Dünya [15.01.05]

Güney Asya’da yaşanan deprem felaketinde binlerce İsveçlinin de yaşamını yitirmesi ve yaralanmasından sonra İsveç’teki yardım kurumları kısa sürede milyonlarca kron topladılar. Sokaklarda, metro istasyonlarında açılan kumbaralarla yardım toplandı. Halk, giysilerini de depremzedelere ulaştırılması için yardım kurumlarına bağışladı.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, 9 milyon nüfuslu İsveç’in 400 milyon kron topladığını belirterek, İsveçlilerin örnek bir dayanışma gösterdiklerini söylemişti. Depremin üzerinden iki hafta geçmeden İsveçlilerin yaptıkları bağışların tutarı yarım milyar kronu aştı.

Kızılhaç’ta kriz

Ama şimdiye kadar toplanan 572 milyon krondan sadece 78 milyonu depremzedelere yardım amacıyla kullanıldı.Yardımların 280 milyon kronu İsveç Kızılhaç’ı tarafından toplandı. Kızılhaç’ın deprem bölgelerine gönderdiği yardım miktarı ise 35 milyon kron.

İsveç Kızılhaçı, ülkenin en büyük yardım kuruluşu. Aidat ödeyen 300 bini aşkın üyesi ve çoğunluğunu kadınların oluşturduğu, gönüllü ve ücretsiz çalışan 40 bini aşkın görevlisi bulunuyor. Bu dev aygıt 2000 yılından beri ekonomik kriz içerisinde. Son dört yıl içerisinde Kızılhaç bütçesi 500 milyon kron açık verdi. Kurumun darboğaza girmesinin en büyük nedeni, spekülatif yatırımlar yapması.

Borsacı hayır kuruluşu!

Kızılhaç’ın, çoğunluğu Stockholm borsasında işlem gören 140 şirkette hisse senedi bulunuyor. 2000 yılında hisse senetlerinin değer kazanması sonucu 200 milyon kron kâr etti. Ama daha sonra borsada yaşanan düşüşlerin ardından kurumun aldığı hisse senetleri büyük değer kaybetti. Kurumun, ahlaki değerleri hiçe sayan şirketlerin hisse senetlerine yatırım yapması da eleştirilere neden oldu. Kızılhaç’ın alkol, tütün, silah üreten, çevre ve insan haklarını hiçe sayan şirketlere yatırım yaptığı anlaşıldı. Tepkiler sonucu kurum yöneticileri bu şirketlere ait hisse senetlerini satacaklarını söylediler.

Lüks hayat

Bir hayır kurumu olmasına rağmen Kızılhaç, tıpkı büyük tekeller gibi bir yapılanmaya sahip. Çalışanlara çok az ücret ödenirken, yönetimindekiler şirket yöneticilerine ödenen ücretler kadar maaş alıyorlar. Genel başkan ve genel sekreterin yıllık geliri 1 milyon kronun üzerinde. 2003 yılı içinde genel merkez yöneticilerine 15 milyon kron ödendi. Kurumun genel sekreteri, makam aracı olarak Jaguar marka lüks bir otomobil satın aldı.

Kızılhaç, 2003’te 400 milyon kron yardım topladı. Devletten de 212 milyon kron yardım aldı. Bu yardımların sadece 88 milyon kronu afetzedelere destek için kullanıldı.

Başa dön

CIA’dan kehanetler

ABD istihbarat örgütü CIA’ya bağlı Ulusal İstihbarat Konseyi, “Küresel Geleceğin Haritası-2020” başlıklı bir rapor yayınladı. Rapor; önümüzdeki 15 yıl boyunca dünyada yaşanması muhtemel gelişmeler ve uluslararası eğilimleri saptama iddiasında.

CIA Başkanı Porter Goss’a sunulan 120 sayfalık raporda, özellikle emperyalist güçler arasındaki rekabet konusunda ilginç değerlendirmeler bulunuyor. ABD’li yetkililerin ‘Asya’nın yeni dönemin yükselen gücü olacağı’ iddiasına katılan raportörler, Çin ve Hindistan’a özellikle dikkat çekiyorlar.

Kaygan zemin

Raporun özet bölümünde, “Batı ittifaklar sistemi, 1949’dan bu yana ilk kez bu kadar değişken bir durumda” deniliyor ve Varşova Paktı’nın çöküşünün yarattığı etkinin halen devam ettiği belirtiliyor.

Çin ve Hindistan’ın “yeni büyük küresel oyuncular” olarak sahneye çıkacağını yazan istihbaratçılar, bu çıkışın, 19. yüzyıl Almanyası ve 20. yüzyıl başı ABD’sinin çıkışı kadar büyük bir etki yaratacağı kanısında. Bu anlamda, 21. yüzyılın “Asya yüzyılı” olabileceği belirtiliyor.

Çin’in, ulusal gelir açısından 2020 itibarıyla ABD’nin ardından dünya ikinciliğine yükseleceğini tahmin eden uzmanlar, Hindistan’ın milli gelirinin de, Avrupa ekonomileriyle eş bir düzeye ulaşacağını dile getiriyorlar. Bu açıdan önemli diğer ülkeler ise, Brezilya ve Endonezya.

Rakipler arası sürtüşme

Çin, ABD ve Japonya arasındaki ilişkilerin değişmekte olduğu uyarısı da dikkat çekici. Raporda, Çin-ABD ilişkilerinin giderek “antagonistik” hale gelebileceği, buna karşılık Japonya-ABD ilişkilerinin seyrini, Çin’in yükselişi ve Kore Yarımadası’ndaki gerginliğin belirleyeceği ifade ediliyor.

Buna karşılık; yaşlanan nüfus, ekonomik kriz ve “sosyal devletin halen varlığını sürdürmesi” gibi etkenler nedeniyle, Avrupa Birliği’nin ekonomik ve siyasi bir büyük güç olarak sahneye çıkması “zor” bulunuyor. Raporda, Avrupa sermayesinin hedeflerini gerçekleştirmek için, öncelikle işgücü piyasalarının esnekliği, sosyal hak ve güvencelerin tasfiyesi gibi “işleri” başarması gerektiği kaydediliyor.

Enerji talebi

Dünya ekonomisinin petrol gibi hammaddelere yönelik talebinin hızla artacağını kaydeden CIA analistleri, tüketilen toplam enerjinin, önümüzdeki 20 yıl içinde yüzde 50 oranında artacağını, bunun büyük bir kısmını petrolün oluşturacağını belirtiyorlar. Bu talep artışı ve ithalatçı ülkeler arasındaki çekişme, arz bölgelerinde (Ortadoğu, Hazar, Venezüella, Batı Afrika) yeni karışıklıkların işareti niteliğinde.

Raporda, ‘küreselleşme’ sürecinin ‘ekonomik, kültürel ve sonuç olarak siyasi sarsıntılar yaratacağı’ da kabul ediliyor. Örneğin, sanayileşmiş ülkelerdeki orta sınıfların “ağır darbeler alacağı” öngörülüyor.

‘Yeni Halifelik’

“İslam ile ilişkili uluslararası terörizm”in 2020’de de devam edeceğini yazan istihbaratçılar, bu tarih itibarıyla El Kaide benzeri başka örgütlerin ortaya çıkacağını, bunların çeşitli yerel ayrılıkçı hareketlerle birleşeceğini öne sürüyorlar. Raporun bu bölümünün adının ‘Yeni Halifelik’ olması dikkat çekici.

ABD’nin dünya egemenliğinin 2020’de devam edeceğini iddia eden istihbaratçılar, buna karşılık, bu egemenliğin “giderek daha zorlanacağını” kaydediyor. Raporun bu bölümünde şöyle denilmiş: “2020 itibarıyla, tek başına hiçbir ülke, ABD askeri gücüne erişebilecek durumda olmayacak. Ama giderek daha çok ülke, karşı çıktıkları askeri eylemlere girişmesi halinde ABD’ye daha çok ‘bedel ödetecek’ durumda olacaklar.

Başa dön

Polonya’dan asker çekme sinyalleri

Ukrayna’nın Irak’taki işgal askerlerini geri çekeceğini açıklaması, Polonya’yı da etkiledi. Polonya hükümeti, ‘30 Ocak seçimlerinin başarılı geçmesi halinde’ asker sayısını şubat ayında 2500’den 1700’e düşüreceğini açıkladı.

Gürcistan hükümeti de, bu ay içinde Irak’a ek bir tugay göndereceklerini, ama ‘teknik sebeplerle’ sevkıyatın gelecek aya ertelendiğini açıkladı. Irak’ta 300 Gürcü askeri bulunuyor.

İmdada Çekler yetişti!

Çek Cumhuriyeti hükümeti ise, Irak’taki askerlerinin görev süresini uzatmayı öngören teklifi kabul etti. Savunma Bakanı Karel Kuehnl, teklifin alt ve üst meclis tarafından da onaylanması durumunda Irak’ın güneyindeki 100 kadar Çek askerin görev süresinin 31 Aralık 2005 tarihine kadar uzatılacağını söyledi.

Hükümetin onayladığı teklifin, parlamento tarafından kabul edileceğine kesin gözüyle bakılıyor.

Basra’da gerginlik

Irak’ın en önemli stratejik alanlarından güneydeki Basra yöresinde 500 askeri bulunan Danimarka birliğinin komutanı, seçimlerden önceki bugünlerde durumun “son derece gergin” olduğunu söyledi. Bölgede bulunan 500 kişilik Danimarka birliğinin komutanı Jan Dalby, “Bölgede ABD işgal yönetimine direnen, intihara hazır çok sayıda son derece kararlı gözü kara terörist var” diye konuşarak korkusunu ifade etti.

Bakan istifa etti

Bu arada Iraklı bir bakan, başkent Bağdat’taki ABD işgal kuvvetlerinin tutumu nedeniyle istifa etti. Devlet Başkanı Adnan Cenabi, işgal karargâhının bulunduğu “Yeşil Bölge”ye girerken yarım saat boyunca ABD askerlerince gözaltında tutulduğunu söyledi. Bakan, bu tutumu “Amerikalıların, Irak hükümetine yönelik küstahça ve saygısız tutumunun yeni bir örneği” olarak değerlendirdi.

7 Iraklı öldürüldü

Diğer yandan, Irak’ın çeşitli bölgelerinde saldırı ve çatışmalar devam ediyor. Son gelişmeler şöyle:

ABD askerleri, Bağdat yakınlarında saldırı hazırlığında olduğunu öne sürdükleri 7 Iraklıyı öldürdü.

Bağdat’ın kuzeydoğusundaki Han Beni Saad bölgesindeki Şiilere ait bir cami önünde bomba yüklü bir aracın infilak etmesi sonucu 3 kişi öldü, 13 kişi yaralandı. Saldırının ardından 9 dükkanda yangın çıktığı, bomba yüklü aracın yakınındaki 3 aracın da alev aldığı kaydedildi.

Mısırlı bir petrol şirketinin yöneticisi Seyid Abdülhalik, kaçırıldı.

Önceki gün Musul’da Amerikan askeri konvoyunun geçtiği sırada yol kenarına yerleştirilen bombanın infilak etmesi sonucu bir Amerikan askeri öldü. Dün de El Anbar vilayetinde 2 ABD askeri öldürüldü.

Bağdat’ta bir seçim merkezinin müdürü, uğradığı saldırıda hayatını kaybetti.

Başa dön