Ekonomi [22.06.06]

Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu (DDK), Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın oğlu Abdullah Unakıtan’a mısır ithalatında avantaj sağlayan düzenlemeleri kapsayan rapor hazırladı. Raporda Toprak Mahsulleri Ofisi’nde (TMO) aşırı mısır stokları olaşmasına neden olduğu belirtilen 2003 ve 2004 yılları mısır dış alımlarının Başbakanlık’ça incelenmesi ve gerekirse soruşturulması gerektiği ifade edildi.

DDK, TMO’nun 2002, 2003 ve 2004 yılları eylem ve işlemlerini araştırıp, denetledi. TMO Yönetim Kurulu’nun 2002-2005 yıllarındaki kararları ve son beş yıllık alım, üretim, satış, stok ve yatırımları hakkında da bilgiler alınıp, değerlendirilen raporda, hububat dış alım ve satımları da incelendi.

Dış alımlara ilişkin şu bilgilere yer verildi: “TMO’nun Dış Ticaret Müsteşarlığı’na gönderdiği 12 Mayıs 2004 tarihli yazıda; Ofis stoklarında 50 bin ton civarında mısır kaldığı, yeni ürünün eylül başında çıkacağı, piyasanın 900 bin ton civarında mısıra gereksinim duyduğu, yürürlükteki yüzde 80 oranındaki gümrük vergisinin sanayici ve yem sektörünü olumsuz etkileyeceği belirtilerek, bu oranın yüzde 35’e indirilmesi önerilmiştir. Bu yazının Dış Ticaret Müsteşarlığı’na ulaştığı gün Bakanlar Kurulu Kararı taslağı hazırlanarak Başbakanlık’a gönderilmiştir. 17 Mayıs 2004 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile 31 Ağustos 2004 tarihine kadar 900 bin ton mısır için gümrük oranı yüzde 25’e düşürülmüştür. TMO kendi önerdiği yüzde 35 oranı yerine yüzde 25 oranının kabul edilmesi üzerine, Dış Ticaret Müsteşarlığı’na 7 Haziran 2004 tarihli yeni bir yazı yollayarak, iç piyasada spekülasyon olmaması için oranın yüzde 35 olarak değiştirilmesini istemiştir. Ancak, Müsteşarlık bu isteği kabul etmek yerine, Ofis’in istemi olmamasına karşın, sadece Ofis’çe kullanılmak üzere yüzde 25 vergi oranı ile ek 400 bin ton tarife kontenjanı çıkarılmasına dair Bakanlar Kurulu Kararı taslağı hazırlamıştır. Bu taslak doğrultusunda 23 Haziran 2004 tarihli Kararname yayımlamıştır. Ancak gereksinim olmaksızın verilen bu dış alım hakkı Ofis’çe kullanılmamıştır. TMO, 28 Kasım 2004 tarihli yazısında Ofis’in süren alımlar sonucunda yüksek miktarda mısır stokuna sahip bulunduğunu belirterek bu kez gümrük vergisinin yüzde 160’a yükseltilmesini istemiştir. 31 Aralık 2004 günlü Resmi Gazete’de yayımlanan 2005 yılı İthalat Rejimi Kararı ile gümrük vergisi oranı yüzde 100’e çıkarılmış, ayrıca mısır dış alımında gümrük vergisine esas teşkil edecek kıymetin CIF 130 dolar/ton olarak esas alınması Gümrük Müsteşarlığın’dan istenmiştir. TMO, vergi oranının yüzde 100’e çıkarılmasına karşın dış alımın cazibesini sürdürdüğünü, stoklarının gittikçe arttığını, bunun da çok masraflı olduğunu belirterek, vergi oranının yüzde 130’a yükseltilmesini 4 Şubat 2005 günlü yazısı ile bir kez daha istemiştir. 21 Haziran 2005 günlü yayınlanan tebliğ ile CIF 130 dolar/tonun altındaki mısır dış alımlarına gözetim uygulanmasına başlanmış ve 31 Ağustos 2005 tarihinden itibaren gümrük vergisi oranı yüzde 130’a yükseltilmiştir. “

Haksız kazanç

Özetlenen süreçlerin stokları artırdığına, vergi oranlarının düşük tutulması yoluyla ülke gereksiniminin üzerinde dış alımlar yapıldığına dikkat çekilen raporda, vergi oranlarındaki kısa süreli düşüş ve yükselişler haksız kazanç edinilmesine neden olduğu belirtiliyor. Ofis’te aşırı mısır stokları oluşmasına neden olan, 2003 ve 2004 yılları mısır dış alımlarının Başbakanlık’ça incelenmesi ve soruşturulması öneriliyor.

Oğul Unakıtan’ın 2 vurgunu!

Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın oğlu Abdullah Unakıtan’ın şirketinin iki kez mısır ithalatında gümrük vergisinin düşürülmesinden yararlandığı ortaya çıkmıştı.

Oğul Unakıtan’ın şirketinin, 2004’te gümrük vergi oranı yüzde 80 olarak uygulanan mısır için 3 aylığına oranın yüzde 25’e düşürülmesinin ardından 582 ton 225 kilogram mısır ithal ettiği anlaşılmıştı. Böylelikle oğul Abdullah Unakıtan yalnızca vergi oranı değişikliğiyle yüzde 55 kazanç sağlamıştı.

Olay şöyle gelişmişti: Resmi Gazete’nin 18 Mayıs 2004 tarihli sayısında yayımlanan kararla 20 Mayıs-31 Ağustos 2004 tarihleri arasında geçerli olmak üzere mısır için 900 bin ton tarife kontenjanı açıldı. 3 ay 11 günlük süre içerisinde kontenjan belgesi olanlar için gümrük vergisi oranı yüzde 80 yerine yüzde 25 olarak uygulandı. Akel adlı şirket de 12 Mayıs 2004 tarihinde 18 bin 656 ton mısırı ABD’den ithal ederek Türkiye’de antrepoya koydu. Unakıtan’ın oğlunun sahibi olduğu AB Gıda, 3 Haziran 2004 tarihinde Dış Ticaret Müsteşarlığı’ndan ithalat lisansı aldı. “15146” numaralı lisans belgesine göre, şirket bundan 20 Mayıs-31 Ağustos 2004 kota döneminde yararlanacak ve 582 ton 225 kilogram mısır ithal edecekti. Oğul Unakıtan ithal etmek yerine, Akel adlı şirketin getirdiği mısırdan 582 ton 225 kilogramını devraldı. Akel firması, Abdullah Unakıtan’ın şirketine 18 Haziran 2004 tarihli mısır faturasını kesti. Faturaya göre mısırın değeri 105 bin 523 dolar olarak görünürken teslim edileceği yer olarak da AB Gıda’nın bulunduğu Bandırma yazıldı. Akel şirketi mısırı antrepoya (Gümrüklere gelmiş ticari eşyanın konduğu, korunduğu yer) 12 Mayıs’ta koydu. Mısır için vergi oranının yüzde 80 yerine yüzde 25 olarak 20 Mayıs’ta uygulanmaya başlaması dikkat çekti. 8 günlük fark nedeniyle yalnızca vergi oranı açısından şirket yüzde 55 kazanç sağlamış oldu.

Şirket, 2003’te de verginin düşürülmesiyle birlikte 4 bin ton mısır ithal etmiş, ithalatın ardından vergi oranı yükseltilmişti.

Başa dön

3 milyon işsiz hesaba katılmadı

Türkiye’de gerçek işsiz sayısının 5 milyon 649 bin, işsizlik oranının ise yüzde 21 olduğu hesaplandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), çeşitli uluslararası standartlara göre yaptığı sınıflamada, özellikle işsiz olduğu halde iş bulmaktan umudunu kestiği için iş aramayan, ancak iş bulsa hemen çalışabilecek durumda olanları işgücüne ve dolayısıyla işsiz sayısına dahil etmiyor. Bunun yanı sıra mevsimlik çalıştığı için o mevsimde işi olmayanlar da işgücüne ve işsizler arasına alınmıyor.

Eksik istihdam olarak nitelendirilen, bir işte çok kısa süreli çalışan ve daha fazla çalışabilecek durumda olanlarla, gerçek mesleğinde çalışmadığı için iş arayanlar ise işgücüne dahil edildiği halde işsiz kabul edilmiyor.

TÜİK’in Mart 2006 dönemine (şubat-mart-nisan) ilişkin hanehalkı işgücü araştırmasının sonuçlarına göre, Türkiye’de 2 milyon 318 bin kişi iş bulmaktan umudunu kestiği için işgücüne dahil edilmiyor. Mevsimlik çalışanlardan 720 bin kişi de işgücüne ve işsizler arasına alınmadı. TÜİK’in bu nedenlerle işsiz ordusuna dahil etmediği “işsizlerin” sayısı 3 milyon 38 bin kişiyi buluyor. Bunlar da dahil edildiğinde resmi olarak 2 milyon 611 bin kişi olarak açıklanan işsiz sayısı 5 milyon 649 bin kişiye ulaşıyor.

Gerçek rakam yüzde 21

Söz konusu kişiler işgücüne dahil edildiğinde ise Türkiye’deki toplam işgücü 23 milyon 883 bin kişiden 26 milyon 921 bin kişiye çıkıyor. TÜİK tarafından yüzde 10.9 olarak açıklanan işsizlik oranı ise yüzde 21’e kadar yükseliyor.

Geçen yılın aynı döneminde ise Türkiye’de yüzde 10.9 olarak açıklanan işsizlik oranı yüzde 19.9 olarak hesaplanmıştı. Geçen yılın mart dönemi itibariyle TÜİK’in 2 milyon 594 bin kişi olarak belirlediği işsiz sayısı 1 milyon 823 bini bulan mevsimlik çalışanlarla iş bulmaktan umudunu kestiği için işgücüne dahil edilmeyenler de eklendiğinde 5 milyon 265 bin kişi olarak belirlenmişti.

Başa dön

Dolar yükseliyor faizciler bastırıyor

Sıcak para lobisi baskısı altında gerçekleştirilen Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nun önceki günkü toplantısından faiz artırımı kararının çıkmaması söz konusu çevreleri hareketlendirdi. Doların dün, son üç yılın rekoronu kırarak, 1,6500 YTL’ye yükselmesi karşısında para politikası kurulu eleştiri yağmuruna tutuldu. “Hafta başından bu yana etkili olan Londra kaynaklı alımlar ve piyasada doların 1,64 seviyesine kadar şişirilmesine rağmen Para Politikası Kurulu’nun faiz artırımına gitmemesi, dolarda hareketliliğe neden oldu” yorumları yapan sıcak para lobicileri faizin artırılması gerektiği propagandası yaptılar.

Erdoğan’ın AB çıkışı, dış piyasalarda FED’in faiz artırım tedirginliğinin alevlenmesi, Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) faiz artırım kararının beklenenden daha erken alınabileceği yönündeki açıklaması, doların hareketini etkileyen önemli faktörler olarak sıralandı. Sıcak para lobicileri ise bu faktörleri “faiz artırılmalıydı” yorumları yaptı.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, önceki günkü olağan toplantısında, kısa vadeli faiz oranlarını değiştirmemiş ve gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 15’de kalmıştı.

Borsa düştü

Düne sakin başlayan borsa, alternatif piyasalardaki hareketliliğin de etkisiyle satış baskısı artınca yönünü aşağıya çevirdi. İMKB Bileşik Endeksi 1. seansta, dünkü 2. Seans kapanışına göre, 351,17 puan düşerek 34.250,23 puandan kapandı. Hisse senetleri ortalama yüzde 1,01 değer yitirdi.

Başa dön