'İnsan'ı da patentlemeye çalışıyorlar!

Celera adlı ABD'li biyoteknoloji şirketi, insanın genetik şifresinin üçte birini çözdüğünü ve bu şifreler için patent başvurusu yapacağını açıkladı.

'İnsan'ı da patentlemeye çalışıyorlar!
ABD'li bir biyoteknoloji şirketinin, insanın genetik şifresinin belli parçalarının patentini almaya hazırlandığı bildirildi. Şirketin çabaları sonuç verirse, "insan genetik kodu"nun birkaç uluslararası tekelin "özel mülkü" haline gelmesinde ilk adım atılmış olacak.
Celera Genomics adlı ABD'li tekel, insanın genetik şifresinin yaklaşık üçte birini çözdüğünü ve bu şifrenin patentini almak istediğini ilan etti. Şirketin, bir ay gibi kısa bir süre içinde şifreyi çözdüğünü açıklaması, bilim çevrelerinde şaşkınlık yarattı. İngiltere ve ABD hükümetlerine bağlı dev bir araştırma grubu, büyük bir fon yardımıyla aynı faaliyeti sürdürüyordu. Celera, genetik şifrenin tamamını önümüzdeki yıl içinde çözebileceğini açıkladı. Bu iddia gerçekleşirse, ABD'li tekel, hükümetler denetimindeki dev araştırma grubunu geride bırakmış olacak.
Evrim yönlendirilebilecek
İnsan DNA'sındaki milyarlarca şifreli dizinin çözülmesinin, tıp alanında devrim yaratması bekleniyor. Bu zorlu görev başarılırsa, hastalıklara genetik yolla çözüm bulmak mümkün olacak. Ancak bilim çevrelerindeki asıl tartışma, genetik şifrenin çözülmesi durumunda evrimi yönlendirme olanağının doğacak olması.
6500 patent başvurusu
Celera, insan bedeninin tasarımını belirleyen 3 milyar yapı taşından 1.2 milyarını çözdüğünü açıkladı. Şirket, beklendiği gibi, araştırmasının sonuçlarını kamuoyundan gizli tutacağını ve bu yolla yaptığı 6500 keşif için patent talep edeceğini de duyurdu.
Şirket'in açıklamasında, "Celera'nın hedefi, genetik, tarımsal ve tıbbi bilgi alanında en önemli kaynak haline gelmektir" denildi. Açıklamada, şirketin elde ettiği hayati önemdeki bilgilerin, "abonelik karşılığında" üniversiteler ve özel şirketlere sunulacağı da ifade edildi.
İkiyüzlü politika
ABD'li tekelin, çözdüğü genetik şifrelerle ilgili yapmayı planladığı patent başvurusu, ABD ve İngiliz hükümetlerinin "insan geni patentlenemez" yönündeki göstermelik politikasının içyüzünü de açığa çıkartıyor. Her iki hükümet de, kendi yürüttükleri projenin sonuçlarını tıp dünyasına "armağan edeceklerini" ve "herhangi bir maddi çıkar beklemediklerini" ileri sürerek, bilim dünyasından gelen tepkileri yumuşatmaya çalışmışlardı. ABD Başkanı Bill Clinton ve İngiltere Başbakanı Tony Blair, konuyla ilgili bir yasa çıkaracaklarını söyleyerek, bu yasa sayesinde, insan genine dair patent haklarının "kamusal" nitelikte olacağını iddia ediyorlardı. Bu kapsamda, dev genetik araştırma sonuçlandığında, elde edilen şifreler 24 saat içinde tüm akademik-bilimsel çevrelere dağıtılacaktı.
Patent Bürosu işin içinde
Öte yandan, ABD Patent Bürosu, insan DNA'sının çözülmüş parçalarına ilişkin üç patent verdiğini açıklamak zorunda kaldı. Büro, önlerinde sonuçlandırmaları gereken 10 bin başvuru daha olduğunu söyledi.
Patent Bürosu'nun açıklamalarına en büyük tepki, merkezi Washington'da bulunan Ekonomik Trendler Vakfı Başkanı Jeremy Rifkin'den geldi. Rifkin, "ABD yasalarına göre doğadaki keşifler buluş değildir. Bu nedenle patentleri de alınamaz" diye konuştu. Rifkin, Celera gibi şirketlere gen patenti verilmesi durumunda ilaç fiyatlarının astronomik düzeylere yükseleceğine de dikkat çekti.
Celera ve diğer biyoteknoloji firmaları ise, genlerin şifresini çözmek için "çok büyük çaba ve para harcadıklarını", bu nedenle elde ettikleri bilgileri kullanma hakkının sadece kendilerine ait olabileceğini öne sürdüler.
Celera'nın bilim dünyasını sarsan açıklamalarının ardındaki isim ise dikkat çekiyor. Şirketin başkanı olan Craig Venter, geçtiğimiz yıla kadar, İnsan Geni Projesi'nin İngiltere ayağında çalışıyordu. Ancak daha sonra istifa ederek kendi şirketini kurdu. Venter, kamusal bir proje ile edindiği bilgiyi özel şirketine aktarmakla suçlanıyor.
www.evrensel.net