Ekonomi [24.01.05]

TEKEL’in sigara fabrikaları için yeniden başlayan özelleştirme sürecinde, teklif verme süresi 18 Şubat 2005’te bitecek. Hükümet üyeleri kuruluşu pazarlamak için lobi faaliyetlerine hız verirken, uluslararası sigara tekellerinin gözü zaten, yıllık cirosu 6 milyar doları geçen TEKEL’de. TEKEL’in de elden çıkması ile Türkiye sigara pazarı, ABD siyasetine bile yön veren Amerikalı tütün şirketlerinin eline geçecek.

TEKEL’in özelleştirme süreci 1997-98’lerde başlamış, her seferinde hem çalışanların direnci hem de özelleştirme uğruna hukukun da çiğnenmesi satışı engellemişti. Son olarak TEKEL’in sigara fabrikaları geçtiğimiz yıl 1.250 milyar dolara satılmış, ancak Ankara 10’uncu İdare Mahkemesi satışı iptal etmişti.

Şimdi dava temyiz aşamasında sürerken, yeniden ihaleye çıkarılan kuruluşta teklif verme süresi 18 Şubat’ta sona eriyor. Bu tarih, aynı zamanda uluslararası tütün tekellerinin lobi faaliyetlerinin arttığı, Türkiye’yi “su yolu” ettikleri bir süreci de işaret ediyor.

Siyaseti belirliyorlar

Türkiye’yi, “iştah açıcı bir sigara pazarı” olarak gören sigara tekelleri Türkiye’de cirit atıyor. ABD’li Philip Morris, JTI, Mersin Serbest Bölgesi’nde kurulan DIT ve Imperyal adlı İngiliz şirketinin de aralarında bulunduğu büyük sigara tekelleri, TEKEL’in sigara fabrikası için birbiriyle yarışıyor. Kendilerine yerli ortaklar da bulan uluslararası sigara tekelleri aynı zamanda bulundukları ülke siyasetine de yön veriyor. Örneğin, Amerika kökenli tütün tekellerinin ABD’de siyaseti nasıl yönlendirdiği raporlara da yansıyor. ABD’de Ocak 1997 ile Ekim 2004 arasında Amerikalı tütün tekellerinin, sadece federal adaylara 8 milyon dolar bağışları, siyaseti nasıl yönlendirdiklerini ortaya koyuyor.

Tek Gıda-İş’in, Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na da verdikleri rapora göre, bu bağışın 3 milyon dolarını Philip Morris, 2 milyon dolarını da uluslararası faaliyetlerinde JTI ile birleşen RJR adlı şirket veriyor. Yine aynı rapora göre, aynı dönemde federal adaylar, siyasi partiler ve politika dışı komitelere yaptıkları bağışın tutarı 28 milyon doları geçen sigara tekellerinin, 1999’dan bu yana ABD’de harcadıkları miktar 112 milyon dolar. Böyle olunca ABD ve kontrolü altında tuttuğu IMF, Dünya Bankası gibi kuruluşların başta TEKEL olmak üzere KİT’lerin özelleştirilmesindeki ısrarları ortaya çıkıyor.

Sigara pazarı 7 milyar dolar

Türkiye sigara pazarı raporlara da yansıdığı gibi 7 milyar dolarlık devasa bir pazar. Bu pazarın yüzde 56’sının kontrolü TEKEL’de. Bütün baskılara, engelleme çabaları ve yatırımsızlığa rağmen TEKEL, piyasanın yüzde 56’sını kontrol ediyor. Bu, yüzde 56’lık pazardan TEKEL’in devletin kasasına verdiği 2.4 milyar doları geçiyor. Yetkililer TEKEL’in ufak tefek yatırım yapması halinde bile bu devasa pazarın yüzde 70’ini kontrol edebileceğini söylüyor. İşte bütün bu iştah kabartıcı pazar nedeniyle TEKEL hedefte ve yerel düzeyde TEKEL işçilerinin karşı çıkışlarına, mücadelelerine rağmen TEKEL özelleştirme kapsamında.

TEKEL Genel Müdürü Sezai Ensari geçen hafta yaptığı açıklamalarda, TEKEL’in üretim kapasitesinin yüzde 90’ının soft, yüzde 10’unun ise sert paket adı verilen hard box üretecek şekilde düzenlenmesinin yanlışlığından yakınmıştı. Ayrıca sert paket üretimi makinalarının ithalinde yaşanan sıkıntılara da işaret eden Ensari, üretim kapasitesi geliştirilmez, yatırım yapmasına izin verilmezse kurumun rekabet edemeyeceğini söylemişti.

‘BÜYÜK YANLIŞ YAPIYORLAR’

Tek Gıda-İş Genel Sekreteri Mustafa Türkel, gazetemize yaptığı açıklamada, TEKEL’in özelleştirilmesi kararını, “devlet çok büyük yanlış içerisinde” diyerek değerlendirdi. “Türkiye’de sigara üretmek de pazarlamak da serbest. TEKEL’in bütün imkânları seferber edilmiş, tekel olma fırsatını elinden kaçırmış. Şimdi ‘iskeletini birilerine satacağım’ deniyor. TEKEL’in piyasadan çekilmesi, halkın, sigara içicilerinin sömürülmesine yol açar. TEKEL piyasayı regüle ediyor, düzenliyor. Tütün üreticisinin tütünlerini değerlendirmesi için çok önemli bir kurum” diyen Türkel, aslında TEKEL’in bu “ölmüş” haliyle bile piyasanın yüzde 56’sına hakim olduğunu, az bir yatırımla, önünün açılması ile yüzde 70’ini kontrol edebileceğini söyledi. Fabrikalara, TEKEL’e sonuna kadar sahip çıkacaklarını belirten Türkel, “Sonuna kadar direncimizi ortaya koymak zorundayız. Çünkü bir gün gelecek tarih birilerini yargılayacak. Bu yargılananlar içinde biz görevimizi yapmamış olmanın huzursuzluğunu yaşamamalıyız. Onun için bütün gücümüzle mücadele edeceğiz” dedi.

Başa dön

EMEP’ten zamma karşı eylem

Emeğin Partisi (EMEP) Ankara İl Örgütü, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ulaşım ücretlerine yapılan zammın geri alınması ve aylık toplutaşım kartı çıkarılması için topladığı imzaları, yarın yapacağı bir eylemle belediye başkanlığına verecek.

Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından ulaşım ücretlerine yapılan yüzde 33 oranında zammın geri alınması ve aylık toplutaşım çıkarılması gibi taleplerle imza kampanyası başlatan EMEP Ankara İl Örgütü, Ankaralı işçi, emekçi, kadın ve gençlere yönelik bir çağrı yayınladı. Asgari ücrete yüzde 10 zam yapıldığı hatırlatılarak, ulaşım zammının çalışanların gelirlerindeki artışın üzerinde olduğuna dikkat çekilen çağrıda, “İşimize ve okulumuza yürüyerek mi gideceğiz” denildi.

Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin yasa dışı olmasına karşın “Atık su bedeli” tahsilatı yaptığı ve bu yolla yıllarca haksız kazanç sağladığı ifade edilen çağrıda, su faturalarının 30 gün yerine 45 günde bir tahsil edilmesi ve kademeli tarife sistemi ile suyun daha pahalıya getirildiği vurgulandı. Yerel yönetimlerin halkın hayatını kolaylaştırmakla yükümlü olduğu belirtilen çağrıda, “Melih Gökçek’in bir yandan mahallelerde yardım paketi dağıtırken, bir yandan ulaşım ve su faturaları üzerinden cebimizdekine de göz dikmesi ikiyüzlülüktür” denildi. EMEP Ankara İl Örgütü, Ankara halkını, ulaşım zammının geri çekilmesi ve toplutaşım kartı çıkarılması için 25 Ocak Salı günü saat 12.30’da Güvenpark’taki Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı önünde yapılacak eyleme çağırdı.

Başa dön

Maaşlar yoksulluk sınırından az

Türkiye’de 4 kişilik bir ailenin asgari ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için gereken ve yoksulluk sınırı olarak tanımlanan tutar Türk-İş verilerine göre 1 milyar 562 milyon lira iken devlet memurlarının yüzde 78’i 500 ile 900 milyon lira (500 ile 900 Yeni Türk Lirası) arasında maaş alıyor. Devlet memurlarının büyük çoğunluğu yoksulluk sınırının altında kazanç elde ediyor.

Maliye Bakanlığı’nın, devletin gelir ve giderlerinin günlük olarak izlenebildiği Say 2000 Projesi kapsamında, devlet memurlarının profilinin ortaya konulması için de bir çalışma başlatıldı. Bu çerçevede, kamu kuruluşlarından memurlara ilişkin bilgiler istendi ve bunlar Muhasebat Genel Müdürlüğü’ndeki bilgi işlem merkezine yüklenmeye başlandı. Şu ana kadar 920 bin 754 devlet memurunun bilgi kayıtları merkeze işlendi. Kalan memurların kayıtlarının da kısa süre içinde yüklenerek 2 milyon dolayındaki devlet memuruna ilişkin her türlü envanterin ortaya çıkarılacağı belirtildi.

Küçük bir azınlık

Devlet memurlarına ilişkin veriler, memurların maaş düzeylerini de ortaya koydu. Buna göre, kayıt işlemleri tamamlanan 920 bin 754 devlet memurunun 335 bin 496’sı ayda 500 ile 700 YTL, 379 bin 971’i de 700 ile 900 YTL arasında maaş alıyor. Böylece 715 bin 467 devlet memurunun maaşı 500 ile 900 milyon lira arasında değişiyor. Memurların yüzde 1.21’inin maaşı da 500 YTL’nin altında bulunuyor. Maaşı 500 ile 700 YTL arasında olanların oranı yüzde 36.43, 700 ile 900 YTL arasında olanların oranı da yüzde 41.26 olarak belirleniyor. Devlet memurlarının yüzde 18.14’ü 900 ile bin 200 YTL arasında maaş alırken, maaşı bin 200 ile bin 500 YTL arasında olanların oranı yüzde 1.48 olarak tespit ediliyor.

Söz konusu gruptaki devlet memurlarının yüzde 0.68’inin maaşı bin 500 ile 2 bin YTL arasında bulunurken, 2 bin YTL’nin üzerinde maaş alan devlet memurlarının oranı da yüzde 0.75 olarak ölçülüyor.

Başa dön