Ekonomi [21.03.05]

Hükümet yine Cargill, Coca Cola ve Cola Turka gibi tekeller için çalışıyor. Hazırlanan tasarı, Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ) tekelleri için kotayı 351 bin tondan 468 bin tona çıkarıyor. Ayrıca NBŞ’den kendi şeker şurubunu üretmek isteyen kolaların önünü açıyor.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “4634 Sayılı Şeker Yasası’nın Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Yasa Tasarısı”nın hazırlık aşaması kamuoyundan gizlenirken, bakanlık bürokratlarının bile tasarıdan haberi olmadığı iddia edildi. Tasarı, “Şeker Kurumu’nun kapatılmasının ardından sektörde doğan boşluğu doldurmak” adı altında hazırlansa da tasarının her maddesi NBŞ üretimini artırmanın önünü açıyor.

Tasarının 2’inci maddesinde “nişasta bazlı şekerler için kota hesabında yüzde 75 kuru madde oranı esastır” denilerek, NBŞ kotalarının belirlenmesinde kuru madde hesabının esas alınacağı ifade ediliyor. Daha önce mevcut yasaya göre NBŞ kota miktarı, şekerin içindeki su miktarı ile birlikte hesaplanıyor ve içindeki su ile pazarlanıyordu. Tasarıda ise su katılmamış yani toz halindeki ağırlığı yeni kota olarak kabul edilmesi esas alınıyor. Bu ise uzmanlara göre otomatik olarak, 351 bin ton olan NBŞ kota miktarının 117 bin ton daha artarak, 468 (351/0.75=468) bin tona çıkması anlamına geliyor.

Meydan kola şirketlerine kaldı

NBŞ üretim kapasitesini artıran hükümetin kimler için yasa hazırladığı ise tasarının 1’inci geçici maddesinde ortaya çıkıyor. Bu maddenin ilk paragrafında “Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde müracaatları halinde, 4634 Sayılı Kanun kapsamında faaliyet göstermek isteyen şirketlerin talepleri Kurul tarafından bu kanun kapsamında değerlendirilir” deniliyor. Böylece, NBŞ üretmek isteyen her firma yasanın yürürlüğe girmesi ile birlikte 1 ay içinde başvurmaları durumunda üretim izni alabilecek. Coca Cola, Şeker Kurumu’nun kapatıldığı 10 Ocak’ta Sanayi Bakanlığı’na dilekçe vererek, kendi şekerini üretmek istediğini bildirmişti. Ancak o dönemde, yasal olmadığı gerekçesi ile bu talep reddedilmişti. Tasarı ile Coca Cola başta olmak üzere isteyen firmaların NBŞ üretmelerinin önü açılıyor. Ayrıca Ülker grubunun ürettiği Cola Turka’nın yasadışı bir şekilde ara üretim tesisi kurarak, NBŞ ürettiği iddia ediliyordu. Şeker Kurulu Başkanı Abdurrahman Özenbaş, geçtiğimiz günlerde “Cola Turka’nın ara üretim tesisiyle ilgili inceleme başlattıkları” yönünde açıklamaları olmuştu. Tasarı ile Cola Turka’nın yasadışı tesisine af getirilmiş olacak.

Şirketlere rüşvet

Tasarının geçici maddesinin başka bir hükmüyle hükümet, kamuya ait şeker fabrikalarını satın alan şirketlere fazladan yüzde 10 şeker kotası rüşvet teklif ediyor. Maddede “özelleştirilen fabrikaları satın alan şirketlere, satın aldıkları tarih esas olmak suretiyle ve başlayacak ilk pazarlama yılı için, ülke toplam A kotası ile ilişkilendirilmeksizin ilgili şirket bazında tahsis edilen kotanın yüzde 10’u oranında artırım yapılabilir” ifadesi yer alıyor. Böylece bir an önce kamu şeker fabrikalarını özelleştirmek isteyen hükümet, fabrikaları satın alan şirketlere bir de adeta üste fazla şeker üretme izni veriyor.

PANCAR ÜRETİCİLERİ HESAPTA YOK!

Şeker sektörü uzmanı İsmet Tortopoğlu, tasarının NBŞ üretimini artırmaktan başka bir amacı olmadığını dile getirerek, “Büyük ihtimalle artışın arkasında NBŞ şirketlerinin fabrika kapatiselerinin artırma isteklerinin yanı sıra, bazı kola firmalarının kendi şekerlerini üretmek istekleri yatmaktadır. Ancak kapasite artırımı, her yıl bu tekellerin Bakanlar Kurulu’na kota miktarının artırımı için baskı yapması demek. Bu ise şeker pancarı üretimini her yıl azaltacak” diye konuştu. Tortopoğlu, şeker kurumunun kaldırıldığını ancak tasarıda kurumun yerine görev yapacak bir birimin getirilmediğine dikkat çekerek, hem pancar üretim satış rakamlarını izleyecek bir kurumun olmadığını hem NBŞ üretimini kontrol edecek bir kurum olmadığını böylece kontrolsüz bir üretim ve satışa olanacak doğacağını belirtti. Tasarıda ayrıca Türkiye Ziraat Odaları Birliği ve Tüketici Konseyi’nden birer kişi alınarak, 7 olan Şeker Kurulu üye sayısının 9’a çıkarılacağını ifade eden Tortopoğlu, “Her iki kurumda hükümete yakın, bu kurumlar Kurul’a katılarak, Kurul’un istediği gibi karar alması kolaylaştırılıyor” dedi. Tortopoğlu, tasarıyla Şeker Kurumu çalışanlarının Sanayi Bakanlığı’na geçeceği için bundan sonra sektörde sağlıklı denetimlerin yapılamayacağını söyledi.

Başa dön

Bankalar battı kim kazandı?

CHP Genel Sekreter Yardımcısı Oğuz Oyan, 45 milyar dolarlık banka batığının Hazine’ye getirdği yük sonrası oluşan krizlerin sermayeye yeni birikim ve atılım olanakları yarattığını ifade etti. Krizlerin ardından tekelleşme sürecinin yaşandığına dikkat çeken Oyan, krizin gerçek mağdurlarının geniş halk kesimleri olduğunu söyledi.

Oyan, Banka Karadeliği Araştırma Komisyonu’nun hazırladığı raporu açıkladı. Oyan, hükümetin banka borçları konusunda havlu attığını dile getirdi. Torba Yasa’nın 20’nci maddesinin, banka batıkları sonucunda ortaya çıkan 37.6 milyar dolarlık borcun silinmesini öngördüğüne dikkat çeken Oyan, bu borcun silinmesi halinde borçlarını taksitlendirerek ödemeyi kabul eden banka sahiplerinin de ödemeler konusunda gönülsüz davranacaklarını belirtti. Oyan, yaşanan gelişmelerin Türkiye’de her türlü soygunun yapılabileceğini ve etkisinin en fazla 2 yıl süreceğini göstermesi bakımından anlamlı olduğunu vurguladı. Bu konunun peşini bırakmayacaklarını kaydeden Oyan, Meclis Araştırma Komisyonu kurulması için çaba göstereceklerini söyledi.

Oyan, 45 milyar dolarlık batığın Türkiye bütçesinin yüzde 15’ine denk geldiğini ifade ederek, “Türkiye, bu anlayışla kalkınamaz ve yoluna devam edemez” dedi. Bankaların batırılması sonrasında çıkan krizlerden kâr sağlayan yerli veya yabancı kişi ve kurumların açıklanmasını isteyen Oyan, “Yasalar ve yönetmelikler, güçlü olanlar onları istedikleri gibi değiştirsinler diye mi çıkarılıyor?” dedi.

Başa dön

Türkiye’ye karapara sorgusu

Türkiye, OECD’nin karapara ve terörizmin finansmanıyla mücadele denetimine hazırlanıyor. Hazırlanacak raporların değerlendirilmesinin ardından bu defa FATF uzmanları Türkiye’ye gelecek ve karapara ve terörizmin finansmanıyla mücadele konusunda yerinde inceleme yapacak.

OECD Mali Eylem Görev Grubu’nun (FATF) 3. tur ülke denetimlerine geçildi. Bu çerçevede, 2006’daki Genel Kurulda durumu ele alınacak olan Türkiye’de de bu denetime ilişkin maraton başladı. İncelemeye baz teşkil eden değerlendirme kriterlerini Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurumu’na (MASAK) gönderen FATF, belirlenen kriterlerle ilgili sorulara yanıt verilmesini de istedi.

FATF’ın üye ülkelerde aradığı kriterler, MASAK tarafından “Bizim durumumuz nedir?” sorusuyla birlikte Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, BDDK, SPK, Merkez Bankası, Hazine Müsteşarlığı ve ilgili diğer kuruluşlara iletildi. Eylül’e kadar geçecek dönemde, her kuruluş, FATF’ın kriterleri arasında kendilerini ilgilendiren konularda hangi noktada olduğumuzu ortaya koyacak ve Türkiye fotoğrafı daha sonra ortak bir toplantıda tartışılacak. Türkiye’nin durumu ve yöneltilen sorulara yanıtlar, eylül başında bir rapor şeklinde FATF’a gönderilecek.

Not verilecek

Bu raporların değerlendirilmesinin ardından bu defa FATF uzmanları Türkiye’ye gelecek ve karapara ve terörizmin finansmanıyla mücadele konusunda yerinde inceleme yapacak. Uzmanlar, Türkiye ziyaretinin ardından da Türkiye raporunu hazırlayacak. Bu raporda, Türkiye’ye getirilen kriterlere uyum derecesine göre “Uyumlu”, “Büyük ölçüde uyumlu”, “Kısmen uyumlu” ya da “Uyumsuz” notu verilecek.

Başa dön