15 Mayıs 1999 21:00

Vietnam belgeselleri uluslararası alanda

Birçok ülkeden genç kuşak, bugüne dek Vietnam Savaşı'nı 'Rambo' gibi Amerikanyapımı propaganda filmlerinden 'öğrendi'. Ama şimdi, Vietnam halkının isteklerinesaygı gösterilirse, Vietnam gerçeği belgesellerle gözler önüne serilecek...

Paylaş
Vietnam belgeselleri uluslararası alanda
Siyah-beyaz filmler, çok eski filmlerdeki gibi bulanık ve lekeli. Sahnelerden biri,kameranın Güney Vietnam ormanlarına dalmasıyla başlıyor. İzlendiğinden habersiz birAmerikan askeri, başını kısa bir süreliğine deliğinden çıkarıyor. Yanındaki ise, kumtorbaları yerleştirmekte.
Kamera, küçük bir Vietkong gerillası bölüğüne dönüyor. Kampın etrafını sardıktansonra saldırıyorlar. Koşuşturma ve ateşten bir kaos içinde geçen birkaç dakika sonra,askeri deliğinden çıkartıyorlar. Elleri havada. Ateş altındaki bir diğer Amerikalı, yaralıarkadaşını sürüklemeye çalışıyor. Ama sonra bırakıp canını kurtarmak için koşmayabaşlıyor.
Başka sahneler de var. Bir köprünün altına bomba yerleştirip ABD kamyon konvoyunuhavaya uçuran gerillalar. Düşürülen bir ABD uçağının enkazı arasında gezinenVietkong askerlerinin; kimlikler, aile fotoğrafları ve hatta fotoğraf makineleri bulması.Ho Chi Minh yolunda cephane taşıyan işçiler.
Bütün bunlar, Vietnam Savaşı'nın "Amerikan olmayan" tarafına ait çekimler. Vietnamhükümetinin, 1960'lı ve 70'li yıllarda oluşturulan dev arşivinden çıkarılmışlar. Çoğu,yıllarca ormanda yaşayan komünist fotoğrafçılar ve kameramanlar tarafından çekilmiş.
Ve şimdi, bu filmler ilk kez geniş kesimler tarafından izlenme olanağına kavuşuyor. BirAlman şirketiyle işbirliğine giden Vietnam hükümeti, filmlerin gösterim hakkınıyabancı şirketlere satma hazırlığında.
Elde binlerce saatlik film var ve Vietnam, Amerikalı ve Avrupalı belgeselyapımcılarıyla anlaşmalar yapmak istiyor. Discovery ve History gibi belgesel kanalları,malzemeye ilgi göstermişler.
Hanoi'deki Vietnam Sinema Departmanı'ndan Luu Trong Hong, "Fransızlara ve dahasonra da Amerikalılara karşı savaşırken çok sayıda belgesel çektik" diyor. "Bu filmlerVietnam'da ve diğer sosyalist ülkelerde biliniyor, ama diğer ülkelerde hiçtanınmıyorlar."
Filmleri uluslararası alana çıkarma fikri, iki yıl önce, eski bir Vietkong kameramanı ileDoğu Almanya kökenli bir şirketin yöneticisi arasındaki sohbette ortaya çıktı.Kameraman, 1970-76 arasında Güney Vietnam'da gerillalarla birlikte olan Nyuyen VanNhiem idi; şimdi Alman konuklar için çevirmenlik yapıyor. Alman şirket yetkilisi ise,merkezi Berlin'de bulunan Progress Film'den Alexander van Duelman. Progress şirketi,Doğu Almanya'nın kamuya ait medya kuruluşu DEFA'nın devamı. Bugün de DEFA'yaait eski film ve programları pazarlıyor.
"Doğu Almanya ile Vietnam arasında hâlâ çok güçlü bir bağ var" diyor Van Duelman."Savaş sırasında Doğu Almanya, Vietnam'ın en önemli müttefiklerinden biriydi. İkimilyondan fazla Vietnamlı burada çalıştı ve eğitim gördü; bugün de yaklaşık 57 binVietnamlı burada."
Neşeli ve sırım gibi bir adam olan 43 yaşındaki Nhiem ise, savaşın ortasındakiçekimlerini şu sözlerle anlatıyor: "Nasıl olduğunu tahmin bile edemezsiniz.Bombalanmayan tek bir metrekare kalmamıştı. Öyle bir durumda ölüm veya yaşamıdeğil sadece filmi düşünebilirdim. Korksaydım bugün hayatta olmazdım."
Nhiem, ormanda geçirdiği yıllarda, Saygon'daki kaçakçılardan aldığı 16 mm'lik birBell&Howell kamera kullanmış.
Konuya büyük ilgi gösteren Van Duelman, kısa süre içinde bütün arşivi pazarlamakiçin hükümet yetkilileriyle görüşmeye girişmiş. İki taraf, Ocak ayında anlaşmış vebugün, filmlerin beşte biri incelenip sınıflandırılmış durumda.
Filmler, özellikle Amerikalılar için farklı bir deneyim olacak. Bir sahnede kadınlar, HoChi Minh yolu üzerindeki bombalanan köprüleri onarmak için büyük bir hızla taştaşıyorlar. Ardından, yeni bir bombardıman için yaklaşan ABD uçağı göründüğündesiper alıyorlar. Filmde düşürülen birkaç B-52 uçağı da görülüyor; birinin içinde, pilotunyanmış cesedi, eş ve çocuklarının fotoğrafları.
Bir gece çekiminde ise, gökyüzünü aydınlatan fosfor bombalarıyla yapılanbombardıman var. Filmlerde, napalm yanığı taşıyan çok sayıda Vietnamlı çocuk dagörülüyor.
Vietnamlı yetkililer, yabancı yapımcıların bütün arşivi taramakta serbest olduğunusöylüyor. Tek şartla: Bu malzeme, Vietnam karşıtı filmler yapmak içinkullanılmayacak.
Luu Trong Hong, "İnsanların Vietnam propagandası yapmasını beklemiyoruz. AmaVietnam gerçeğini veya partiyi tahrif edici yayın da yapılmamalı" diyor. "Bu filmler,gerçeğin bulunması yönünde kullanılmalı."
Örneğin, Amerikalıların vücudunu delip geçen bambuların kullanıldığı bubi tuzaklarınadair çekimler kullanılabilecek. ABD, bu tuzağın, "Vietkong acımasızlığı"na en iyiörnek olduğunun propagandasını yapagelmişti. Vietnam bu konuda oldukça hassas.Hong, "Eğer bambu tuzakları gösterilecekse, neden kullanıldıkları da açıklanmalı"diyor.
(New York Times'da yayınlanan 'Vietnam Savaş Filmleri Pazarlıyor' başlıklı yazıdanyararlanılmıştır)
ÖNCEKİ HABER

'FÜRSAN'ı kapatan, vatan haini'

SONRAKİ HABER

YDS başvuruları için son gün

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa