Medya / Dosya [20.03.06]

Türk Standartları Enstitüsü meslek grupları için “standart” getirme uygulamasına gazetecilerle devam etti. Dört yıllık yüksek öğrenim şartı getiren TSE, bilgisayardan yeleğe kadar muhabirlerin kullanması gereken araçları sıraladı.

TSE’nin standartları, medyanın eleştirilen bütün politikalarını muhabirlerin omuzlarına yıkıyor. Çünkü enstitünün muhabirler için zorunlu hale getirdiği ilkelerden bazıları şöyle: Haber kaynağının gizliliğini ve bütün haklarını korumaları, haber karşılığında menfaat gözetmemeleri, şiddeti haklı gösterici, özendirici ve kışkırtıcı nitelikteki yayınlardan kaçınmaları, çalıntı haber yayınlamamaları, iftira, hakaret, lekeleme, saptırma, manipülasyon, söylenti, dedikodu ve dayanaksız suçlamalardan kesinlikle uzak durmaları gerektiği belirtilen standartta, kaynağını bilmedikleri bilgi ve haberleri yayınlamamaları, izin verilmedikçe özel yaşamın gizliliği ilkesini ihlal etmemeleri, basın kartını sürekli yanlarında bulundurmaları, haberlerin ulusal ve uluslararası normlar itibariyle istenilen kalitede olmasını sağlamaları.

Güzel ama ağır

Televizyon muhabirlerinin uyması gereken standartların listesi de hiç kısa değil: Basın meslek ilkelerine uymayı temel prensip edinecek, haberde çok taraflı ve dengeli olacak, farklı görüşlere eşit miktarda yer verecek, gerçeklere ve doğrulara saygılı davranacak, barış, demokrasi ve insan hakları olmak üzere çok sesliliğe ve farklılıklara saygı duyacak, mesleğini reklamcılıkla, halkla ilişkilerle veya propagandacılıkla karıştırmayacak, sanık, tanık veya mağdur olan 18 yaşından küçüklerin açık isimleri ve fotoğraflarını yayınlamayacak, kamu yararı olmadıkça cinsel saldırı mağdurlarının fotoğraf, görüntü veya kimliklerini yayınlamayacak.

Standarda göre, stajyer muhabirler ise en az 4 yıllık yüksek okul veya fakülte mezunu olacak, zor şartlar altında çalışabilecek, Türkçe’yi doğru, etkili ve güzel kullanacak, haberde “5N 1K Kuralı”nı kapsayan en kısa metni oluşturabilecek, özeleştiri yapabilecek, sorumluluk alabilecek, çalışkan olacak, kendine güvenecek, seyahat edebilir durumda olacak, iyi bir ses tonuna sahip olacak (televizyon için), haberi yorumdan ayırt edebilme becerisine sahip olacak.

Ayrıca bir televizyon muhabirinin asgari araç, gereç ve donanımı şöyle olmalı: Kamera, muhabir yeleği, objektif, ses kayıt cihazı, kalem pil, cep telefonu, kaset, bilgisayar, faks, mikrofon ve bağlantı kabloları kırtasiye malzemeleri, fotoğraf makinesi, CD, DVD, okuyucu-yazıcı, flaş disk, disket ve görev kimlik kartı.

OKTAY EKŞİ’DEN TEPKİ

Standartlara ilk tepki, Basın Konseyi Başkanı Oktay Ekşi’den geldi. Ekşi, dünkü Hürriyet’te yer alan yazısında “Abesle iştigal” başlığı altında şöyle yazdı:

“Biz birilerinin münasebetsiz bir şakası diye bakmıştık... Anlatalım: Bir süre önce Basın Konseyi’ne gelen Türk Standartlar Enstitüsü (TSE) antetli bir mektupta ‘Muhabirlerle ilgili standartların tespiti’ amacıyla bir çalışma yapılacağı bildirilmiş, ‘Konsey’in de katkısı’ istenmişti. Meğer ciddilermiş. Nitekim ‘gazete ve televizyon muhabirlerinin standartlarını’ belirlemişler. Buna göre örneğin ‘stajyer muhabir en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olmalı’ imiş.

Fena mı demeyin... ‘Fena’ diyen yok. Keşke Türkiye, stajyer muhabirlerde ‘doktora derecesi’ arayacak noktaya gelebilse. Ama biri çıkar da, burunlarını gazetecilikte standart belirleme işine sokan bu zevata, ‘Size ne?’ diye sorarsa merak ediyoruz ne yanıt verirler. ‘Neden belirlemesinler efendim? Gazeteciler dokunulmaz kişiler mi?’ türü bir ucuz itiraza verilecek yanıt şudur: TSE, önce kendi evinin önünü temizlemiş mi? Daha açık ifadeyle, kendisine alacağı görevliler için ‘standart’ belirlemiş ve ilan etmiş mi? Yok. Milletvekilleri için, politikacılar için, tacirler için, işadamı için, müteahhit için, hatta doktor veya avukat için standart tespit etmiş mi? Yok!

Peki berberler için? O da yok...

Yeri gelmişken söyleyelim: Doktor için tespit var mı yok mu diye ararsanız 2884 No’lu ve 1977 tarihli standart olarak şu bilgiyi alıyorsunuz:

‘Doktor: Doktor deneyi. Bu standart mototr benzinlerinde, gazyağında (...) merkaptanların doktor deneyiyle tanınmasını sağlar.’

Nasıl? 80 bin doktoru olan ülkede ‘doktor’ standardı ararsanız karşınıza çıkan yanıtı beğendiniz mi?”

Başa dön