Ekonomi [20.07.04]

Kamu yönetimine ilişkin hükümetin yasalaştırdığı her tasarısının arkasından çıkan Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV), şimdi de kamu denetim sisteminin yeniden yapılandırılması hakkındaki görüşlerini açıkladı. Hükümetin çıkardığı yasalarda “eksik kalan noktaların” düzeltilmesini isteyen TESEV, raporuyla AKP Hükümeti’ne akıl verdi.

TESEV’in hazırladığı raporda kurum içi denetimin iç denetim, teftiş ve soruşturma faaliyetlerini içerecek şekilde yeniden tanımlanması istenirken, bugün getirilmek istenen yapısı ile iç denetimin siyasallaşması tehlikesi bulunduğu belirtildi. TESEV, Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ve Kamu Yönetimi Temel Kanunu’nda düzenlemelerin yapıldı-ğını hatırlattı. İç denetimin, kurumlardaki iç denetçilerce, dış denetimin Sayıştay’ca, kamuoyu denetiminin ise mahalli idareler halk denetçisi (ombudsmanlık) kurumu ile yapılacağını hatırlatan TESEV, bu konudaki eksiklikler konusunda görüş ve değerlendirmelerini sıraladı.

TESEV’e göre yeni düzenlemelerin eksikliklerinden birisi, kurum içi denetim kavramlarının birbirinin yerine kullanılması. Raporda; bu alanda kavramsal bir netliğin bulunmamasının, uygulamada ciddi zorluklar yaşanması sonucu doğruacağına dikkat çekildi. TESEV, teftiş kurullarının kaldırılması ve kamu denetim sisteminin sadece iç denetçiler sistemi üzerine oturtulmasının önemli sakıncalar doğuracağını düşünüyor. İç denetim ve teftiş fonksiyonlarının birbirlerinin alternatifi değil birbirlerinin tamamlayıcısı olacak şekilde yeniden görev tanımlarının yapılmasını isteyen TESEV, bu tanımlar yapılırken de uluslararası standartların dikkate alınmasının zorunluluk olduğunu kaydediyor.

Özel denetçiler

TESEV’in raporunda, Kamu Yönetimi Kanunu’nda Sayıştay’ın üstlendiği dış denetimi yapacağı ya da yaptıracağının hükme bağlandığı belirtilirken, yaptırmadan kastedilenin özel sektör denetim firmalarından yararlanmak olduğu kaydedildi. Ancak TESEV bundan kamusal denetim hizmetinin bütünüyle özel sektör firmalarına devredilmesi gibi bir niyetin amaçlanmamasını ya da uygulamanın bu yöne çekilmemesini istedi.

Raporda, bürokratlar ile siyasiler arasındaki ilişkilerin sınırlarının net olarak çizilmesi, siyasetçi-basın-bürokrat-iş âlemi ilişkisinin çerçevesinin belirlenmesi ve etik kurallarının saptanması istendi.

Kamuda Etik Kurul oluşturulması ile ilgili düzenlemelerin de yürürlüğe girdiği, ancak etik ilkelerin temel prensipleri yasada belirlenmeden sadece Başbakanlık Müsteşarı’na bağlı olarak faaliyet gösterecek bir kurulun çıkaracağı yönetmeliklerle etik alanda düzenleme yapılmasının kamuoyu denetimi açısından bir eksiklik olduğu belirtiliyor. Yerel düzeyde ombudsmanlıklar kurmanın yurttaşlar yararına ne gibi etkiler yaratacağı, ombudsmanların bu haliyle gerçekten bağımsız çalışıp çalışmayacakları, ombudsmanlıklara ‘’ehil’’ ve ‘’bilge’’ kişilerin seçilip seçilmeyeceği gibi konular üzerinde ciddi olarak düşünülmesi gerektiği de belirtiliyor. Yolsuzlukla Mücadele Birimi kurulması ile ilgili olarak hazırlanan projenin bürokratik süreçlerde yaşanan tıkanıklık nedeniyle AB ile yürütülecek projeler arasından çıkartılmış olması da önemli bir eksiklik olarak değerlendiriliyor.

YENİDEN YAPILANMA ÖNERİLERİ

Yolsuzlukla Mücadele Birimi kurulmalı, gerekli hukuki ve kurumsal bağımsızlık mekanizmaları ile teçhiz edilmiş, uluslararası örneklerden de yararlanmak suretiyle ve ülke kurumsal kültürü de dikkate alınmak suretiyle böyle bir birim oluşturulmalı.

Kurum içi denetimi iç denetim, teftiş ve soruşturma faaliyetlerini içerecek şekilde yeniden tanımlanmalı.

Uluslararası kamu denetim standartlarını takip edecek, denetim elemanlarının mesleki bağımsızlıklarını atama ve yükselme ilkelerini ayrıca, görev ve unvan birlikteliğini, kurumlar arası denetim görevi koordinasyonuna dair ilkeleri sağlayacak daimi veya gereğine göre toplanacak bir komite/kurul oluşturulmalı.

Sayıştay kendisini siyasi etkilerden de kurtaracak şekilde nasıl yeniden yapılandıracağına dair bir stratejik plan hazırlamalı; yerel idareleri denetleyecek yerel sayıştaylar kurulması meselesi tartışmaya açılmalı.

Yerel Ombudsmanlık Kurumu yerine merkezi bir Ombudsmanlık Kurumu oluşturulmalı, tüm bu konuları ele alarak detaylandıracak resmi bir çalışma komitesi kurulmalı.

Başa dön

Giderayak, IMF şart mesajı

IMF Türkiye Temsilcisi Odd Per Brekk, hükümet temsilcilerinin birkaç ay içinde IMF ile ilişkilerde bir karara varacağını söyledi. Öte yandan Brekk, Türkiye ekonomisinin daha iyi olması için hükümetin bir an önce orta vadeli reformlara başlaması gerektiğini belirterek, Türkiye’nin IMF ile devam etmek zorunda olduğu mesajını verdi. Brekk ayrıca, 2004 sonunda sosyal güvenlik reformunun yasalaşacağı haberini de verdi. Türkiye’deki görev süresi dolan Odd Per Brekk, Türkiye ekonomisine ilişkin tespitlerini AA muhabirine değerlendirdi. Brekk, hükümetin hazırlıklarını sürdürdüğü yeni ekonomik programa da güven duyduğunu ve borçların geri ödemesinde sorun yaşanmayacağını düşündüğünü söyledi. Hükümetin IMF’nin rızasını alarak sürdürdüğü yeni programın, IMF programlarından farklı olmayacağını Brekk de ifade etmiş oldu. Brekk, Türkiye’nin, ekonomik “reformlar”a devam etmesi durumunda, borç geri ödemelerinde herhangi bir sorun beklemediklerini belirterek, “Hükümet’in yeni orta vadeli ekonomik programı, piyasa beklentilerine rehberlik etmeli, faiz oranlarının düşmesine ve hükümetin borç pozisyonu üzerindeki kaygıların azaltılmasına yardımcı olmalı” dedi.

Hükümetin yeni orta vadeli ekonomik reform programını “iddialı” olarak tanımlayan Brekk, bu programın, ekonomik performansın devam ettirilmesi ve ekonomiyi şoklara karşı çok daha dayanıklı hale getirmeyi amaçlaması gerektiğini kaydetti. Brekk, “Bu açıdan bakılırsa, hükümetin, halen çalışmaları devam eden yeni orta vadeli ekonomik programı cesaret verici” şeklinde konuştu.

Yasa haberi

Brekk, Dünya Bankası ve IMF tarafından hazırlanan ve hükümetin son aşamaya getirdiği sosyal güvenlik reformuna da tam destek verdi. Reformun, sistemi daha sağlam bir yapıya oturtmayı amaçladığını ileri süren Brekk, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için hükümetin emeklilik yaşı, tazminatlar gibi zor ve sosyal yönü olan konularla uğraşmak zorunda kalacağını vurgulayarak sosyal güvenlik reformuna ilişkin yasanın, bu yıl sonuna doğru Meclis’e getirilmesini beklediklerini bildirdi. Bu yılki gelişmelerin bütçenin, faiz dışı fazla hedefi doğrultusunda gittiğini gösterdiğini savunan Brekk, mevcut politika uygulamalarının devam ettirilmesi halinde, hedefin gerçekleştirilebileceğini söyledi.

Başa dön

Petrol fiyatları yüksek düzeyini koruyor

Ham petrol fiyatları, OPEC’in üretim kotalarını artırmasına karşılık, 41 dolara yakın seyrini koruyor. ABD petrol fiyatları bugün 41 doların biraz altına gerilemiş olsa da, global üretimin artık neredeyse sınıra yaklaşmış olmasının arzı herhangi bir büyük aksamaya karşı hassas bir hale getirmesiyle fiyatların güçlü kalması bekleniyor.

Petrol, geçen ay başında 42.45 dolar ile, New York piyasasında vadeli işlemlerin başladığı 1983’ten bu yana en yüksek seviyesini görmüştü. Spekülatif fonların fiyatların daha da yükseleceği tahminiyle piyasada alım yapmalarıyla, cuma günü petrol 41.80 dolar ile altı haftanın zirvesine yükseldi.

Petrol altyapısına saldırılar düzenelenen Irak başta olmak üzere, dünyadaki yedek üretim kapasitesinin 10 yıldan fazla bir süredir en dar seviyesinde olduğu bir dönemde olabilecek kesintilerden duyulan endişeler, yılın büyük bir bölümünde fiyatların varil başına 35 doların oldukça üzerinde seyretmesine neden oldu.

Fiyatları yatıştırmak için bir dizi üretim artışına giden OPEC’in Aralık 1979’dan bu yana en yüksek üretim düzeyinde olduğu düşünülüyor.

Başa dön