Dünya [27.02.06]

Irak işgali öncesinde en kitlesel savaş karşıtı gösterilere ev sahipliği yapan İngiltere’nin başkenti Londra’da binlerce kişi, Irak’ın Samarra kentindeki Askeriye türbesine düzenlenen bombalı saldırıyı protesto etmek ve ülkede bir iç savaş riskine karşı uyarıda bulunmak amacıyla gösteri düzenledi. Gösteriyi düzenleyenler 10 bin kişinin Irak’taki karışıklığa karşı yürüdüğünü duyururken polis, başkentin merkezindeki Marble Arch’da toplanan ve Trafalgar Square meydanına doğru yönelen göstericilerin sayısını 5 bin 500 olarak açıkladı.

Birlik çağrısı

Irak’taki Şiilerin en yüksek dini otoritesi Büyük Ayetullah Ali Sistani ile saldırıya uğrayan türbenin saldırıdan önceki ve sonraki fotoğraflarını taşıyan göstericilerin, “Iraklılar Irak’ta birlik olun”, “Irak’taki kutsal türbenin imha edilmesini kınıyoruz” ve “Irak Iraklılarındır” şeklinde pankartlar taşıdıkları kaydedildi. Gösteriye, Şii ve Sünni din adamlarının da katıldığı ifade edildi. Gösteriyi tertip komitesinden Muhammed El Hilli hem Sünnilerin hem de Şiilerin saldırıya karşı olduğunu vurguladı. Hilli, “Mesaj çok açık. Bu tür suçların sorumlularının adalet önüne çıkarılmasını istiyorlar. Irak’ta iç savaş olmayacağını söylüyorlar” dedi.

Hindistan’ın Keşmir kentinde de binlerce Şii Irak’ta Şii camisinin bombalanmasını kınamak için tutuklandı. ABD ve ABD Devlet Başkanı George Bush aleyhine sloganların atıldığı gösteride göstericiler bazı yolları trafiğe kapadı. Gösteride “ABD İslam’ın en büyük düşmanıdır” gibi sloganlar atıldı.

Öte yandan, Mısır’daki El Ezher Şeyhi Muhammed Seyyid Tantavi, Irak’taki etnik şiddet olaylarının yatıştırılması amacıyla bu ülkeye gitmeye hazır olduğunu belirtti.

Sorumlu işgalciler

Bu arada, Irak’ta mezhep çatışması korkusuna neden olan şiddet olaylarının ardından, Sünni ve Şii grupların liderleri, camilere saldırılmasını ve diğer mezhep üyelerinin öldürülmesini engellemek için işbirliği yaptılar. Bağdat’taki Ebu Hanife Camii’nde, Radikal Şii lider Mukteda Sadr’ın temsilcileri, Sünni Din Adamları Birliği ve Irak Uyum Cephesi üyeleri ile Şii lider Cevad El Halisi’nin de aralarında bulunduğu Sünni ve Şii gruplar dün bir araya geldi. Görüşmenin ardından Sünni Din Adamları Birliği’nden Abdülselam Kubeysi tarafından okunan yazılı açıklamada, kutsal yerlere yapılan saldırıların kınandığı bildirildi. Açıklamada, cami ve türbelere saldırılar ile Sünni ve Şiilerin öldürülmesini yasaklama konusunda toplantıda görüş birliğine varıldığı ifade edildi. Açıklamada, hükümetten de zarar gören camileri yeniden inşa etmesi ve camilere zarar verenlere bunu tazmin ettirmesi talebi yer aldı. Irak’taki olaylardan işgalcilerin sorumlu olduğu kaydedilen açıklamada, “İşgalcilerin gitmesini ya da çekilmek için bir takvim vermesini talep ediyoruz” denildi. Görüşmede Sadr’ın temsilcileri, kendilerine bağlı Mehdi Ordusu’nun Sünnilere ve camilere saldırdığı haberlerini yalanladılar.

Provokatif saldırılar sürüyor

Irak’ta El Askeriye Türbesi’nin bombalanmasıyla başlayan gerginlik sürüyor. Güneydeki Basra kentinde bir Şii camiye bombalı saldırı düzenlendiği bildirildi. Polis, kent merkezindeki Ashar semtinde bulunan Emir Camisi’nin (İmam Ali Cami) abdesthanesinde patlayan küçük bombanın 3 kişinin yaralanmasına neden olduğunu belirtti. Polis, patlama sırasında camide küçük hasar oluştuğunu kaydetti. Şiiler, 12 imamdan birinin 9. yüzyılda Emir Camisi’nde dua ettiğine inanıyor ve sık sık camiyi ziyaret ediyor. Şiilerin çoğunlukta olduğu Irak’ın ikinci büyük kenti Basra’nın nüfusunun 3’te 1’ini Sünniler oluşturuyor.

Samarra kentinde çarşamba günü Şiilerin kutsal mekanlarından Askeriye türbesine düzenlenen saldırıdan sonra artan şiddet olaylarında şimdiye kadar 200 kişi öldü.

Otobüs durağında patlama

Hille kasabasında da bomba yüklü bir aracın infilak etmesi sonucu 4 kişinin öldüğü bildirildi. Kentte kalabalık bir otobüs durağında meydana gelen olayda 6 kişi de yaralandı.

Güneydeki Kerbela kentinde bomba yüklü bir araç infilak edince 8 kişi yaşamını yitirdi. Irak’ta, araçları yola yerleştirilen bombaya çarpan 2 Amerikan askeri öldü.

Başa dön

Guantanamo tek değil...

Son günlerde ABD’nin Küba topraklarındaki işkence üssü Guantanamo’ya yönelik uluslararası baskı hızla artarken ABD’nin Afganistan’daki Bagram Üssü’nde insanlık dışı uygulamaların arttığı öğrenildi. ABD yönetimi, başkent Kabil’e 20 kilometre uzaklıkta olan Bagram Üssü’nde, genelde “Afgan terör zanlısı” olan 500’ü aşkın tutuklu bulunduruyor. Bu tutukluların birçoğuna, tıpkı Ebu Garib’teki gibi mahkemeye çıkarılmış ya da somut bir suçlama yapılmış değil.

İşkence merkezi

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri her ne kadar üssün, “gözlem merkezi” olduğunu öne sürse ve tutukluların kısa bir süre gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldığını iddia etse de, bölgedeki kaynaklar üsteki mahkumların en az 2-3 senedir Bagram’da olduğunu ve yine Guantanamo’da olduğu gibi, avukatlarıyla görüşemediklerini, kendilerine yöneltilen suçlamaları bilmediklerini ve kayıtlarda sadece, “düşman savaşçı” olarak geçtiklerini belirtti.

Öte yandan ismini vermek istemeyen bazı ABD’li yetkililer de, Bagram’daki üssün giderek Guantanamo’ya benzediğini belirterek, bu üssün de ABD Yüksek Mahkemesi’nin 2004 yılında tutuklu hakkı ve korunmasına yönelik aldığı kararları hiçe saydığına dikkat çekti.

Guantanamo’daki askeri yetkililerin, son dönemdeki BM ve AB baskısı nedeniyle Küba topraklarındaki üsse “çeki düzen” verdiğini dile getiren yetkililer, buna karşılık Bagram’a girişin yasaklandığını ve bu üsteki uygulamaların “sır gibi” saklandığını ifade ettiler.

Ortaçağ zindanları

Bagram’daki durumun Guantanamo’dan daha da “sert ve kötü olduğu” ifade edildi. Üste “mahkûmlar küçük demir kafeslerde tutuluyor, yerlerde yatıyor, tuvalet ihtiyacı için plastik kovalar kullanıyor ve aynı yerde yemek yiyorlar. Çok seyrek bir biçimde gün yüzü gören tutuklular, bu sırada oldukça küçük bir alanda ayaklarında prangayla yürümek dışında bir egzersiz yapamıyorlar.”

Kısa bir süre öncesine kadar Bagram’da bulunan 60 yaşındaki Hacı Lalay Mama, “Orası bir mağara gibiydi. İki yıl boyunca bu mağaranın içinde kaldım” diye konuştu. Bagram’dan yaklaşık 15 ay önce salıverilen Abdul Nabi ise, “Bu cehenemde neden tutulduğumu bilmeyerek, 1.5 senemi geçirdim. Bu sırada, bir isyan da patlak vermişti. Mağaralarından çıkmayan ve yemek yemeyi reddeden tutuklular, serbest bırakılmak istediklerini haykırıyorlardı. Aramızda konuşma hakkımız yoktu. Fakat, bazılarının çıldırmak üzere olduğunu anlayabiliyordum” dedi.

Cezaevinde isyan

Bu arada, Afganistan’ın başkenti Kabil’de El Kaide ve Taliban mensubu oldukları iddia edilen tutukluların da aralarında bulunduğu mahkûmların tutulduğu hapishanede isyan çıktı. İsyanda yaklaşık 30 mahkumun yaralandığı, ayrıca mahkumların 70 kadın tutukluyu bırakmayı kabul ettiği bildirildi. AP ajansı da, Afgan ordusunun yaklaşık 100 asker, 8 tank ve zırhlı araçları cezaevi kapılarına yığdığını, içeriden silah sesi geldiğini duyurdu. 2 kadın gardiyanın da rehin olduğu belirtildi. İsyanın, mahkumların yeni mahkum giysilerini reddetmesiyle patlak verdiğini söyleyen Afganistan Adalet Bakanı Yardımcısı Muhammet Kasım Haşimzayi, Poliçarki Cezaevi’nde 350’si El Kaide ve Taliban üyesi toplam 2 bin civarında mahkum olduğunu belirtti.

Yaklaşık 1300 hükümlünün kaldığı Poliçarki Hapishanesi’nde önceki gece başlayan isyanda, gardiyanlarla çatışmaya giren mahkumların bir bloğu ele geçirdikleri bildirildi.

Başa dön

Annan’dan Hamas teşekkürü

Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, Türkiye’nin Hamas görüşmelerinden memnun olduğunu, bundan dolayı Türkiye’ye teşekkür ettiğini

söyledi. Gül, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan’ın davetiyle karikatür krizi nedeniyle Katar’ın başkenti Doha’da düzenlenen toplantıdan önce Genel Sekreter ile bir araya geldi. Görüşmeden sonra açıklama yapan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Namık Tan, görüşmede Ortadoğu sorunu, Irak meselesi ve Kıbrıs konusunda da görüş alışverişinde bulunulduğunu söyledi.

‘Özgürlük nefret yaymamalı’

6 liderin katıldığı zirvenin ardından yayınlanan ortak bildiride, “düşünce özgürlüğü nefret yaymak için kullanılmamalı” görüşü öne çıktı. Annan başkanlığındaki zirveye katılan Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Arap Birliği Genel Sekreteri Amr Musa, İslam Konferansı Genel Sekreteri Ekmelettin İhsanoğlu, İspanya Dışişleri Bakanı Miguel Moratinos ve Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Hamad El Tani, özel zirvede yaklaşık 1.5 saat boyunca baş başa görüşme yaptılar.

Annan, ortak bildiride, sağduyu ve itidal çağrısı yaptı. Müslümanların söz konusu karikatürler yüzünden çok incindiğini ve düzenlenen protestoların büyük kısmının barışçı şekillerde gerçekleştiğini belirten Annan, tahriklere kapılınmaması gerektiğini söyledi. Avrupa Birliği Güvenlik ve Dış Politika Özel Temsilcisi Javier Solana ve Avusturya Dışişleri Bakanı Ursula Plassnik ise daha önceden kararlaştırılmış randevuları olduğu gerekçesi ile toplantılara katılamadı ancak hazırlanan ortak bildiriye onay verdi.

Başa dön