Dünya [19.01.06]

ABD yönetimi, Bolivya’nın yeni Devlet Başkanı Evo Morales’in komşuları üzerinde, Bolivya hükümetine karşı baskı kurmaya çalışıyor. ABD’li yetkililer, daha önce ‘uyuşturucu tüccarı’ diyerek hakaret ettikleri Morales’in başarı ya da başarısızlığını Brezilya, Arjantin ve diğer komşu ülkeler tarafından belirleneceğini öne sürdü. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Thomas Shannon, Bolivya’nın komşularının, Morales yönetimi altında ‘başarılı ve istikrarlı bir hükümet kurmasından direkt olarak çıkar sağlayacağını’ söyledi.

ABD’nin “kâbusu” olacağını söyleyen Morales’in iktidara gelmesinden rahatsızlık duyan Washington yönetimi, Brezilya ve Arjantin ile bu durumu tartıştığını kaydetti. Shannon,, Bolivya’nın geleceği hakkında söz sahibi olacak diğer ülkelerin Şili ve Peru olacağını ekledi. Bakan Yardımcısı’na göre Bolivya ile sınırı bulunmayan Kolombiya da bu ülkeler arasında.

Pazar günü Morales’in koltuğa oturacağı yemin töreninde ABD Başkanı Bush’u temsil edecek olan Shannon’un Morales ile görüşmesi bekleniyor.

Washington, kıta ülkelerinin Venezüella ile ilişkilerini de engellemeye çalışıyor.

Askeri skandalda ABD parmağı

Öte yandan, Bolivya’nın pazar günü görevi sona erecek olan Devlet Başkanı Eduardo Rodriguez, Genelkurmay Başkanı General Marcelo Antezana’yı görevden aldı.

Rodriguez, ABD’ye gönderilen 28 füzenin imha edilmesini kararı üzerine görevini bırakan Savunma Bakanı Gonzalo Mendez’in de istifasını kabul ettiğini duyurdu. Devlet Başkanı General Antezana’nın görevden alınmasına gerekçe olarak da, ekim ayında ABD’de Çin yapımı füzelerin yok edilmesi sırasında yaşanan usülsüzlükleri gösterdi.

Omuzdan atılan füzelerin imha edilmesinde ABD’nin baskısının rol oynadığı belirtiliyor.

Devlet Başkanı’nın açıklamasının ardından konuşan Antezana, ‘Rodriguez’in füze imhasında kendi rolünü yanlış yorumladığını’ söyledi. Genelkurmay Başkanı daha önce, Evo Morales’in iktidara gelmesinden korktuğu için füzelerin imha edilmesini istediğini söylemiş ama sonra sözlerini geri almıştı.

ABD elçiliğinin oyunu

Rodriguez ise füzeleri, BM ve Amerika Devletleri Örgütü’nün güvenlik uyarısı üzerine imha ettiğini duyurdu. Ancak Devlet Başkanı, füzelerin ABD’ye gönderilmesi yetkisinin kendisinin vermediğini öne sürdü.

Antezana, füzelerin La Paz’da imha edilmesinin mümkün olduğunu, ancak ABD Büyükelçiliği’ndeki ikinci yetkilinin Bolivya hükümetinin güvenini kötüye kullanarak füzelerin ABD üssüne taşınmasını sağladığını açıkladı. Rodriguez, füzelerden sorumlu tek isim olan General Antezana’nın kurallara uygun davranmadığını öne sürerek skandaldan onu sorumlu tutuyor.

Gazeteler, gelişmeler üzerine hükümetin ABD ile yaptığı füze imha anlaşmasını açıklamasını istedi. Resmi haber ajansı ABI, Rodriguez’in ABD Büyükelçiliği’ni de kapsayan bir soruşturma yapacağını açıklamıştı.

Koltuğa oturmaya hazırlanan Evo Morales ise füzelerin ABD baskısıyla imha edilmesine karşı çıkarak, bunun Bolivya’yı hava savunması konusunda elleri boş bıraktığını açıklamıştı.

Başa dön

Tahran’a karşı lobi

BM Güvenlik Konseyi üyelerinin İran konusunda ortak tutum geliştirememesi, Batılıları baskı politikasından vazgeçirmedi. İngiliz, Fransız ve Alman diplomatlar, önümüzdeki ay yapılacak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) zirvesinde İran’a karşı tutum alınması için dünya çapında lobi faaliyetine giriştiler. Üç ülke ayrıca, UAEA’nın, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir rapor hazırlayarak BM Güvenlik Konseyi’ne sunmasını öngören bir karar tasarısı hazırladı.

ABD’nin destek verdiği üç ülke, bu tasarı konusunda UAEA yönetim kurulundaki 35 üyeden çoğunluğunun onayını alacakları kanısında. Bu hesap tutarsa İran’ın nükleer enerji dosyası BM Güvenlik Konseyi gündemine getirilebilecek.

Tasarıda, “İran’dan olası nükleer silah faaliyetleriyle ilgili sorulara açıklık getirmesi konusunda UAEA’ya yardımcı olması ve UAEA Başkanı Muhammed El Baradey’in tasarının bir kopyasını Güvenlik Konseyi’ne iletmesi” isteniyor.

The Guardian gazetesi; Suriye, Beyaz Rusya, Küba ve Venezüella gibi ülkelerin İran’ı desteklediğini, Cezayir ve Libya gibi ülkelerin tutumunun ise belirsiz olduğunu bildirdi.

Avrupalıların lobi faaliyetinde en önemli hedef, Çin ve Rusya. Fransız Dışişleri Bakanı Philippe Douste-Blazy, dün Moskova’ya gitti.

Gizli görüşme

Bu arada, UAEA Başkanı El Baradey’in, İran’ın nükleer başmüzakerecisi Ali Larijani ile hafta sonunda gizlice görüştüğü bildirildi. El Baradey ve AB ile müzakereleri yürüten İran heyetinin başkanı Ali Larijani, pazar günü Viyana’da görüştüler.

Kaynaklara göre Larijani görüşmede, El Baradey’den ülkesine karşı herhangi bir yaptırımda bulunulmaması için UAEA desteği istedi. UAEA Başkanı ise, Tahran’ın denetçilerle “işbirliği yapmaması” konusunu dile getirdi.

İsrail’den ‘güvence’

Öte yandan, İsrail Genelkurmay Başkanı Dan Halutz, İran’ın nükleer silah yapma çabasında olduğunu öne sürerek, buna rağmen “İran’ın nükleer tesislerine ilk saldıran taraf olmayacaklarını” söyledi.

Halutz, önceki akşam Hayfa Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada, “İran’ın İsrail’in varlığı için tek tehdit olduğunu” ileri sürdü. “İran’ın nükleer tesislerine ilk saldıran taraf olmayacağız” diyen Halutz, “mevcut bir tehditten söz etmelerine karşın, askeri müdahalede bulunan taraf olmamaları gerektiğini” ifade etti.

Haaretz gazetesi ise, İsrail’in Amerikalı ve Avrupalı yetkililerle İran’a uygulanabilecek uluslararası yaptırımlarla ilgili görüşmeler yaptığını yazdı.

Haberde, muhtemel yaptırım önerileri arasında; İran’a petrol ambargosu uygulanması, İran milli futbol takımının Dünya Kupası’na katılmasının engellenmesi, İranlı üst düzey yetkililere vize verilmemesi ve İran uçaklarına ambargo uygulanmasının bulunduğu belirtildi.

İran, 10 Ocak’ta, en büyük uranyum zenginleştirme tesisindeki BM mühürlerini sökerek, nükleer yakıt araştırmalarına yeniden başlamıştı.

Başa dön

El Cezire iddialarına
Londra’dan yalanlama

İngiliz hükümeti, ABD Başkanı George W. Bush ile İngiltere Başbakanı Tony Blair arasında geçen gizli bir konuşmada, El Cezire televizyonunun Katar’daki merkezinin bombalanması ihtimaline atıfta bulunulduğu iddialarını yalanladı.

Downing Street sözcüsü, önceki gece yaptığı açıklamada, “Gizli konuşmada Katar’da El Cezire televizyon kanalını bombalanmasına atıfta bulunmadığını doğrulayabiliriz” dedi. Sözcü, “konuşmada El Cezire’nin bir başka bürosunun bombalanmasına atıfta bulunulup bulunulmadığının” sorulması üzerine de, “Bu sorunun cevabı da hayır” yanıtını verdi ve El Cezire’nin herhangi bir bürosunun bombalanmasına ilişkin bir konudan haberdar olmadığını kaydetti.

Amerikan tarzı basın özgürlüğü!

İngiliz Daily Mirror gazetesi, kasım ayındaki bir haberinde, “Bush’un 2004 yılında El Cezire’yi bombalamak istediğini” yazmıştı. Gazetenin haberinde, Blair’in, ABD’nin başkenti Washington’a 16 Nisan 2004’te yaptığı bir ziyaret sırasında Bush ile yaptığı konuşma kayıtlarında, “Bush’un El Cezire kanalının merkezine saldırılmasını istediği, Blair’in ise Körfez ülkeleri arasında önemli bir müttefik olan Katar’ın başkenti Doha’da bulunan merkeze yönelik böyle bir eyleme sert bir yanıt verilmesinden çekindiğini ifade ettiği” kaydedilmişti.

İngiltere hükümetinin yalanlamasının, El Cezire’nin, İngiltere’de Ocak 2005’te yürürlüğe giren bilgi edinme özgürlüğüne ilişkin kanuna dayanarak bu belgeye ulaşmak için resmi bir talepte bulunduğu sırada yapıldığına dikkat çekiliyor.

Bush’a dava

Öte yandan, ABD’nin önde gelen iki insan hakları örgütü, mahkeme izni olmadan telefonların dinlenmesine izin verdiği için Bush aleyhinde dava açtı.

Anayasal Hakları Koruma Merkezi (CCR) adlı örgüt ile New York ve Yurttaş Özgürlükleri için Amerikan Birliği (ACLU) adlı kuruluş tarafından Detroit’te açılan davalarda, terörle mücadele kapsamında mahkeme izni olmaksızın hükümetin telefonları dinlemesinin yasaklanmasını isteyen bir karar alınması talebinde bulunuldu.

CCR’in açtığı davada, Bush’un yanı sıra ABD’nin en gizli istihbarat kuruluşlarından Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA) Başkanı Keith Alexander’in de aralarında bulunduğu bazı yöneticiler hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

“Telekulak” skandalı, New York Times’ın haberi üzerine geçen ay patlamıştı. Gazete, Ulusal Güvenlik Ajansı’nın (NSA), yargı kararı olmadan binlerce kişinin telefon görüşmelerini izlediğini yazmış, Bush da daha sonra NSA’ya telefon dinleme iznini “terörle mücadele çerçevesinde” verdiğini kabul etmişti.

Başa dön