27 Şubat 2015 04:50

Cemreler düşerken

İlkbaharın gelişini çocukluğumda büyüklerin “cemre düştü, cemre düşecek” sözlerinden anlar, ağaçların çiçeklenmesini gökten düşecek ışıklı bir uçurtma sağlayacak sanırdım. Bir de hanımların, “Birinci cemre benim talihim, ikinci cemre kayınvalidemin” diye niyet tutmalarının heyecanı da katılırdı bu konuşmalara. Birinci cemre pek karartık bir havaymış da, ikinci cemre de pek güneşliymiş. İşte gelinin talihi baştan belliymiş falan.

Paylaş

Sennur SEZER
  
İlkbaharın gelişini  çocukluğumda büyüklerin “cemre düştü, cemre düşecek” sözlerinden anlar, ağaçların çiçeklenmesini gökten düşecek ışıklı bir uçurtma sağlayacak sanırdım. Bir de hanımların, “Birinci cemre benim talihim, ikinci  cemre kayınvalidemin” diye niyet tutmalarının heyecanı da katılırdı bu konuşmalara. Birinci cemre pek karartık bir havaymış da, ikinci cemre de pek güneşliymiş. İşte gelinin talihi baştan belliymiş falan. 

Cemre, ilkbahar başlangıcındaki sıcaklık artışının yedişer gün arayla havada, suda ve toprakta oluştuğu inancıdır. Halk inanışına  (ve takvimine göre) ilk cemre 20 Şubat’ta havaya yedişer gün arayla da suya ve toprağa düşer. Arapça’da “kor durumundaki ateş” anlamına gelen cemrenin  bir yere düştüğü falan yok  elbet. Ama bu inanç bütün halk inançları gibi uzun yılların deneyimlerine dayanır, sitti sevr, kırlangıç fırtınası vb. gibi halk takvimi olaylarındandır. 

Türk ve Altay mitolojisinde de bu ısınmaya “İmere/ Emire” adı verilen cinin neden olduğuna inanılır. İmre de denen bu cin baharda görünüp titrek ışıklar saçarak göğe yükselir. Sonra buzların üzerine düşerek onları eritir. Oradan da toprağa girer. Bu cin Kumuklarda ve Bulgarlarda “Zemire” adını taşır. Azerbaycan Türklerinde de Nevruz’dan önceki, yılın son çarşamba gününde yapılan “boz ayın dört çarşambası” uygulaması da “Cemle” olarak tanımlanır.     

Gazi Üniversitesinin Türk Halk Bilimi öğretim üyelerinden  Prof. Dr. M. Öcal Oğuz’a göre   “halk takvimi” denilen  döngüsel tablo “Tabiat olaylarına ve bunların tekrarlarına dayalı tecrübelerle oluşur”... Oğuz, halk takvimini, “Doğada gün, ay, mevsim ve yıl gibi tekrarlanan olaylara dayalı olabileceği gibi kıtlık, bolluk, sel, yangın, deprem, savaş, doğum ve ölüm gibi toplumu derinden etkileyen yıkımlar, sevinçler veya çiçek açma, yaprak dökme, ekin biçme, bağ bozma ve koç katma gibi tekrarlanan olaylarla da oluşabilir”diye tanımlar.

Halk takvimine göre cemre havaya ve suya düştü. Şimdi toprağa düşmesi bekleniyor. Fal tutmak serbest. 

ÖNCEKİ HABER

Beşiktaş, Liverpool'u penaltılarla eledi

SONRAKİ HABER

Gazetelerde 'Ne Var Ne Yok?' - 18 Temmuz 2019 Perşembe

Sefer Selvi Karikatürleri
Evrensel Gazetesi Birinci Sayfa