18 Mayıs 1999 21:00

Yurdundan sürgün bir sergi

Diyarbakır Fotoğraf Grubu tarafından açılan, "Anadolu'nun Solan Rengi: Süryaniler" isimli sergi Fuji Film Fotoğrafevi'nde açıldı.

Paylaş
Yurdundan sürgün bir sergi
Özlem Ergun
Diyarbakır Fotoğraf Grubu (DİFOG)'nun hazırladığı, "Anadolu'nun Solan Rengi: Süryaniler" adlı sergi İstanbul'da. Daha öncesinde de Anadolu'nun farklı kültürlerini yansıtan grubun bu sefer ki çalışmaları, Süryanilere dair. Tüm çağların sürgünleri kabul edilebilecek Süryaniler, Yukarı Mezopotamya'nın ilk milleti olarak kabul ediliyor. Dünyanın, ilk kitlesel olarak hıristiyanlığı kabul eden milleti olmasının yanında, ilk üniversite olarak anılabilecek Harran Üniversitesi de, Süryani bilginler tarafından kuruluyor. Daha yakın zamanlara geldiğimiz de ise, Güneydoğu'nun matbaayla tanışıklığı yine bu kültür sayesinde oluyor. Şimdiler de ise sayıları hayli azalmış olarak, Anadolu coğrafyasında sessiz sedasız yaşayıp gidiyorlar. Baskılara, zulümlere tanıklık etmiş, ezilmiş, horlanmış, yok sayılmış niceleri gibi...Kalanların kalırken ödedikleri bedeller, gidenlerin giderken yaşadıkları trajediler hiç de yabancı değil onlara.
DİFOG objektifinden yansıyanlar, bölge gerçeklerine bir kez daha dikkat çeker nitelikte ve bir kez daha düşünmemiz gerektiğini söylüyor. Bu bazen yüzyıllar öncesinden çıkıp gelmiş bir bakış, terk edilmiş taş, bazen de kapalı kapılar ardında yapılan bir ayin olabiliyor. Nedenler ve niçinler birbiri ardında.
Denize akan damla
Zülküf Çapanoğlu, Selaattin Doğan, Hüseyin Elçi ve Nizam Özgür isimlerini ilk defa duydunuz diyelim ve belki çok şey çağrıştırmıyor sizlere. Ancak onlar, yok olan, yok edilen kültürlere karşı kendilerini sorumlu kılanlardan: "Önce burnumuzun dibindekileri görme sorumluluğuydu, bizi bu çalışmaya iten" diyorlar. Ve yıllar süren emeklerin üretimlerini, renklerin tümden solmaması için denize bir damla akıtmak olarak betimliyorlar.
'96 yılında bu dört arkadaşın birlikteliği ile kurulan DİFOG, şimdiye kadar yine Güneydoğu ile ilgili pek çok çalışmaya imza atmış. Onları bir araya getiren nedenleri, "Türkiye'nin görsel hafızasını geliştirebilmek, Güneydoğu gibi, görsel materyalin çıkmadığı bir bölgenin kaybolan değerleri hakkında bilgi sahibi olmak, bölgeyi anlamak ve anlatmak" olarak tanımlıyorlar. Süryaniler sergisini ilk götürmek istediklerde yer, önce Güneydoğu kuşkusuz. Ancak değil sergi açabilmek, bölgede gerçekleştirilen çekimler dahi, hayli zor şartlar altında gerçekleştirilmiş. Bizlerin bir çırpıda izlediği sergi onların üç yılını almış. Kimi yerlerde izin alma zorunluluğu, verilmeyen izinler, alıkonulmalar onların gündeliklerinin bir parçası olmuş neredeyse. Ama yine de kararlılar. Grubun üyelerinden Selaattin Doğan; "Geçen seferki acı tecrübelerimizden dolayı vazgeçmiş değiliz, bu serginin bundan sonra gideceği yer, ait olduğu bölge, yani Güneydoğu'dur" derken, Özgür Nizam ekliyor: "Sanat topluma dönük yapılmalı. İstanbul'daki fotoğrafçı arkadaşlarımızın kaçırdığı bir nokta var. Hindistan'da, Ganj Nehri'nin kenarındaki bir balıkçıyı görüntülemek kolay. Bunlar da olsun tabi ki, ama ya bizim coğrafyamızda yaşananlar. Olanlara kör olmamak gerek."
Anadolu bir halklar mozağiği diyen Hüseyin Elçi de, bir başka gerçekliğin altını çiziyor: "Anadolu Keldanisiyle, Yezidisiyle, Arabıyla, Ermenisiyle bir mozaik. Ancak şimdi bunlara baktığınız da hiç biri yok. Tek bir millete, tek bir ulusa, tek bir halka doğru bir şekillendirme var "
Fotoğraf bir dildir
Fotoğraf gerçekliğin kendisidir, bu anlam da tanıklıktır, belgedir diyen DİFOG üyeleri için fotoğraf bir dil aslında. Kendilerini ifade etmenin bir başka biçimi. Her biri profesyonel anlamda başka mesleklere sahip grup üyelerinden ikisi, şu anda bölge dışında yaşamak zorunda bıraktırılsa da, onlar halen birlikte. Her türlü olanaksızlığa ve araya giren kilometrelere rağmen, onları birlikte kılansa DİFOG'un kuruluş amacı kuşkusuz; yani sorumluluk...
ÖNCEKİ HABER

Nisan ayında yine yasak, yine baskı

SONRAKİ HABER

İZENERJİ işçilerine ve sendikacılara açılan davanın ilk duruşması görüldü

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa