Dünya [05.01.05]

Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül’ün İsrail ziyareti devam ederken, İsrail basınında dikkat çekici değerlendirmeler yayınlandı.

Ariel Şaron hükümetine yakın Jerusalem Post gazetesi, Türkiye’nin Suriye ile İsrail arasında “arabuluculuk” yapma konusundaki ısrarını eleştirdi. Gazetenin haberinde, “Türkler bir kez reddedildi, ama hâlâ ısrarlılar” başlığı kullanıldı.

Jerusalem Post, Gül’e sorulan “Başbakan Tayyip Erdoğan’ın İsrail hakkındaki devlet terörü suçlamasına ne diyorsunuz?” sorusuna, “Olumsuzluklarla yaşamanın zamanı değil. Olumlu olandan bahsetme zamanı” yanıtını vermesine dikkat çekti.

Gül, Ha’aretz gazetesinin bu konudaki sorusuna da benzer bir yanıt vererek, “geçmişe sünger çekme” mesajı iletti. Gül’ün bu gazeteye yaptığı açıklama şöyle: “Bölgedeki yeni atmosfer nedeniyle bütün bunları geçmişte bırakmamız gerek. Zaman eleştirme zamanı değil, olumlu şeylere bakma zamanı. Bu şeyleri tartışmaya devam edersek suçlamalar ve karşı suçlamalarla karşılaşacağız ve zaman, bunlarla uğraşma zamanı değil.”

Erdoğan da yolcu!

Gül, Başbakan Erdoğan’ın İsrail’i ziyaret edip etmeyeceğine ilişkin soruya, “Neden olmasın? Genellikle dışişleri bakanları, başbakanın ziyareti için zemin hazırlar. Bu, benim ziyaretim için de geçerli. Ama henüz bir tarih belirlenmedi” yanıtını verdi.

İsrail “derin devleti”ne yakınlığıyla tanınan Debka internet sitesi ise, çok daha sert tutum aldı. Sitede, “Kaynaklarımız, İsrail’in [Türkiye’ye] kızgınlığının sebebinin, Türk hükümetinin Şam ve Tahran’ın aşırı anti-İsrail pozisyonunu giderek kabul etmesi olduğunu belirtiyor” denildi. Ardından, Başbakan Erdoğan’ın 22 Aralık’ta Suriye ile serbest ticaret anlaşması imzaladığı hatırlatıldı.

Gül’ün ‘arabuluculuğa’ soyunmasının, bu ziyarette ve 24 Aralık’ta Ankara’ya gelen Kemal Harrazi’nin temaslarında kararlaştırıldığını öne süren Debka, ABD’nin, Filistin sorunundan önce Suriye sorununun ele alınmasına asla izin vermeyeceğini ekledi.

Ha’aretz olumlu bakıyor

Ha’aretz gazetesinde “Dost ve düşmanın dostu” başlığıyla yayınlanan analizde, Gül’ün İsrail’e bu ilk ziyaretinin önemli olduğu, çünkü 2007’de Başbakan Tayyip Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olması halinde, Gül’ün de başbakanlığa gelebileceği dile getirildi.

Gazetede, Türkiye’nin Suriye ve İran ile iyi ilişkiler kurmak istediği ve bu çabanın arkasındaki itici gücün Avrupa Birliği olduğu ifade edildi.

Orduya güveniyorlar

Buna karşılık, İsrail-Türkiye ilişkilerinin esas olarak Türk ordusu tarafından yönlendirildiğini yazan Ha’aretz, bu nedenle ikili “güvenlik işbirliği”nin devam edeceğini dile getirdi. Buna karşılık, “Avrupa yaklaşımı” nedeniyle ikili ekonomik ilişkilerin kötüleşeceği öngörüsünde bulundu. Analizde, Avrupa şirketlerini ihalelere davet etmek için, İsrail’e verilen bazı sivil projelerin iptal edildiği hatırlatıldı.

Makalede, Türkiye’nin zayıflığının “ne İsrail, ne de Arap ülkelerini etkileme yeteneğinden yoksun olması” olduğu kaydedilerek şöyle denildi: “Gül ve Erdoğan, ABD hakim güç olmaya devam ettiği sürece, Türkiye’nin barış sürecindeki rolünün Suriye veya

İran’dan mesaj iletmek veya arabulucu ve kolaylaştırıcı rolü üstlenmekle sınırlı kalacağının farkında.”

Gazete, AKP Hükümeti’nin Suriye ile İsrail arasında “arabulucu” olma önerisine olumlu yaklaşarak, “Türkiye’nin Suriye ve İran gibi düşmanlarla iyi ilişkilere sahip olması, İsrail’in kullanmayı başaramadığı bir manivela. Türkiye, bu manivelayı kullanıma sunuyor” diye yazdı.

İki bakanın ortak basın toplantısı

Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, dün İsrail Dışişleri Bakanı Silvan Şalom ile görüştü ve ortak bir basın toplantısı gerçekleştirdi. Türkiye-İsrail dostluğunun “son derece sağlam” olduğunu belirten Gül, “Barış Suriye ve Lübnan’ı da kapsamalı” diye konuştu.

Silvan Şalom ise; “küresel düşman” olarak nitelendirdiği “terörizm”e karşı Türkiye ile işbirliği yollarını aradıklarını belirterek, “Türk hükümeti ve halkının bu konulardaki işbirliğini istiyoruz” dedi.

Gül dün ayrıca İsrail Cumhurbaşkanı Moşe Katsav ile görüştü ve “Yadvashem Soykırım Müzesi” ve Soykırım Anıtı’nı ziyaret etti. Gül, anıta çelenk koydu ve soykırımda ölen Yahudiler anısına sürekli yanık tutulan ateşi canlandırdı, özel defteri imzaladı.

Gül, deftere, Türk halkının Yahudi soykırımından üzüntü duyduğunu ve her zaman Yahudi toplumunun yanında olduğunu yazdı. Abdullah Gül, bugün Filistin’e geçerek Filistinli yetkililerle bir araya gelecek.

Başa dön

Felaketin suç ortağı

ABD’nin, elinde imkan olmasına rağmen 26 Aralık’ta Güneydoğu Asya ülkelerini vuran deprem ve tsunami dalgalarından bölge ülkelerini haberdar etmediği kesinlik kazandı. Kanadalı araştırmacı Michel Chossudovsky, 9.0 büyüklüğündeki depremin yol açtığı onbinlerce ölümde ABD’nin suç ortağı olduğunu, belgeleriyle kanıtladı.

Chossudovsky, 29 Aralık’ta kaleme alarak 31 Aralık’ta güncelleştirdiği son makalesinde, ABD Ordusu ve Dışişleri Bakanlığı’na, depremle ilgili ön uyarının geldiğini, Hint Okyanusu’ndaki ABD ileri üssü Diego Garcia adasının haberdar edildiğini kaydetti. Bu uyarılar; Hindistan, Sri Lanka ve Tayland gibi ülkelere iletilseydi, onbinlerce canın kurtulması mümkün olacaktı. Çünkü dev dalgaların bu ülkelerin sahillerine ulaşması saatler aldı.

Havai biliyordu

Yaklaşan felaketle ilgili ilk kritik bilgiler, Havai Adası’ndaki ABD’li araştırmacılar tarafından elde edildi. Adada bulunan Pasifik Uyarı Merkezi’nden Charles McCreery, Asya’daki araştırmacılarla temasa geçmeye çalıştıklarını söyledi. McCreery şöyle diyordu: “Kimi arayabileceğimizi düşündük. Dışişleri Bakanlığı Operasyonlar Merkezi ve orduyla konuştuk. Büyükelçilikleri aradık. Sri Lanka’daki donanma ile, ulaşabildiğimiz yerel hükümet yetkilileriyle konuştuk.” (Honolulu Advertiser, 29 Aralık 2004).

Söz konusu merkez, depremin meydana geldiği 26 Aralık tarihinden itibaren, bir dizi özel bülten de yayınladı. Deprem, Greenwich saatiyle 00.58’de meydana gelmişti. 01.14’te, yani 16 dakika sonra yayınlanan ilk bültende, “Kuzey Sumatra açıklarında 8.0 büyüklüğünde bir depremin meydana geldiği” belirtiliyor ve ortada “tahrip edici bir tsunami tehdidi bulunmadığı” ekleniyordu.

Bu bültende olayın ciddiyeti yansıtılamamıştı, üstelik depremin büyüklüğü yanlış ifade edilmekteydi. Oysa bültenin yayınlandığı saatte dev dalgalar Kuzey Sumatra ve Aceh sahillerine vurmuştu.

‘Geç’ anlamışlar

Merkezin müdürü olan McCreery, “ölümcül sismik dalgalar meydana geleceğini ancak 02.30’da, yani dalgalar Sri Lanka’ya vurduğunda anladıklarını” söyledi (aktaran New York Times, 28 Aralık).

Oysa Aceh ve Kuzey Sumatra’nın başına gelenlerden sonra, dev dalgaların diğer ülkeleri nasıl etkileyeceğini anlamamak imkansızdı. Dahası, bilim dünyası, 6.5’ten büyük depremlerin tsunami tetikleme olasılığının yüksek olduğunun da farkındaydı.

Dalgaların Sri Lanka kıyılarına ulaşmasından neredeyse 1 saat önce, Taylandlılar dalgalara kurban oldu. Elbette, bütün bu süreç, uydular tarafından sürekli fotoğraflanmakta ve araştırma ekiplerine gönderilmekteydi. Yani Havai’deki merkez ve muhtemelen ABD Dışişleri Bakanlığı, Sri Lanka felaketi öncesinde, tsunamilerden haberdardı. McCreery bu konuda şöyle diyordu: “Bir şeyler yapmak istedik, ama ortada plan yoktu ve uyarıda bulunmak etkili olmazdı.”

Dalgalar, Greenwich saatine göre 04.00’de Maldiv Adaları’na vurdu ve bundan birkaç saat sonra Doğu Afrika sahillerine ulaştı.

ABD ordusu uyarıldı

Bu arada, ABD Donanması önceden uyarılmıştı. Zaten orduya çalışan uydu gibi gelişkin sistemler, donanma komutanlarının sismik dalgaları gerçek zamanlı bir biçimde takip etmesine olanak tanımaktaydı. Nitekim, Diego Garcia adasında hiç hasar olmadı.

McCreery, Asya ülkelerinin uyarılmamasını, ‘bölgeyle temasları olmaması’ ile açıkladı. Oysa bölge ülkelerinin bazıları, McCreery’nin başında bulunduğu Tsunami Uyarı Sistemi’nin üyesiydiler. Bunlar Avustralya, Tayland, Singapur ve Endonezya’ydı ve hepsiyle de “temas vardı”.

Tsunami Vakfı Başkanı Prof. Tad Murty şöyle diyordu: “Bir tsunamide tek bir insanın ölmesi için bile neden yoktur. Çünkü birçok bölge, dalganın vurmasından önce 25 dakika ila 4 saat kadar süreye sahiptir. Bir kez daha; kayıtsızlık ve yozlaşma nedeniyle, binlerce masum insan can verdi.”

Bu veriler, Hint Okyanusu ülkelerinin uyarılmamasının hiçbir makul nedeni olmadığını gösteriyor.

Neden askeri operasyon?

Michel Chossudovsky, insani yardım operasyonunun neden ABD ordusu tarafından yönetildiğini de soruyor. “Acil yardım” malzemesi sevkiyatının koordinasyonu, ABD Pasifik Komutanlığı’na verilmiş durumda. Programı yürüten kişi ise, Korgeneral Rusty Blackman. Blackman; ‘Irak’a Özgürlük Operasyonu’ sırasında deniz kuvvetlerinin Bağdat’a girmesinden sorumlu olmuş ve işgalde “Koalisyon Kuvvetleri Kara Birimi Komutanlığı”nı üstlenmişti.

Blackman komutası altında, üç deniz kuvvetleri birimi Tayland, Sri Lanka ve Endonezya’ya gönderildi. ABD askeri uçakları, bölgede halen ‘gözlem’ yapıyor. Operasyonun koordinasyonu, kısmen Diego Garcia’dan yönetilmekte. Bu arada; Hong Kong’da bulunan Abraham Lincoln uçak gemisi liderliğindeki muharebe grubu, Tayland Körfezi’ne yönlendirildi. Bengal Körfezi’ne ise, Bonhomme Richard uçak gemisi liderliğindeki grup yola çıktı. Grubun; 7 Ocak’ta bölgede olması bekleniyor.

Bir insani yardım operasyonunun neden iki dev muharebe grubu üzerinden yürütüldüğü merak konu-su. Bu gruplarda 41 helikopter, 7 gemi ve 3500 asker bulunuyor.

Endonezya’nın Malaka Boğazı, dünyanın en stratejik su yollarından biri.

Murat Kuseyri

Güney Asya’da onbinlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin evsiz kalmasına yol açan deprem ve tusami, Avrupa ülkelerinde de krize neden oldu. İsveç, Norveç ve Finlandiya hükümetleri yeterince hızlı davranmadıkları için eleştirilirken sosyal haklardaki kısıtlamalar nedeniyle felaketzedelere yardım edilmesinde de güçlükler çıktığı belirtildi.

Aralarında bilim adamları ve politikacıların da bulunduğu binlerce kişi, İsveç hükümetinin duyarsız tavrını Başbakan Göran Persson ve Dışişleri Bakanı Laila Freivalds’a gönderdikleri mektuplarla protesto ederken, hükümetin istifası talep edildi.

İsveç hükümeti 20 bin İsveçlinin bölgede bulunduğunun bilinmesine karşın hemen harekete geçmemekle suçlanıyor.

Tsunami, hükümetin sağlıkta uyguladığı kemer sıkma politikasını da gündeme getirdi. Sağlık emekçileri, hükümetin sağlık sistemini iğdiş etmesi nedeni ile felaketzedelerin fiziki ve psikolojik tedavilerinin yapılamadığını açıkladılar. Norveç’te de hükümetin felaketten 4 gün sonra harekete geçmesi eleştirilere neden oldu. Finlandiya’da ise kriz merkezlerinin koordinasyonunda sorunlar yaşandı.

Diğer yandan İsveç Başbakanı Göran Persson, kayıp İsveçlilerin kimliğini açıklamayacaklarını belirterek “Ne yazık ki bu ülkede, bu zavallı kurbanların evlerini soymaya hazır olanlar var” dedi.

‘Geliyorum’ demişti

Felaketten önceki küresel sismik aktivite, olağandışı bir hareketlilik arzediyor. 19 Aralık’tan itibaren dünyada

kaydedilen önemli depremler ve büyüklükleri şöyle:

19 Aralık

Şili (4.0 ve 3.6), Alaska (5.2), Fiji (5.2), Filipinler (5.4), Panama (4.7 ve 5.5), Japonya (5.3), Batı Avustralya (2.9), Vanuatu (5.3), Peru (4.9).

20 Aralık

Batı Türkiye (5.3), Cayman Adaları (4.4), Galapagos (5.4), Orta Atlantik Fayı (4.9), Izu Adaları, Japonya (4.7), Şili (2.8, 3.0 ve 3.4), Tonga (4.9), Peru (5.0).

21 Aralık

Endonezya (5.4), Güney Alaska (5.1), Japonya (5.6).

22 Aralık

Güneydoğu Pasifik Yükseltisi (6.1), Oregon (4.9); Güney Sandviç Adaları (4.5), Guatemala (4.3), Kuzey Mariana Adaları (4.5), Tayvan (4.3).

23 Aralık

Makari Adaları (8.1), Orta Alaska (4.5).

24 Aralık

Java, Endonezya (4.6), Vanuatu (5.3), Fiji (5.1), Makari (5.5).

26 Aralık

Andaman Adaları (5.8, 5.7, 5.7, 6.1 6.0 5.8 ve 5.8), Nicobar Adaları (7.3 ve 6.0), Kuzey Sumatra (5.9, 5.8, 8.9 ve 5.9).

Başa dön

Bağdat Valisi öldürüldü

Son günlerde Irak polisi ve askerlerine yönelik saldırılarını artıran direnişçilerin hedefi bu sefer Bağdat Valisi Ali El Haydari oldu.

Yetkililer, dün Bağdat’ın El Cema’a semtindeki evinden yola çıkan El Haydari’nin konvoyuna Hürriye’de ateş açıldığını, saldırıda valiyle birlikte 6 korumasının öldüğünü açıkladılar. Haydari, geçen mayıs ayında hükümet konseyi başkanının öldürülmesinin ardından öldürülen en üst düzey Iraklı yetkili oldu.

Eylemi, Ebu Musab Ezzerkavi’nin liderliğini yaptığı ‘Mezopotamya’ya El Kaide’ örgütü üstlendi. Yayınlanan bildiride, “Mezopotamya’da El Kaide örgütüne bağlı genç mücahitler, Amerikan ajanlarından Bağdat valisi Ali Radi El Haydari’yi öldürdü. Allah bütün Irak’ı özgürlüğüne kavuştursun” denildi.

Yeşil Bölge’de intihar saldırısı

Dün Bağdat’ta bakanlık binalarının bulunduğu Yeşil Bölge yakınındaki polis noktasına da bomba yüklü araçla intihar saldırısı düzenlendi. Saldırıda 10 kişi ölürken 50 kişi yaralandı. El Anbar bölgesinde de bir ABD askeri öldürüldü.

Bağdat’ta önceki gün meydana gelen bir patlamada 3 İngiliz’in öldüğü bildirildi, ancak İngilizlerin kimliği açıklanmadı.

8 yaşındaki çocuğa işkence

Diğer yandan ABD askerlerinin, El Kaim bölgesinde kendilerine taş attığı gerekçesi ile 8 yaşındaki Iraklı bir çocuğu gözaltına aldıkları ve 24 saat boyunca gözaltında tuttukları çocuğa işkence yaptıkları belirtildi. Davut Salman isimli çocuğun babası da, oğlunun yüzünde darp izleri olduğunu ve 24 saat boyunca aç bırakıldığını belirtti. Bir caminin yakınlarına atılan çocuğun direnişçiler tarafından bulunarak ailesine teslim edildiği ifade edildi.

Bir şoför daha can verdi

Irak’ın başkenti Bağdat’ın kuzeyinde Türkiyeli bir kamyon şoförü daha öldürüldü. Polis kaynakları, Amerikan ordusu için mal taşıyan şoförün pusuya düşürülüp öldürüldüğünü belirtti.

Bu arada, başkentin kuzeyindeki Samarra kentinde de 3 Iraklı askerin, el yapımı bir bombanın patlaması sonucu öldüğü açıklandı. Irak ordusundan yapılan açıklamada, devriye görevi yapan askerlerin aracının patlama sonucu tanınmaz hale geldiği kaydedildi.

Başa dön