07 Haziran 1999 21:00

Afrika tekellerin kıskacında

Afrika'da süren savaşların perde arkasında yabancı sermayenin çıkarlarının ve hammadde kaygısının yattığı, her gün yeniden ortaya çıkıyor. Dünyanın birçok bölgesinde yapılan savaşların faili durumundaki emperyalist tekeller, çıkarları için Afrika kıtasını da kana boyuyorlar.

Paylaş
Afrika tekellerin kıskacında
Almanya'da haftalık olarak yayınlanan "Wirtschaftswoche" dergisi, diktatörlüklerin ve savaşların sürüp gittiği Afrika'da uluslararası tekellerin sürdükleri yağmaya ilişkin bir makale yayınladı. Afrika'da olup bitenlere bu kıtada hiç sömürge edinememiş Almanya'nın cephesinden yaklaşan makalede, dünyanın diğer emperyalistlerinin 'Afrika sicili' hakkında ilginç bilgilere veriliyor.
Bunların en ilginçlerinden biri Angola'da, silah kaynaklarını petrol ve elmas yataklarından temin eden iki grup arasında bitmek bilmeyen iç savaşın rantını büyük petrol tekelleri yiyor.
Devlet Başkanı Jose Eduardo dos Santos hükümeti, yılda dört milyar doları, günde 800 bin varil petrol çıkaran Chevron, Exxon, Texaco ve benzeri petrol tekellerine sağladığı imtiyazlardan ve onlardan topladığı vergilerden cebe indiriyor. Hükümet, tekellerden sağladığı paralar ile pahalı savaş araçları, savaş uçakları, helikopterler ve tanklar satın alıyor. Yıllardır süren iç savaşta ne hükümet, ne de Unita von Jonas Savimbi ayaklanmacıları tek başlarına iktidarı tamamen ele geçirmeyi başarabildiler. Çokuluslu tekeller, ülkenin petrol kaynaklarını son damlasına kadar sömürürken, ülkenin dış borcu 12 milyar doları aştı.
Sierra Leone'de elmas kavgası
İngilizlerin küçük bir ada ülke olan Sierra Leone'de 1997 yılında, Johnny Paulca'nın yerine iktidardan düşürülen Başbakan Ahmad Tejan Kabbah'ı yeniden iktidara getirmelerinin ardından bu ülkede de 'esrarengiz' olaylar yaşanıyor. İngiltere, Kabbah'ın iktidarını sağlamlaştırmak için askerlerinin eğitimi ve askeri donanımına 4.7 milyar sterlin harcadı. İngiliz enerji tekeli Branch Energy, İngiliz gizli servisi ile örgütlediği darbe girişiminde gösterdiği kahramanlıklar(!) için ödüllendirildi. Elmas yataklarının bulunduğu Kongo ve Tongo'dan imtiyaz hakları aldı.
Sierra Leone hükümeti işletilir durumda olan elmas madenlerinin üçe katlanması gayretinde. Hükümeti rahatsız eden tek sorun, maden işletme haklarını elinde bulundurduğu bölgenin isyancıların kontrolünde olması. Başkan Kabbah, Branch Energy'nin bu bölgenin tekrar kendi ellerine geçmesi için gerekli yöntemleri bildiği inancında. İngiltere Kraliçesi, Sierre Leonne bölgesini denetlerken, Kongo'da silahlanan ve başkaldıran isyancılara Amerikan ve Fransız petrol tekelleri destek sunuyor.
Brazzaville'de ise 1997 yılında seçimle başa gelen Başkan Packal Lissouba, Amerikan tekellerine petrol çıkarma yetkisi verdi. Brazzaville ve Sierra Leone'de yaşanan bu gelişmeler, bölgede daha önce tek hakim durumda olan Fransızların suratına tokat gibi indi. Fransız emperyalizminin çıkarlarını savunan diktatör Denis Sassau-Nguesso döneminin bitmesi, her iki emperyalist gücün silahlandırdığı ve çatışmaya soktuğu grupların başlattığı kanlı bir iç savaş döneminin başlangıcı oldu. ABD, petrol ihtiyacının yüzde yedisini Güney Batı Afrika'dan sağlıyor ve önümüzdeki on sene içerisinde bu bölgeden petrol ihtiyacının yüzde 14'ünü karşılamayı planlıyor.
Kongo paylaşılamıyor
Afrika'da 1997 yılında iktidarı el değiştiren bir diğer ülke de Kongo. Burada, CIA desteğiyle gerçekleştirilen hükümet darbesinden sonra, Laurent Kabila başa geçti ve geçici olarak Kongo'daki iç savaşın tarafları olan ordular arasında denge sağlandı. Afrika'nın merkezinde yer alan ülke, zengin hammadde kaynakları ve maden yatakları ile her zaman yabancı tekellerin çıkar çatışmalarında odak noktası olmuştu. Kongo, bir anlamda dünyanın maden hazinesi. Hava taşımacılığında ve silahlanmada kullanılan, kobalt madeninin üçte ikisi bu bölgeden çıkarılıyor. Ülke ayrıca, elmas kaynaklarının zenginliği açısından dünyada ikinci sırada; bakır madenlerinin zenginliği açısından ise dünyada beşinci sırada yer alıyor. Bu da emperyalist ülkelerin, onların enerji tekellerinin ve gizli servislerinin sabotajlar ve darbeler yapmaları, iç savaş örgütlemeleri için yeterli bir neden.
ABD'li Bechtel Corporation tekeli, Amerikan Ulusal Ordusu'ndan Kongo'nun coğrafi konumunu gösteren uydu fotoğraflarını bu nedenle istedi. Ancak CIA destekli Kabila halen, ABD emperyalizminin ondan talep ettiklerini karşılayabilmiş değil. Maden ocaklarının ruhsat haklarını koşulsuz ABD'ye teslim etmeyen ve ülkenin politik, siyasi istikrarını sağlayamayan Kabila'nın iktidarı sallantıda.
ÖNCEKİ HABER

Zam oranını Bakanlar Kurulu belirleyecek

SONRAKİ HABER

İzmir Emek Gençliğinden Menemen Belediye Başkanı’na ziyaret

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa