İki albüm ve iki yöntem

Türkülerin hem geleneksel yapı içerisindeki otantik şekilleriyle hem de değişen çağın ve bununla birlikte değişen beğeniler sayesinde...

İki albüm ve iki yöntem
Türkülerin hem geleneksel yapı içerisindeki otantik şekilleriyle hem de değişen çağın ve bununla birlikte değişen beğeniler sayesinde, yeni düzenlemelerle dinleyiciye ulaştırıldığını daha önce de farklı albümler den hareketle belirtmiştik.
Bu hafta tanıtmaya çalışacağımız iki albüm de, bu iki özelliği yansıtıyor. İlk albümümüz, Orta Anadolu'nun türkü geleneğindeki kimi otantik özellikleri taşıyor. İkinci albümümüz ise, halk şairlerinin şiirlerinin, bestelenmesi ya da yeniden düzenlenmesiyle oluşturulmuş.
İlk albümümüz, Kalan Müzik tarafından "Arşiv Serisi" içerisinde yayımlanan Kırşehirli Çekiç Ali'ye ait. Albüm, "Kızılırmak" adını taşıyor.
Asıl adı Ali Ersan iken, İstanbul'daki bir plak şirketinin kendisine ait plakları Çekiç Ali adıyla piyasaya sunması ve bunu "Senin adın Çekiç Ali değil, sen Ali Ersan'sın" diyerek ona telif hakkını vermemesi üzerine, mehkeme kararıyla Çekiç soyadını alır. Orta Anadolu'daki diğer ustalar (Muharrem Ertaş, Hacı Taşan) gibi, o da ekmeğini düğünlerde saz çalıp türküyü söyleyerek kazanmıştır.
İlk bakışta bütün Orta Anadolu bozlaklarının, türkülerinin benzerliği bir tarafa bırakılarak, Çekiç Ali hakkında şunlar söylenebilir. Onun en belirgin farklılığı, saz çalma tekniğidir. Bağlamadan bazen uda, bazen cümbüşe benzeyen sesler çıkarmayı başaran Çekiç Ali, son derece seri bağlama çalabilmektedir. Bu da, onun eserlerine bir akıcılık katmaktadır. Ancak onun akıcılığının tek sebebi değildir bu. Ayrıca, yöre müzisyenlerin büyük bir çoğunluğunda karşımıza çıkan çarpmalar, yumuşak gırtlağı, gırtlak hareketleri, titretmeler, yöresel söyleyiş de, Çekiç Ali'yi usta müzisyenler arasında görmemizi sağlayan diğer unsurlar. Orta Anadolu müziğini tanımayan birçok dinleyiciyi zorlayan bozlaklar ya da dik okuyuşlar bile onun yorumunda farklı bir nitelik kazanıyor.
Çoğunlukla geleneksel halk türkülerini yorumlamış olan Çekiç Ali'nin Âşık Said, Âşık Seyfullah'ın şiirlerine yaptığı bestelerden de örnekler yer alıyor, "Kızılırmak" albümünde. Çekiç Ali'yi hem bozlak yorumu hem de türkü yorumlarıyla tanımak isteyenlerin başvurabilecekleri bir albüm, "Kızılırmak".
İkinci albümümüz ise, "Keklik" adını taşıyor. Tanar Çatalpınar ve East Meets West adlı grubunun albümü "Keklik", hem türkü hem de bestelerden oluşan bir albüm. 1990 yılında Hollanda'da kurulan grup, 1991'de organizasyonunda Peter Gabriel'in de yer aldığı "WOMAD" Festivali'ne katılmış ve festivalin karma albümünde "Keklik" adlı parçalarıyla yer aldılar. 1992 yılında ise en başarılı "Çokuluslu Müzik Topluluğu" ödülünü aldılar.
Albüme adını veren Silifke'ye ait "Keklik" türküsü, yeni düzenlemeyle, farklı bir saunda kavuşmuş. Ancak ilginç olan, Tanar Çatalpınar'ın sesinin rengi ve gırtlak yapısı. Bol enstrüman ve batılı bir altyapıya rağmen, gırtlak hareketleri ve sesini kullanma tarzıyla, Tanar Çatalpınar beslendiği kaynak olan Anadolu müziğinin izlerini hemen fark ettiriyor.
Albümde kullanılan enstrümanlar ve farklı birikimlerle yetişmiş olan farklı milliyetten sanatçılara bakıldığında, grubun, yaptığı müziği neden "world music (dünya müziği) olarak tanımladıkları da biraz anlaşılabiliyor.
Albümdeki sözlerin büyük bir çoğunluğu Kaygusuz Abdal, Pir Sultan Abdal, Âşık Mahzuni Şerif, Köroğlu, Karacaoğlan gibi şairlere ait. Buradan hareketle grubun sadece var olan türkülerin ezgilerini kullanarak yeni düzenlemelerle yetinmediğini, yeni besteler yaptıklarını belirtmek de, albüm hakkında ipuçları verecektir.
www.evrensel.net