler ve okullardaki boykotlara, son olarak yerlilerin de katılması, birleşik bir halk cephesinin örgütlenme olasılığını güçlendirdi. 12.5 milyonluk nüfusun yarısını oluşturan yerlilerin başkent Quito'ya akmaya başlaması, Mahuad iktidarının sonunun da habercisiydi.
Dönüm noktası: Kongre eylemi
Ordudaki parçalanma ise, yerlilerin önceki günkü eylemleri sırasında açıklık kazandı. Mahuad'ın, hükümetinin ve Kongre'nin istifasını talep eden yerliler, Kongre binasına doğru yürüyüşe geçtiler. Bu arada, ülkenin diğer şehirlerinde de, aynı taleplerle yüzbinlerce kişinin katıldığı protesto mitingleri düzenleniyordu.
Başkentteki yerlilerin, Kongre binası önünde yığınak yapan yüzlerce silahlı askerin arasından hiçbir direnişle karşılaşmadan geçmesi, tam bir dönüm noktası oldu. Binanın korunmasıyla görevli askerlerin komutanı General Carlos Moncayo, "halkla karşı karşıya gelmemek için göstericilerin binaya girmesine izin verdiklerini" söyledi.
Bu açıklamanın ardından, askerler de işgalci yerlilere katıldı. Yerlilerin liderliğini yapan Antonio Vargas, Mahuad'ın yerine Albay Lucio Guttierez'i "devlet başkanı" ilan etti. Yerel televizyondan canlı olarak yayınlanan görüntülerde, işgalciler, Ekvador Yerli Halklar Konfederasyonu Başkanı Antonio Vargas'ı da yeni kongre başkanı olarak atadılar.
Yerlilerin binaya girmesine izin veren Albay Lucio Gutierrez, "Ekvador halkı ayağa kalktı ve rüşvete karşı mücadeleye başladı" dedi.
Rivas ise, "Ekvador halkı iktidarda, biz kazandık" diye konuştu.
Sokak kutlamaları
Aynı saatlerde, bir süre önce Savunma Bakanlığı'nı da üstlenen Genelkurmay Başkanı Mendoza, kurmaylarıyla bir toplantı yaparak durumu görüştü. Toplantının ardından da, ordunun yönetime el koyduğu açıklandı.
Mahuad'ın devrildiği haberi, birçok şehirde halkın sokaklara dökülerek kutlamalar yapmasına neden oldu. Cuntanın, Mahuad tarafından ilan edilen sıkıyönetimi kaldırmayı vaadederek, "en kısa sürede" seçimlere gidileceğini açıklaması da, kutlamalarda etkili oldu.
Mahuad'ın radyolardan yayınlanan son "ulusa sesleniş" konuşması ise destek bulamadı. Devrik lider, konuşmasında, ordunun darbe gerçekleştirmeye çalıştığını söyleyerek, halktan darbeye karşı çıkmasını istedi. Mahuad, darbecileri "albaylar cuntası" olarak tanımlayarak genelkurmayın darbecileri desteklemediğini söyledi.
Polis kurşunları can aldı
Bu arada, önceki gün erken saatlerde, ülkenin diğer şehirlerinde polis ve ordu birlikleri ile halk arasında şiddetli çatışmalar meydana geldi.
Başkentin 240 kilometre güneybatısındaki Portoviejo'da halka saldıran polis bir kişiyi öldürdü. Saldırıda üç kişi de yaralandı. Ekvador'un ticari başkenti Guayaquil'de halk ayaklanarak yağmaya girişti. Olaylarda çok sayıda kişi dövülerek gözaltına alındı.
Uluslararası tepki
Öte yandan, emperyalistler ve Latin Amerika'daki işbirlikçileri, Mahuad'ın devrilmesine büyük tepki gösterdi. Bolivya, Kolombiya, Peru ve Venezüela devlet başkanlarının oluşturduğu And Ülkeleri Topluluğu Başkanlık Konseyi tarafından yayınlanan bildiride, Ekvador'daki kargaşa kınanarak Devlet Başkanı Mahuad'a destek verildi. Topluluğun geçici sekreterliğini üstlenen Peru'nun Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan bildiride, yaşananların "anayasal düzeni tehlikeye düşürdüğü" ifade edilerek, Mahuad'a "kesin destek" verildiği açıklandı.
Amerika Ülkeleri Örgütü'nün Washington'daki merkezinde düzenlenen olağanüstü toplantıda da, Ekvador'daki olaylar kınanarak, Mahuad hükümetine tam destek verildiği belirtilen bir karar kabul edildi. Avrupa Birliği'nden yapılan açıklamada, sorunların 'masa başında çözülmesi' istendi.
www.evrensel.net