Dünya [15.05.06]

Afrika ülkelerinden Kenya’da daha önce de siyah bir tarım işçisini, “özel arazisine girdiği” bahanesiyle öldüren ve halkın tepkisine rağmen “serbest” bırakılan beyaz bir toprak sahibinin tekrar ırkçı bir cinayet işlemesi ülkede tansiyonu arttırdı. Naivasha kentinde 65 bin hektarlık toprağın tek sahibi olan beyaz çiftçi Thomas Cholmondeley’in işlediği ikinci ırkçı cinayet, Naivasha olmak üzere ülkenin dört bir yanında protestolara neden olurken, toprak ağasının tutuklandığı, fakat birkaç saat sonra serbest bırakıldığı öğrenildi.

Toprak ağasının ikinci ırkçı cinayetinin kurbanı Robert Njoya adlı siyah bir genç olurken, Njoya’nın ailesinin, “Oğlumuz, arkasından vurularak öldürülmüş” açıklaması üzerine patlak veren eylemlerde, ülkedeki ırkçı saldırılar ve protestocuların “beyazlara imtiyazlar sağlayan” diye nitelendirdiği adalet sistemi protesto edildi. Naivasha’daki eylemin ardından, kenti başkent Nairobi’ye bağlayan yollar trafiğe kapatıldı ve “beyaz yerleşimcilere” karşı, hükümetin harekete geçmesi istendi.

Yasalarca korunuyor

Binlerce siyah tarım işçisinin ve çiftçinin katıldığı Naivasha’daki eylem sırasında konuşan Robert Njoya’nın erkek kardeşi Movangi Njoya, “Bu cinayet, binlerce hektar toprağın sahibi olan ve bu yüzden yasalarca korunan Cholmondeley’in ikinci cinayeti. 77 yaşındaki bu adam, geçen sene bir siyahı öldürmüştü. Fakat, genç adamı, yanlışlıkla öldürdüğünü iddia eden Cholmondeley, Kenya halkının tüm tepkisine rağmen serbest bırakılmıştı. Bu ırkçı adam şimdi de, kardeşim Robert’i öldürdü. Polise, Ro-bert’in hırsızlık yaptığını söyleyen Cholmondeley, şiddeti ilk kullananın Robert olduğunu söylemiş ve kardeşimle boğuştuklarını da iddia etmiş. Fakat, otopside bir darp izi görülmedi. Kardeşim arkasından vurularak, öldürülmüş” diye konuştu.

Paçayı sıyıramaz!

Kenya’daki ırkçı cinayeti, “Hayır, yine mi?” manşetiyle duyuran Standard gazetesi ise, Cholmondeley’in bu kez “paçayı sıyaramayacağını” yazdı. Beyaz toprak ağasının “kasten adam öldürmek” suçlamasından hüküm giyebileceğini belirten Standard, “Bu kez de suçlu bulunmazsa, Kenya’da artık hiçbir şey eskisi gibi olmaz. Fakat, suçlu bulunursa; Cholmondeley’in idam yolu açılır” ifadelerini kullandı.

Njoya’yı vuran silahın II. Dünya Savaşı’ndan kalma bir tüfek olduğuna dikkat çeken Standard, “Cholmondeley, neden halen silah bulunduruyor? Çok kısa bir zaman önce, cinayet ile suçlanan bir adamın ruhsatı olabilir mi? Polise göre, Cholmondeley’in 3 ruhsatlı silahı elinden alınmıştı” diye yazdı.

77 yaşındaki İngiliz asıllı Cholmondeley’in, “kuşaklardır Kenya’da olduğunu” belirten Standard, “Cholmondeley’in büyük babası Lord Delamere de, Nairobi’de eğlence için siyahların yaşadığı barakalara ateş açardı” diye belirtti.

Konuya ilişkin bir açıklama yapan Naivasha bölgesi milletvekili William Ntimama, “Cholmondeley ailesinin kuşaklardır Kenya halkı için bir tehdit oluşturduğunu” belirterek, “Kenya’da doğan siyah ya da beyaz herkes, aynı haklara sahiptir. Cholmondeley’in ve ailesi de, bunu bilmeli” dedi.

Başa dön

İran’dan şartlı görüşme

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi daimi üyeleri ile Almanya bu hafta Londra’da, İran’ın nükleer programı gündemiyle toplanmaya hazırlanırken, Tahran yönetimi nükleer programı konusunda, “İsrail dışında bütün ülkelerle, askeri tehdit olmadığı sürece görüşebileceğini” açıkladı.

D-8 zirvesi için Endonezya’nın Bali Adası’nda bulunan İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinecad, İran’ın müzakere masasına “askeri güç kullanma” tehdidiyle oturtulamayacağını vurgulayarak, “Bombalarını başımızın üzerinde tutan ülkelerle nükleer programımız konusunda konuşmayacağız. Fakat, askeri tehdit olmadığı sürece İsrail dışında tüm ülkelerle görüşmeye hazırız” dedi.

Açıklamasında, İran’ın nükleer programı nedeniyle hiçbir ülkenin “gergin” olmasına gerek olmadığını işaret eden Ahmedinecad, “Hepsi, yüzde yüz biliyor ki, İran’ın nükleer programı tamamen barışçıl” ifadesini kullandı.

‘Havuç-sopa’ önerisi

Bu arada, Avrupa Birliği’nin (AB) üç üyesinin (İngiltere, Fransa ve Almanya) nükleer programını durdurması için İran’a sunulmak üzere yeni “öneri paketi” hazırladığı öğrenildi. “Serbest ticaret ve siyasi teşvikler” içermesi beklenen planın Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri ile Almanya’nın bu hafta Londra’da yapacakları toplantıda tartışılması bekleniyor. AB paketini “havuç ve sopalardan oluşan bir karışım” diye niteleyen bazı diplomatik kaynaklar, planın İran’a “teşvik ve uyarılar” içeren unsurlar içerdiğini aktardı.

İngiliz kaynaklar ise, İran’ın sivil nükleer enerji tesislerinde kullanılmak üzere gereken yakıtı kendisinin üretmesi yerine, ithal etmeye teşvik edileceğini belirtti. Bunun karşılığında ise AB, Tahran’a “daha serbest ticaret, teknolojik teşvikler ve siyasi garantiler” vermeyi öngörüyor.

Planın geçen ağustos ayında Tahran’a sunulan ancak, reddedilen önerinin “genişletilmiş hali” olduğu da ifade edildi.

‘Nükleer hakkımız tanınmalı’

İran yönetimi ise, yeni AB önerisinin kendilerine ulaşmadığını açıkladı.

Konuya ilişkin bir açıklama yapan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hamid Rıza Asefi, nükleer faaliyetlerini durdurmayacaklarını bir kez daha yineleyerek, “Eğer bize getirecekleri öneride, nükleer teknoloji hakkımız resmi olarak tanınır ve bu hakkımızı elde etmek için garanti verilirse, bu öneriyi kabul eder ve inceleyebiliriz” dedi.

Nükleer teknoloji haklarını tanımayan hiçbir öneriyi kabul etmeyeceklerini vurgulayan Asefi, İran’ın nükleer dosyasının “Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nda (UAEA) kalması ve sorunun diplomatik yollardan çözülmesi” gerektiğinin altını çizdi.

BM’de gergin süreç

ABD’nin New York kentinde geçen hafta İran’ın nükleer programı ve olası yaptırımlar göndemiyle toplanan Güvenlik Konseyi daimi üyeleri toplantısının ayrıntıları basına sızdı. Toplantı boyunca İran’a yaptırım öngören ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice ile Rus meslektaşı Sergei Lavrov arasında gerginlikler yaşandığı öğrenildi. ABD hükümetinin, son iki haftadır Rusya yönetimini hedef alan açıklamaları nedeniyle toplantının, “görülmemiş biçimde” gergin başladığını belirten diplomatik kaynaklar, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov’un, daha toplantının başında, Rusya’yı hedef alan ABD yönetiminin açıklamalarını ima ederek, “Eğer, bu ithamlar devam ederse, Konsey’in alacağı İran kararını dahi veto ederiz” dediği ifade edildi. ABD’nin, İran diplomasisini “tıkamak” için yoğun çaba sarfettiğini belirten Lavrov’un ayrıca, “ABD, AB üçlüsünün krizi çözme çabalarına taş koyuyor. Eğer buna devam ederse, Güvenlik Konseyi’nin kararlarına da etkileyecek” dedi.

Lavrov’un bu ifadelerine karşılık ABD Dışişleri Bakanı Rice’ın da, “Bu toplantı sonuca ulaşacak gibi gözükmüyor ve amacından çıktı” dediği öğrenildi.

Başa dön

CIA skandalında Cheney parmağı

ABD’de Beyaz Saray’ın dış politikasına karşı çıkan Joseph Wilson’un CIA ajanı olan eşinin kimliğinin açıklanmasının ardında ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney’in olduğu ortaya çıktı. Cheney tarafından kaleme alınan bir iç yazışmada eski Amerikan Büyükelçisi Wilson’un Afrika’ya CIA görevlisi olan karısı tarafından mı gönderildiği soruluyor.

Davaya bakan savcı daha önce de Cheney’in Wilson’un Afrika gezisinin kaynağını sorguladığını belirtmişti. Ancak Cheney’e ait bu notun ortaya çıkması ABD Başkan Yardımcı’sının Wilson’u kişisel olarak hedefe aldığını kanıtlıyor.

Eski Amerikan Büyükelçisi Wilson, 2002 yılında Beyaz Saray’ın Irak işgaline gerekçe olarak gösterdiği Nijer ile Irak arasındaki uranyum alışverişini araştırmak için gitmişti. Ancak ziyaretinin ardından Beyaz Saray’ı eleştiren bir makale kaleme alan Wilson, incelemesi sonucu bu iddianın geçersiz olduğunu yazmıştı. Bu bilginin medyaya sızması Bush yönetimine ağır bir darbe indirmişti. Bu gelişmenin ardından, Wilson’ın eşi Valerie Plame’in gizli bir CIA ajanı olduğu bilgisi basına sızdırılmıştı.

Cheney 6 Temmuz 2003 tarihinde CIA’ya yazdığı notta Wilson’un Afrika ziyaretinin CIA tarafından finanse edilmesinin ne kadar yasal olduğunu sorarak “Daha önce de böyle şeyler yapıldı mı? Bir soruya cevap versin diye bir büyükelçi gönderildi mi? İnsanları bizim için çalışması üzere gönderiyor muyuz? Yoksa onun (Wilson’un) karısı mı ziyaretin ücretini karşıladı?” diye yazdı. Cheney’in aynı notta Wilson’un Irak’ın Nijer’den uranyum satın aldığına dair iddiaları çürüten makalesini de sorguladığı kaydedildi.

Wilson hedef oldu

Konu hakkında açılan soruşturmada Amerikan yönetiminin CIA ajanı Plame’in kimliğini eşi Wilson’dan öç almak için basına sızdırdığı iddiaları üzerinde duruluyor. Davaya bakan Savcı Patrick Fitzgerald, söz konusu notun ortaya çıkmasının ardından soruşturma kapsamında yargılanan Başkan Yardımcısı Dick Cheney’in eski başdanışmanı Lewis “Scooter” Libby ve Cheney’in Wilson’un makalesine ve Wilson’un Nijer araştırması ile ilgili iddialarının yanlış olduğunu göstermeye “oldukça fazla odaklandığını” yazdı.

Telekulak Cheney!

11 Eylül saldırılarının birkaç hafta sonra ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney’in Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) teröristleri yakalama gerekçesiyle hiçbir yasal izne gerek duyulmadan vatandaşların telefon görüşmelerini dinlemesini ve elektronik posta yazışmalarını kontrol etmesini istediği açıklandı. ABD hükümetinin yüzmilyonlarca kişinin telefon görüşmesini dinlediği ortaya çıkmıştı. NSA avukatları ise o dönemde yalnızca yurtdışı görüşmelerin dinlenmesini istedi. Ancak NSA başkanı, görevlileri Cheney’in isteği doğrultusunda ikna etti.

Öte yandan, ABD Başkanı George Bush, geçen hafta basına yansıyan hükümetin Amerika’da yüzmilyonlarca kişinin telefon görüşmesi kaydını tutma politikasını savundu. Bush, uygulamanın hedefinin El Kaide olduğunu öne sürdü. Amerikan halkının özel hayatlarını didikledikleri iddialarını reddeden Bush, izin verdiği bütün istihbarat uygulamalarının yasalara uygun olduğunu öne sürdü.

Başa dön