Dünya [10.10.06]

Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti (KDHC-Kuzey Kore), ilk nükleer silah denemesini dün sabah erken saatlerde gerçekleştirdi. Deneme, yabancı gözlemcilerce doğrulandı. Bir Rus askeri yetkili, nükleer silah denemesini saptadıklarını belirterek, “Bunun, yeraltında bir nükleer patlama olduğundan eminiz” dedi. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi ise, ülkede 4.2 büyüklüğünde bir “sismik olay” saptadığını bildirdi. Merkezden Bruce Pressgrave, “sismik olay”ın pazartesi sabahı 10.35’te meydana geldiğini, merkez üssünün Kimchaek’in kuzeyi olduğunu bildirdi. Pressgrave, olayın nükleer silah denemesi mi, yoksa bir deprem mi olduğunu saptayamadıklarını kaydetti.

Avustralya Başbakanı John Howard da, sismik ölçümlerin, K. Kore’nin nükleer deneme yaptığını doğruladığını söyledi. Japonya Meteoroloji Kurumu, K. Kore’nin, nükleer deneme yapıldığını bildirdiği kuzeydeki bölgede, dün sabah 4,9 büyüklüğünde sarsıntı tespit edildiğini açıkladı. G. Kore Sismik Gözlem Merkezi ise, sarsıntının büyüklüğünü 3,6 olarak açıkladı.

Dengeler değişti

K. Kore’nin, en önemli müttefiki olan Çin’i, denemeden birkaç dakika önce bilgilendirdiği öğrenildi. Bunun üzerine Çinlilerin hızla Washington’u uyardığı ve ABD Başkanı Bush’un, denemeden birkaç dakika önce haberdar olduğu açıklandı.

Gözlemciler, denemenin, Asya politikasını ve bölgesel güç dengelerini temelden değiştireceğini belirtiyor. Denemeden bir hafta önce Japonya’da, milliyetçi Shinzo Abe başbakanlığa getirilmişti. K. Kore’nin hamlesi, Japonya’yı da nükleer silah üretmeye itebilecek. Çok gelişkin bir teknolojiye sahip olan Japonya’nın, isterse birkaç hafta içinde nükleer silah üretebileceği belirtiliyor. G. Kore de, benzer bir silahlanma yarışı içine girebilecek.

Deneme ayrıca, G. Kore’nin Japonya ve ABD tarafından daha fazla baskı altına alınmasına neden olacak. G. Kore, ABD’nin katı politikalarına karşı çıkıyor ve kuzey komşusuyla sorunların diplomasi yoluyla çözülmesini istiyordu. Şimdi ise ABD ve Japonya, ticaret ve turizm gibi alanlarda K. Kore’ye ambargo uygulanması için daha fazla bastıracak.

K. Kore, nükleer silah sahibi 9. ülke oldu. Diğer nükleer güçler şöyle sıralanıyor: ABD, Rusya, İngiltere, İsrail, Fransa, Çin, Hindistan ve Pakistan.

Bush’a eleştiriler

Washington Post gazetesinde yer alan değerlendirmeye göre nükleer deneme, Bush yönetiminin “başarısızlığı” anlamına da geliyor. Gazete, Bush’un iktidara gelmesinden bu yana K. Kore’nin nükleer reaktörünü tekrar aktif hale getirdiğini, silah üretiminde kullanılan plutonyum stokunu artırdığını ve bugün, 10-11 nükleer silaha sahip olacak noktaya geldiğini yazdı.

Bazı “şahin” ABD’li yetkililer ise, denemeyi “olumlu” karşıladı ve “Böylece, sorunun diplomasi yoluyla mı, yoksa K. Kore rejimini istikrarsızlaştıracak eylemler yoluyla mı çözüleceği tartışması bitecek” yorumunu yaptı.

ABD, konuyu BM Güvenlik Konseyi gündemine götürmek için harekete geçmiş bulunuyor. ABD’nin yaptırım planında, K. Kore’ye girip çıkan her geminin durdurulup aranması gibi sert önlemler bulunuyor.

Askeri seçenek ‘yok’

Uzmanlar, yine de ABD’nin elinde K. Kore’ye karşı fazla askeri seçenek bulunmadığı kanısında. Amerikalı askeri uzmanlar, ABD ordusunun Pasifik’te savaş gemileri ve denizaltı bulundurduğunu, ayrıca Guam adasında B-52 bombardıman uçaklarına sahip olduğunu ve bu imkanları kullanarak K. Kore’yi füze ateşi altına alabileceğini söyledi. ABD’nin G. Kore’de konuşlanmış 28 bin askeri var. Güney’in asker sayısı da 670 bin dolayında. Ancak bu sayılar, güçlü K. Kore ordusunu durdurmaya yeterli değil.

K. Kore ordusu 1.2 milyon askerden oluşuyor. Pyongyang yönetiminin elinde kimyasal silah stoku, 11 bin top ile kısa ve orta menzilli füze parçası bulunuyor. Füzelerin bir kısmına nükleer başlık takmak mümkün. Bazı füzeler de 40 bin Amerikan askerinin konuşlandırıldığı Japonya’yı vurabilecek menzile sahip.

Bölge ülkeleri endişeli

Uzmanlara göre, ayrıca muhtemel bir Amerikan saldırısını meşru göstermek de kolay olmayacak ve savaş yüzünden milyonlarca mültecinin kapılarına dayanmasından korkan G. Kore ve Çin, Amerikan müdahalesine sıcak bakmayacak.

ABD müdahalesi durumunda, bunun ne kadar işe yarayacağına da uzmanlar tarafından şüpheyle bakılıyor.

Atom bombası kurbanları kınadı

Hiroşima ve Nagazaki’ye 1945’te atılan atom bombalarına rağmen hayatta kalabilenler, Kuzey Kore’nin yaptığını ilan ettiği nükleer denemeyi kınadı. İkinci Dünya Savaşı’nda ABD’nin Japonya’ya attığı atom bombalarının kurbanlarını bir araya getiren Hidankyo derneğinin başkanı, “Kuzey Kore’nin böyle bir şey yapmayacağını düşünüyorduk ve yapmasını da istemiyorduk. Üzüldük” dedi. Dernek başkanı, Pyongyang rejiminin, muhtemel uluslararası yaptırımlar karşısında daha tehlikeli bir yola tevessül etmesinden korktuklarını da söyledi.

Bu arada, Hiroşima belediye başkanı Tadatoşi Akiba, “Öfkem büyük” diyerek tepkisini gösterdi. Nagazaki belediye başkanı İço İto da denemeyi “şiddet eylemi” olarak tanımladı.

İlk Amerikan atom bombası, 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya düşerek 140 bin kişinin ölümüne yol açmış, onbinlerce kişiyi de radyasyona maruz bırakmıştı. Bundan üç gün sonra da Nagazaki’ye düşen atom bombası, 70 bin kişiyi öldürmüştü.

Resmi açıklama

Kore Merkezi Haber Ajansı, dün konuyla ilgili resmi bir açıklama yayınladı. Açıklama şöyle:

“KDHC, 9 ekim tarihinde, güvenli koşullar altında, bir yeraltı nükleer denemesi gerçekleştirmiştir. Deneme nedeniyle radyoaktivite tehlikesi doğmadığı belirtilirken, denemenin bilimsel gözetim ve dikkatli hesaplamalar ışığında gerçekleştirildiği kaydedilmiştir. Nükleer deneme, güçlü ve ulusal bir savunma kapasitesi arzulayan Kore Halk Ordusu’nu ve halkı memnun etmiştir”

ABD’li bazı kaynaklar, K. Kore’nin Batı’yı aldatmaya çalışıyor olabileceğini, bunun bir nükleer deneme olup olmadığının ancak K. Kore sahilleri üzerinde devriye gezen ABD casus uçaklarının havadaki radyoaktiviteyi ölçmesi ile kesinleşeceğini belirtiyor. Diğer yandan, bu bir nükleer deneme olsa dahi, Kuzey Kore ordusunun, nükleer başlığı füzelerine yerleştirecek teknolojiye sahip olup olmadığı bilinmiyor.

Piyasaları vurdu

Kuzey Kore’nin nükleer silah denediğini açıklamasının ardından Asya piyasalarında hisse senetleri fiyatlarında keskin düşüşler yaşandı. Güney Kore’nin Kospi endeksinde yüzde 3.6 oranında düşüş saptanırken, Hong Kong’un Hang Seng endeksindeki düşüş yüzde 1.17 oldu.

Japonya’da resmi tatil olduğu için borsa kapalıydı. Ancak Japon yeni denemenin duyurulması ardından piyasalarda dolara karşı son yedi ayın en düşük düzeyine geriledi.

Hong Kong’dan yatırım uzmanı Jackson Wong, hisse senetlerinin düşüşüne gerekçe olarak ‘’yatırımcıların siyasi gerilimin Asya piyasalarında büyük bir satış hareketini tetiklemesinden endişe etmelerini’’ gösteriyor.

Jackson Wong, ‘’Asya piyasalarının yönünü Kuzey Kore’nin bundan sonra atacağı adımlar ve ABD başta olmak üzere bazı ülkelerin Kuzey Kore’ye göstereceği tepkinin belirleyeceği’’ kanısında.

Wong, bugün yeniden faaliyete geçmesi ardından Japon Nikkei endeksinin göstereceği tepkinin ‘’kilit önemde’’ olduğunu söylüyor.

Başa dön

Politkovskaya cinayeti tartışılıyor

Moskova’daki evinde ölü bulunan gazeteci Anna Politkovskaya cinayetinin aydınlatılması için kitlesel bir gösteri düzenlendi.

Eylemde, “Politkovskaya Rusya’nın vicdanıydı” pankartı arkasında yürüyen Ruslar, Çeçenya’yla ilgili yaptığı haberlerle dikkat çeken gazetecinin katillerinin derhal bulunmasını talep etti.

Öte yandan “Kirli Savaş: Bir Rus Gazeteci Çeçenya’da” ile “Cehennemden Küçük Bir Köşe: Çeçenya’dan Mesajlar” kitablarıyla da adından söz ettiren Politkovskaya cinayeti soruşturmasının başsavcılığa devredildiği belirtilirken, cinayet nedeniyle suçlanan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, henüz bir açıklama yapmadı.

Birçok ödül sahibi olan Politkovskaya, özellikle Çeçenya ile ilgili haberleriyle dikkat çekiyordu. Gazetecinin, ölmeden önce yine Çeçenya’daki işkence iddialarıyla ilgili bir dosya üzerinde çalıştığı öğrenildi.

Cinayet görüntüleri

Bu arada Rus polisi, Politkovskaya’nin katilinin görüntülerini ele geçirdi. Politkovskaya’nın katilinin, gazetecinin evine girmesinden birkaç dakika sonra binaya girdiğini ortaya koyan görüntülerde, katilin üç kez ateş ettiği de görülüyor.

Politkovskaya’nın meslektaşları, cinayette Rus iç istihbarat servisi FSB ile Rus destekli Çeçen güçlerin parmağı olduğunu iddia ederken, Politkovskaya’nın çalışma arkadaşı fotomuhabir Flyura Arslanova, “Anna, dürüstlüğü nedeniyle öldürüldü” dedi.

Cinayet nedeniyle suçlanan isimlerden Çeçenya Başbakanı Ramazan Kadirov, bir gazetecinin, “Cinayeti sizin adamlarınızın işlediği iddia ediliyor” şeklindeki sorusu üzerine, “Hiçbir temeli ve kesin kanıtı olmadan suçlamalarda bulunmak, dedikodulara inanmak demektir. Bu, siyasi dalkavukluktan ibarettir” cevabını verdi.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise, Politkovskaya’nın, “mesleğinden ölüm tehditlerine rağmen, adaletten ödün vermediğini” belirtti.

Başa dön

AstraZeneca işçileri zehirliyor

Murat Kuseyri

Symbicort, ”AstraZeneca” firmasının ürettiği ve şirketin çok satan ilaçlarından biri. 100’ü aşkın ülkede astımlı hastaların tedavisi için kullanılıyor. İlacın satışındaki artış sonucu AstraZeneca’nın 2005 yılı kârı 50 milyar krona yükseldi. Ama bu ilacı üreten işçilerin bir kısmı zehirleniyor. İlacın üretiminde kullanılan kimyasal maddeler işçilerin hastalanmalarına yol açıyor. Şirket yönetimi ise, bunu inkar ediyor.

AstraZeneca; İsveçli Astra ve İngiliz Zeneca ilaç tekellerinin birleşmesi sonucu 1999 yılında kuruldu. Şirketin 19 ülkedeki 27 fabrika ve tesisinde 65 bin çalışanı bulunuyor. İsveç’teki 12 bin 800 AstraZeneca çalışanından 8 bini Stockholm’un Södertelje semtinde kurulu fabrikada çalışıyor. Astım ilacı da üreten fabrikanın Turbohaler bölümünde çalışan işçiler hastalanıyor ve işi bırakmak zorunda kalıyor.

Uzun mücadele

Anette Forslöv, Södertelje’deki fabrikalarda çalışan işçilerden biri. Verdiği uzun mücadeleler sonucu ilacın üretiminde kullanılan ”budesonid” ve ”formoterol” adlı kimyasal maddelerin hastalığa neden olduğunu açığa çıkardı. Hastalık kasası ve sigorta, Anette’nin meslek hastalığına yakalandığını kabul etmek zorunda kaldı.

Anette, 1991 yılında sağlıklı bir genç kadın olarak Astra’nın fabrikasında işe başladığında 59 kiloydu. Astım ilacı üreten bölümde çalışmaya başladıktan sonra yüksek tansiyon ve kalp ağrılarından şikayet etmeye başladı. Sürekli kilo alarak 125 kiloya yükseldi. Spor yapmasına ve diyet uygulamasına rağmen kilolarını atamayınca, sağlığındaki olumsuz gelişmelerin çalışma ortamından kaynaklanabileceğini düşündü.

Bundan emin olmak için de şirketin astım ilacı üreten bir başka fabrikasında işe başladı. Başağrısı, nefes darlığı, vücudundaki kaşıntı ve şişlikler daha da arttı. Şirket yönetimi Anette’nin şikayetlerini dikkate almadığı gibi, hastalık kasasına başvurmasını engellemeye çalıştı.

‘Mal gibi görülüyoruz’

Bibbi Ericsson da aynı fabrikada çalışan işçilerden biri. O da işyerindeki çalışma koşulları ve işverenin tutumundan şikayetçi. ”İşveren temsilcileri bize aptal muamelesi yapıyor. Bizi eziyorlar ve dinlemiyorlar. Sağlığımız ve ne düşündüğümüz onlar için önemli değil. Alet olarak, kullanılacak bir mal olarak görülüyoruz. Dolaylı olarak işten atılmakla tehdit ediliyoruz” diyor.

Anette Forslöv şimdi fabrikanın paketleme bölümünde çalışıyor. Sigorta ve hastalık kasasına meslek hastalığına yakalandığını kabul ettirdiği için sevinçli ve aynı hastalığa yakalanan işçilerin kendisi gibi yapmasını istiyor. Forslöv şöyle konuşuyor: ”Hasta olan en az 15 kişi tanıyorum. Benim hastalığımın belirtileri onlarda da var. Hepsi Turbohaler bölümünde çalışıyor ve bunlardan bir kısmı işi bıraktı. Hastalananlar ortaya çıkmaya cesaret edemiyorlar.”

Başa dön