Ekonomi [29.12.05]

www.evrensel.net | istatistik | arşiv

| linkler | posta

Ana Sayfa

Gündem

İşçi-Sendika

Ekonomi

Politika

Dünya

Kültür-Sanat

Medya

Toplum-Yaşam

Spor

Köşe Yazıları

100 kişiden 20’si işsiz
TÜİK’in hesap dışı bıraktığı mevsimlik işçiler, geçici işçiler ve eksik istihdamla işsizler ordusu 5 milyon 154 bin kişiye ulaşıyor.

Doğalgaza indirim geliyor
EPDK, 6 şehirde hizmet veren doğalgaz şirketlerinin kâr paylarını düşürdü. Yeni yılda doğalgaz fiyatları yüzde 5 indirimli olacak.

10 bin patates üreticisi icralık
Nevşehir Ziraat Odası Başkanı Recep Tunç, Nevşehir’de 10 bin civarında patates üreticisinin icralık olduğunu belirtti.

100 kişiden 20’si işsiz

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yüzde 9.7 olarak hesapladığı işsizlik oranı gerçekte bu orandan çok daha yüksek. TÜİK iş bulmaktan umudu kesenleri, geçici işlerde çalışanları, eksik istihdamı ve mevsimlik çalışanları hesaplamalarına dahil etmiyor. Bu kişiler de göz önüne alındığında Türkiye’deki işsizlik oranı yüzde 19.2’ye ulaşıyor. İşsiz sayısı ise 5 milyon 154 bin kişiye yükseliyor.

TÜİK’in hesaplamalarına dahil etmediği sınıflandırmalar işsizlik oranını neredeyse üçe katlıyor. TÜİK’in hanehalkı işgücü anketi göz önüne alınarak yapılan hesaplamalara göre Türkiye’de 1 milyon 686 bin kişi iş bulmaktan ümidini kesmiş durumda. Bu kişiler hesaplamalarda yok. Ayrıca mevsimlik çalışanlardan 232 bin kişi de işsizler arasına alınmadı. Çalışanlar arasında görünen eksik istihdamın sayısı ise 813 bin kişi. Sayıları 2.7 milyonu bulan bu kişiler de işsizler ordusuna dahil edildiğinde 2 milyon 423 bin kişi açıklanan işsiz sayısı 5 milyon 154 bin kişiye çıkıyor. İşsizlik oranı ise yüzde 19.2’yi buluyor.

İşgücüne katılmayanlar

Merkez Bankası Danışmanı Ercan Türkan’ın yaptığı hesaba göre ise Türkiye’de çalışma yaşındaki nüfusun yüzde 50’si işgücüne katılmıyor. Türkan, atıl işgücü olarak kabul edilen ‘eksik istihdam’, ‘mevsimlik çalışanlar’ ve ‘iş aramayıp işbaşı yapmaya hazır olanların’ eklenmesiyle işsizlik oranının yüzde 20.6’ya yükseldiğini tespit etti. Türkan, “Türkiye’de İşgücünün Yapı ve Dinamikleri: Gelişme ve Değerlendirmeler” başlıklı araştırmasında Türkiye ile diğer OECD ülkelerindeki işgücüne katılım oranlarını karşılaştırdı. Türkan’ın OECD’nin verilerinden yaptığı değerlendirmeye göre, Türkiye’de 2000’de yüzde 47.6 olan işgücüne dahil olmayan çalışma çağındaki nüfusa oranı 2001 ve 2002’de yüzde 47.7, 2003’te yüzde 48.9 ve 2004’te de yüzde 48.5 düzeyine çıktı.

Türkan, atıl işgücü olarak adlandırılabilecek “eksik istihdam”, “mevsimlik çalışanlar” ve “iş aramayıp işbaşı yapmaya hazır olanların” işgücüne dahil olmaya karar verip, işgücü piyasasına yönelmeleri durumunda işsizlik oranının yükseleceğine işaret etti.

İŞGÜCÜNE KATILMAYANLAR NEDEN YÜKSEK

Türkan, Türkiye ile Türkiye dışında en düşük oranlara sahip Macaristan, İtalya, Meksika ve Polonya’nın ortalamaları arasında 1.2 kat fark olduğunu kaydetti. Türkan, Türkiye’de işgücüne dahil olmayan nüfustaki yüksek seviyenin nedenlerini şöyle sıraladı:

İş bulma ümidi kalmayan fertlerin (kadın ve erkek) iş aramadan vazgeçerek işgücüne dahil olmaması,

Ücretlerdeki düşüklük nedeniyle işgücü piyasası dışında kalmayı, ev işleri ve çocuk bakımı suretiyle aile bütçesine daha fazla katkıda bulunulacağına inanılması,

Kayıt dışı istihdamın yaygın olması nedeniyle, özellikle kadınların çalışılması durumunda bile sosyal güvenlik şemsiyesi altına girememesinin yarattığı isteksizlik,

Köyden kente göçlerin kadınları işgücünden uzaklaştırması,

Türkiye’deki mevsimlik (part-time) çalışma kültürünün kısıtlılığı nedeniyle, tamamen işgücü piyasası dışında kalmak zorunda olunması.

İŞ YARATMAK ŞART!

Türkan, Türkiye’de işgücüne katılım oranları ya da işgücüne dahil olmayan nüfus oranının OECD ülkeleri ortalamalarına yakınsadıkça, orta ve uzun vadede Türkiye’de işsizlik oranının yükselmesi, diğer bir deyişle daha fazla insana iş sahası açılması gereğinin ortaya çıkacağını kaydetti. Türkan, “Orta ve uzun vadede Türkiye’nin işgücü açısından uyum maliyetinin göreceli olarak daha yüksek olacağı düşünülmelidir” tespitinde bulundu. Türkan, tek başına işgücü piyasasına yönelip iş bulamayanları işsiz olarak tanımlamanın, Türkiye gibi çok yüksek işgücüne dahil olmayan bir nüfusa sahip olan ülkede yapılacak analizler açısından yetersiz kalacağına işaret ederek, Türkiye’deki işgücü durumunu daha açık bir şekilde görebilmek için atıl nüfusun işsizlere dahil edildiği yeni tanımlamalar yapılması gerektiğini kaydetti. Türkan, Türkiye’de sadece işsizlerine değil, işgücüne dahil olmayanlara da iş yaratmak gerektiğine dikkat çekti.

Doğalgaza indirim geliyor

EPDK, İstanbul, Ankara, İzmit, Bursa, Eskişehir, Adapazarı ve Bahçeşehir’de hizmet veren doğalgaz dağıtım şirketlerinin, hizmet bedellerini yüzde 5 oranında düşürüyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) özellikle şehiriçi doğalgaz dağıtım ihalelerinde çıkan oldukça düşük hizmet bedellerinin ardından diğer iller için de harekete geçmesi üzerine toplantılar başladı. Son Trakya doğalgaz dağıtım ihalesinde şirketler sıfır hizmet bedeli yani hiç kâr almamayı bile teklif etmişlerdi. EPDK, önceki gün yapılan toplantısında, dağıtım şirketlerinin 2006’ya dönük yüzde 8 ile yüzde 90 arasında değişen zam taleplerini değerlendirdi.

Ankara, İstanbul ve İzmit gibi büyükşehir belediyelerinin işlettiği doğalgaz dağıtımında ortaya çıkan büyük kâr farkları üzerine başlayan müzakereler sonrası indirim kararı alındı. Bu illerle birlikte Bursa, Eskişehir, Adapazarı ve Bahçeşehir doğalgaz dağıtım şirketleri de hizmet bedellerini 2006’dan geçerli olmak üzere yüzde 5 düşürmeyi kabul etti. 6 ildeki doğalgaz dağıtım şirketleri yaklaşık 4 milyon doğalgaz abonesine hizmet veriyor.

Yetkililer, söz konusu indirim kararının, doğalgaz tüketici fiyatlarının yılbaşından itibaren, ortalama metreküpte 3 bin 500 lira civarında azalacağı anlamına geldiğini söylediler.

10 bin patates üreticisi icralık

Nevşehir Ziraat Odası Başkanı Recep Tunç, Nevşehir’de 10 bin civarında patates üreticisinin icralık olduğunu belirtti.

Tunç, Türkiye’nin önemli patates üretim merkezlerinden Nevşehir’de, patates üreticisi 600 çiftçinin 1998’den beri Tarım Kredi Kooperatifleri’ne borçlu olduğunu, bu çiftçilere kefil olan 10 bine yakın müteselsil kefil çiftçinin icra ile karşı karşıya kalmasının gündeme geldiğini bildirdi. 600 çiftçinin Tarım Kredi Kooperatifleri’ne olan birikmiş borçlarının faizleriyle birlikte 150 milyon YTL’yi bulduğuna dikkati çeken Tunç, bu borçların asıl borçlular yerine kefillerden tahsil edilmesi yoluna gidildiğini kaydetti. Kefil çiftçilerin bu uygulama nedeniyle mağdur duruma düştüğünü, onların yasal yollardan haklarını korumak için çalışmalara başladıklarını ifade eden Tunç, şu bilgileri verdi: “Patates siğili nedeniyle zaten sıkıntılı dönemler geçiren patates üreticisi, şimdi icra şokuyla karşı karşıya kaldı. Çiftçimizin hakkını aramak için hukuki yollarla mücadelemizi sürdüreceğiz.”

ZMO’dan Ümit Özgümüş’e tepki
Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Genel Başkanı Gökhan Günaydın, ZMO tarafından 17 Aralık 2005 tarihinde “Küresel Tarım Politikaları ve ZMO’nun Duruşu” adlı panele panelist olarak katılan Özgümüş’ün daha sonra Sabah gazetesinde yazdığı yazılara “Üslub-u Beyan, Ayniyle İnsan” ve “Solculuğa Başlayanlar İçin: Küreselleşme” başlıklı yazılara tepki gösterdi. ZMO Adana Şubesi’nde toplantı yapan Günaydın, Özgümüş’ün gerçekleri saptırarak ZMO’nun politikaları konusunda kamuoyunu yanılttığını söyledi. Özgümüş’ün yazılarında panel sırasında kendisinin bölgesel asgari ücretle ilgili açıklamasında “Böylesi adi ve böylesi alçakça bir sömürü ilişkisi, yalnızca Türkiye’de değil, Çin’de, Endonezya’da Güney Kore’de ve Arjantin’de de yapılıyor” sözlerini “ZMO kendi gibi düşünmeyenleri ‘adi ve alçaklıkla suçluyor’” şeklinde değerlendirdiğine dikkat çeken Günaydın, “ZMO kendisinden farklı düşünenlere tahammül edememiş olsaydı, herkes tarafından görüşleri bilinen iddia sahibi Ümit Özgümüş’ü o panele çağırmazdı” diye konuştu.

Petrol-İş’ten bir dava daha
Petrol-İş, TÜPRAŞ’ın yüzde 51 oranındaki hissesinin satışına dair ihale sonrasında, verilen sürede sözleşme imzalanmaması halinde ÖİB’nin, teminatları gelir kaydetmesi ve ikinci alıcıya yönelmesi zorunluyken, hukuka aykırı bir işlem ile süre uzatması nedeniyle, ÖİB kararının ve dayanak yönetmelik hükmünün iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle dün Danıştay 13. Dairesi’nde dava açtı. Sendika tarafından açılan davada, TÜPRAŞ’ta mevcut yüzde 51 oranındaki kamu payının blok olarak satışına dair ihaleyi kazanan ortak girişim gurubuna sözleşmeyi davet noktasında verilen 20.12.2005 tarihli ÖİB süre uzatım kararı ile bu karara dayanak oluşturan “Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği’nin “Sözleşmeye Davet “ başlıklı 19. maddesinin ilk fıkrası hükmünün iptali ve dava sonuna kadar yürütmenin durdurulması istendi.

Bize ulaşmak için;

Tel: +90 (212) 233 19 30-34-44 (6 hat) Fax: +90 (0212) 233 18 60-70 E-mail: posta@evrensel.net