Gündem [26.05.05]

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tüzüğünün 2/b maddesinde yer alan “bireylerin ana dillerinde öğrenim görmesini ve kültürlerini geliştirmesini savunur” ifadesi nedeniyle hakkında kapatma davası açılan Eğitim Sen’in kapatılmasını isteyerek, demokrasi ve örgütlenme özgürlüğü dersinden sınıfta kaldı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kapatma istemini reddeden yerel mahkemenin kararını esastan ve oybirliği ile bozdu.

Ankara 2’nci İş Mahkemesi’nin “Eğitim Sen’in kapatılması isteminin reddi” yönündeki kararında direnmesi üzerine temyiz edilen Eğitim Sen kapatma davası, dün Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nda görüşüldü. Gazetecilerin Yargıtay binasına alınmadığı görüşme sırasında, bina çok sayıda polis tarafından kuşatıldı. Genel Kurul’un kararı öğle saatlerinde yazılı olarak açıklandı. Yargıtay Basın Bürosu’ndan yapılan açıklamada, “25 Mayıs 2004 günlü Hukuk Genel Kurulu’nda yapılan görüşme sonucunda 2005/9-320 sayılı Eğitim Sen sendikası ile ilgili direnme kararının oybirliğiyle bozulmasına karar verilmiştir” denildi. Genel Kurul, Ankara 2’nci İş Mahkemesi’nin, Eğitim Sen’in tüzüğünün Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10 ve 11’inci maddelerine aykırı olmadığı yönündeki görüşüne katılmadı. Yargıtay, görüş, açıklama, anlatım özgürlüğü ile dernek kurma ve toplantı özgürlüğünü düzenleyen söz konusu maddelere göre, bu özgürlüklerin sınırlandırılabileceğini savunarak, “ulusal güvenlik, kamu düzeninin sağlanması ve toprak bütünlüğü” gerekçelerine sığındı. Genel Kurul, anadilde öğrenimi savunmak düzenlemesinin, “Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar” biçimindeki sendika tanımını aştığını öne sürdü. Genel Kurul ayrıca, Anayasa’nın 3’üncü maddesinde devletin dilinin Türkçe, 66’ncı maddesinde Türk devletine yurttaşlık bağı ile bağlı olan herkesin Türk olduğu, 42’nci maddesinde Türkçe’den başka dillerde eğitim öğretim yapılamayacağı şeklindeki düzenlemelerin de “ulusal ve kamusal güvenliğin, kamu düzeninin sağlanması amacıyla demokratik toplumda zorunlu olan, ülke bütünlüğüne karşı eylemleri engellemek için alınan önlemler” kapsamında ve AİHS’in 10 ve 11’inci maddeleriyle uyumlu olduğunu savundu.

Genel Kurul’un 45 üyesinin Ankara 2’nci İş Mahkemesi’nin, “sendikanın kapatılması isteminin reddedilmesinde direnilmesi” yönündeki kararını, ilk temyiz istemini görüşen ve sendikanın kapatılmasını isteyen Yargıtay 9’uncu Hukuk Dairesi’nin görüşü doğrultusunda esastan bozduğu, 6 üyenin de farklı gerekçelerle sendikanın kapatılmasını istediği öğrenildi.

Yargı süreci

Eğitim Sen’in kapatılması istemiyle açılan davanın davanamesinde, Eğitim Sen tüzüğünün ‘’Sendikanın Amaçları’’ başlıklı 2’nci maddesinin (b) bendindeki anadilde öğrenime ilişkin ifadenin Anayasa’nın çeşitli hükümlerine aykırı olduğu ifade ediliyordu. Davanın ilk duruşması 13 Temmuz 2004 tarihinde görülmüş, Ankara 2’nci İş Mahkemesi, 15 Eylül 2004’te davayı reddetmiş, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı da yerel mahkemenin kararını temyiz etmişti. Temyiz istemini görüşen Yargıtay 9’uncu Hukuk Dairesi, 3 Kasım 2004’te, Türkçe’den başka dillerin okutulup öğretilemeyeceğini ve sendikanın tüzüğünde değişiklik yapmamakta ısrar etmesiyle gerçek amaç dışına çıktığını belirterek, yerel mahkemenin kararını esastan bozmuştu. Bu karar üzerine dosyaya yeniden bakan Ankara 2’nci İş Mahkemesi, 21 Şubat 2005’te, ilk kararında direnmişti.

Genelkurmay istemişti

Kapatma davası Genelkurmay’ın “andaç”ı ile başlamıştı. Genelkurmay Başkanlığı Harekat Başkanı Korgeneral Köksal Karabay imzasıyla 27 Haziran 2003 tarihinde Çalışma Bakanlığı’na gönderilen yazıda “Eğitim Sen’in tüzüğünün değiştirilmesi için” gerekli girişimlerin yapılması istenmişti. Çalışma Bakanlığı ise Ankara Valiliği’ni harekete geçirmiş, Ankara Valiliği’nin başvurusu üzerine 10 Haziran 2004 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Eğitim Sen hakkında dava açmıştı.

Bundan sonra ne olacak?

Eğitim Sen’in “karar düzeltme” isteme hakkı bulunuyor. Bu istemi de yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu karara bağlayacak. İstem reddedilirse dosya yeniden Ankara 2’nci İş Mahkemesi’ne gidecek. Genel Kurul’un kararı Ankara 2’nci İş Mahkemesi açısından bağlayıcı.

Başa dön

Özel limanlar devlete zırnık koklatmıyor

Sultan Özer

İşçi, memur ve küçük esnaftan alacağı vergiler konusunda tavizsiz davranan hükümet, sıra sermayedardan tahsilata gelince aynı muameleyi yapmıyor.

Özel limanların yasa gereği ödemek zorunda kaldığı yüzde 6.5’luk pay, 2.5 yıldır tahsil edilmiyor. Denizcilik Müsteşarlığı, uyarılar karşısında “tahsilat yapılsın” diye genelge yayınlamasına rağmen, yine Denizcilik Müsteşarlığı genelgenin gereğini yapmayarak, kamuyu yaklaşık 100 trilyon lira zarara uğrattı.

AKP’nin iktidara geldiği 2.5 yıldan beri özel limanlardan kamunun alması gereken, tahsil edilmeyerek kamu zarara uğratılıyor. 4745 sayılı Denizcilik Müsteşarlığı’nın Kuruluş ve Görevleri Yasası’nın ek 8’inci maddesinde döner sermayeye aktarılacak paralar yer alıyor. Maddede, “Kılavuzluk ve römorkörcülük hizmeti vermekte olan kamu kurum ve özel kuruluşların, elde ettikleri aylık gayrisafi hasılattan yüzde 6,5 oranında pay alınır” ifadesine rağmen, Müsteşarlık özel limanlardan 2.5 yıldır tahsilat yapmıyor.

Maddede, “tahsil edilecek tutarın yüzde 10’a kadar artırılmasına veya yüzde 3’e kadar indirilmesine Bakanlar Kurulu’nun yetkili olduğu, bu payın en geç tahsil edildiği ayı takip eden ay sonuna kadar ilgili saymanlığa yatırılacağı, yatırılan miktarın yarısının Denizcilik Müsteşarlığı’nın merkez ve taşra birimlerinin faaliyetlerinin gerektirdiği harcamalarda kullanılmak üzere Denizcilik Müsteşarlığı’nın Döner Sermaye Bütçesi’ne aktarılacağı” hükmü de yer alıyor.

El altından engelleme

Ancak her ne hikmetse, kendiliğinden payını yatıran sınırlı sayıdaki özel liman dışındaki limanlar paylarını yatırmadıkları gibi, Denizcilik Müsteşarlığı da tahsilat yapmıyor. Konuya ilişkin denetimcilerin bu payların tahsilinin sağlanması uyarıları karşısında, Denizcilik Müsteşarlığı’nın, “tahsilat yapılsın” genelgesi çıkarmasına karşılık el altından tahsilat yapılması engelleniyor.

Bütçede açık verdikçe zam yapan, dolaylı vergileri artıran AKP Hükümeti’nin bu şekilde 2.5 yıldır limanlardan tahsilat yapmadığı ortaya çıkarken, tahsil edilmeyen miktar 100 trilyonu geçti. Adana’da sadece bir limandan tahsil edilecek miktarın 20 trilyona yaklaştığı, tüm uyarılara rağmen tahsilatın yapılmamasının arkasında ise hükümetin af çıkarmayı düşündüğünün yattığı söyleniyor.

Başa dön

Çatışmalar durmuyor

Bölgede silahlar susmuyor. Batman’ın Gercüş ilçesinde çıkan çatışmada, 1 uzman çavuş, 1 er ve 2 geçici köy korucusunun hayatını kaybettiği bildirildi.

Batman Valisi Haluk İmga’nın yaptığı yazılı açıklamaya göre; Gercüş ilçesine bağlı Yemişli köyü Mala mevkisinde dün sabah devriye görevi yapan askeri araç pusuya düşürüldü. Bu sırada çıkan çatışmada araçta bulunan 1 uzman çavuş, 1 er ve 2 geçici köy korucusu yaşamını yitirdi.

İmga, bölgede operasyonun sürdürüldüğünü bildirdi. Hayatını kaybedenler için Batman İl Jandarma Komutanlığı’nda tören düzenleneceği ifade edildi.

Cenaze töreninde barış talebi

Bu arada Tunceli’nin Ovacık ilçesinde geçtiğimiz günlerde öldürülen 9 HPG’liden Erkan Dayaklı, Özgür Altan ve Feridun Sarı, memleketlerinde düzenlenen törenlerle toprağa verildi. Cenaze törenlerinde çatışmaların son bulması ve toplumsal barış talepleri dile getirildi.

Silvan’da operasyon

Diyarbakır’ın Silvan ilçesine bağlı Bayrambaşı beldesi kırsalına yönelik dün sabah saatlerinde çok sayıda askerin katılımıyla askeri operasyon başlatıldı. Operasyonun yayılarak devam ettiği öğrenilirken şu ana kadar herhangi bir çatışmanın yaşanmadığı bildirildi.

Başa dön

Af Örgütü: Reform var ama uygulama yok

Uluslararası Af Örgütü’nün 2005 raporunda, Hükümet’in yasaları uluslararası standartlar düzeyine getirme amacıyla birçok reform yaptığı, ama uygulamada sorunlar yaşandığı belirtildi.

Temel haklar üzerindeki kapsamlı kısıtlamaların hala yasalarda yer aldığı belirtilen raporda, güvenlik güçlerinin işkence ve kötü muameleye devam ettiği vurgulandı.

Uluslararası Af Örgütü 2005 raporunda, Türkiye’de yapılan yasal reformları övdü, ama bu reformların uygulamaya geçirilmesinde sorunlar yaşandığını belirtti.

Güvenlik güçlerinin işkence ve kötü muameleye devam ettiği kaydedilen raporda, göstericilere karşı aşırı güç uygulanmasının kaygı duyulan konulardan biri olduğu vurgulandı.

İnsan hakları ihlallerine karışanların nadiren adalet önüne çıkarıldığı belirtilirken, barışçıl gösteri ya da muhalefet haklarını kullanmak isteyenlerin hala cezai kovuşturmayla karşı karşıya kaldığı açıklandı. Temel haklar üzerindeki kapsamlı kısıtlamaların hala yasalarda yer aldığı belirtilen raporda, devlet görevlilerinin kadına yönelik şiddeti önleme ve cezalandırma konusunda da yeterli adım atamadığı kaydedildi.

Birçok örnek olaya yer verilen raporda gözaltında dayak, elektrik verme, çırılçıplak soyma ve ölüm tehditlerine dair haberlerin gelmeye devam ettiğine dikkat çekildi. Tutuklunun vücudunda iz bırakmayan işkence yöntemleri kullanıldığına dair de çok sayıda bilgi geldiği kaydedildi.

Gözaltı yönetmeliklerinin uygulanıp uygulanmadığını izleyecek ve güvenlik güçlerinin ihlallerini araştıracak etkin mekanizmalar bulunmadığını söyleyen rapor, işkence ve kötü muameleyle suçlanan kişilerin yargılanmalarının uzatıldığını ve bazı davaların da zaman aşımına uğradığı için düştüğünü belirtiyor.

ABD aldatıyor

Raporda, ABD hükümetinin insan hakları ödevini yerine getirmediği eleştirisi de yapıldı ve şu ifadeye yer verildi: “Terörle mücadele çerçevesinde insan haklarının ayaklar altına alınması, Başkan George Bush’un insan hakları şampiyonluğuna ilişkin sözlerinin içini tamamen boşaltmıştır.”

Raporda, ABD’nin insan haklarının güvenlik uğruna feda edilebileceği yolunda “açık mesaj” verdiği, ancak bunun kabul edilemeyeceği kaydedildi. ABD’nin, işkence yasağının “çevresinden dolaşmaya çalıştığı”, bunu yaparken de dünyayı “aldattığı” vurgulanan raporda, yeni dünya düzeninin “tehlikelerle” dolu olduğu görüşlerine yerverildi. İsrail, Uluslararası Adalet Divanı’nın kararına rağmen Batı Şeria’da güvenlik duvarı inşa ettiği için eleştirilirken, Rus askerlerinin Çeçenistan’da kadınlara tecavüz ve işkence ettikleri halde cezalandırılmadıkları kaydedildi. Raporda, terörle mücadele adı altında gerçekleştirilen operosyonların Ortadoğu’da şiddeti körüklediğine işaret edildi. ABD öncülüğündeki çokuluslu kuvvetin Irak’ta insan haklarını ciddi biçimde ihlal ettiği dile getirildi. Avustralya, Nepal, Bangladeş, Çin, Hindistan, Pakistan, Afganistan, Malezya ve Singapur’daki uygulamalar ve son dönemde yaşanan gelişmeler rapora yansıdı.

Başa dön