Dünya [23.04.04]

Kimine göre 30, kimine göre 40, kimine göre yarım asırlık sorun Kıbrıs sorunu... Oysa ada, aslında üzerinde uygarığın ilk belirtilerinin görüldüğü günlerden bu yana sorunun kendisi olmuş, kaderinin dışarıdan çizilmesi yazgıya inanmayanlar tarafından bile “adanın yazgısı” olarak kabullenilmiş...

Kıbrıs şimdi yine bir bir başlangıçla bir sonun arasındaki eşikte. Kaderi yine kendi dışındaki güçler tarafından yazılmış. Referandumda verilecek ‘evet’ ya da ‘hayır’lar bu gerçeği değiştirmeyecek, çünkü senaryoların her türlü sonuçla ilgili versiyonları daha şimdiden ortalarda dolaşıyor, yine Kıbrıs dışında hazırlanan.

Geri sayımda artık aylar, haftalar, günler değil, saatler söz konusu. Kıbrıs’ın kuzey ve güneyindeki sonuçlar Kıbrıslılar daha sandıklara gitmeden biliniyor: Kuzeyden ‘evet’, güneyden ‘hayır’.

İki farklı gidişat

Referandum tarihi yaklaştıkça kuzeydeki kamuoyu yoklamalarında evet’ yanıtlarının oranı yüzde 50’lerden 60, hatta 70’lere doğru artarken, güneydeki yoklamalar, hayır yanıtlarının yüzde 70’leri bulabileceğini gösteriyor.

Kıbrıs’ın kuzeyinde yaşayanlar “Evet” üzerinde yoğunlaşmakla birlikte, referandumdan çıkacak ‘evet’ sonucunun statükoya karşı bir zafer olarak değerlendirilebileceğini söylüyorlar. Ancak bu, ne yazık ki yıllar süren çözümsüzlüğün giderilmesi açısından bir zafer olamayacak. Kıbrıs’ta kalıcı bir çözüm ve barış için gerekli olan iki ‘Evet’, bir mucize olmadığı takdirde imkânsız. Bu nedenle de her ne kadar Kuzey Kıbrıs’ta gerçekleştirilen ‘evet’ yanlısı propagandalarda ‘Bize iki evet gerek’ sloganı ön plana çıksa da, kaçınılmaz sonucun, yani tek bir evetin Kıbrıslı Türkler’e neler getirebileceği üzerinde duruluyor.

Evet-hayır senaryoları

Kıbrıslı Türkler, güneyde tüm umutlarını bağladıkları AKEL partisinin ‘hayır’ anlamına gelen ‘Evet ama.... referandum ertelenirse’ kararıyla içine düştükleri büyük hayal kırıklığından, AB ve BM ve ABD yetkililerinin Güney Kıbrıs’a yönelik demeçleriyle sıyrılmaya çalışıyor. Söz konusu yekililerin güneydekileri ‘evet’e yöneltmek amacıyla baskı olarak nitelendirilecek açıklamaları, artık sönen çözüm umutlarını canlandırmaya yaramıyor... Gözler şimdi çözüm planına olumlu yanıt verecek olan Kıbrıslı Türkler’e verilecek olan ‘ödül’e çevrilmiş. KKTC’nin tanınmasından, Kıbrıs’ın kuzeyine uygulanmakta olan yaptırımların hafifletilmesine kadar uzanan senaryolar hem gazete manşetlerinde, hem de günlük sohbetlerde yerlerini almış durumda.

“Doğrudan uçuşlar, ihracat sertifikaları, posta işlemleri ve dış yatırımlar konusunda yeni açılımların ortaya çıkabilecek olması, KKTC’nin AB’nin çeşitli fonlarından sivil toplum düzeyinde yararlanabilecek olması, Türkiye’nin AB ile müzakerelere başlaması konusunda olumlu bir hava yaratılması” olumlu sayılan olasılıklar arasında... Ancak adada gerçek bir çözümün sağlanamamasından ötürü ortaya çıkabilecek siyasi istikrarsızlık, bir yıl önce kuzeyle güney arasındaki sınırların ‘geçirgenleştirilmesiyle’ iki toplum arasında başlayan ilişkiler ve güven ortamının zedelenebilmesi, hatta sınır kapılarının yeniden kapatılması, adanın bölünmüşlüğünün kalıcılaştırılması olasılıkları da ‘evet-hayır’ senaryosunun olumsuz sonuçları olarak endişe yaratıyor.

Dahası, Güney Kıbrıs’ın ‘hayır’ yanıtına rağmen 1 Mayıs’ta AB üyeliğini kesinleştirirken, kuzeyin yine tek başına, Türkiye’nin uydusu olarak varlığını sürdürme olasılığı, en büyük endişeyi oluşturuyor.

Dış müdahaleler

Halklar referandum konusundaki iradelerini düzenledikleri mitingler ile ortaya koyarken, kuzeydeki ‘hayır’ cephesi, ‘cephe komutanı’ Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın konumunun avantajlarını kullanarak son bir gayretle ‘evet’ oylarını bir şekilde geri çevirmeye çalışıyor.

Bunu yapaken, insanların en çok endişe duydukları toprak ve mülkiyet konularında spekülasyon yaratmaktan, bayrak-kan edebiyatına sarılmaktan, Türkiye’den siyasi kişiler ve militanlar düzeyinde destek ithal etmeye kadar uzanan bir dizi eylemden yardım umuyorlar.

Kıbrıs’ta aradığı ortamı bulamayan Denktaş, ‘hayır’ progandasını bir yandan Türkiye’de düzenlenen konferans ve seminerlerde sürdürürken, diğer yandan Bülent Ecevit, Devlet Bahçeli gibi Türkiye’nin ‘hayır’ cephesindeki siyasilerini Kıbrıs’a çağırarak halkın iradesini değiştirmeye çalışıyor.

Denktaş, bu ziyaretlerin ‘müdahale olmayıp milli bir görev’ olduğunu ileri sürerek, “Gelenler Türk ulusu adına düşündüklerini halka duyurmak için geliyorlar. Etki yapar mı, o ayrı mesele. Ama Kıbrıs meselesi milli bir meseledir ve bütün bu partilerin katkıları var. TBMM’nin milli kararına rağmen Kıbrıs’ın verilmek üzere olduğunu görüyorlar. Buraya gelişleri milli bir görevdir. Halkımıza ‘Bir parti böyle diyor diye bütün Türkiye böyle düşünmüyor, biz de varız, millet de var’ diye hatırlatmaya geliyorlar. Bunun müdahale sayılmaması gerekir. Ben kendilerine teşekkür ediyorum” diye konuşuyor.

Konumu nedeniyle tarafsız kalması gerekirken meydanlara inip ‘hayır’ propagandası yapan Denktaş, artık evet yanlıları için çekinmeden kullandığı ‘onlar’ tanımlamasıyla toplumu kamplara bölenlerin başını çekiyor.

İthal teröristler

Ancak Türkiye’den Kuzey Kıbrıs’a gelenler siyasilerle sınırlı değil. Son zamanlarda cadde ve sokaklarda Türk ve KKTC bayraklarıyla donatılmış, araçlarında bıçak, topuz ve sopalarla dolaşan, çoğunluğu Türkiye’den gelen ülkücüler, evet yanlıları arasında terör ve dehşet havası estiriyor. Sokaklarda sürüler halinde dolaşan ithal faşistler “Evet” yanlılarına saldırıyor, siyasi partilerin binalarını, araçlarını tahrip ediyor ve insanları taş, topuz ve sopalarla hastanelik edene kadar dövüyor.

Göçmenköy saldırısı

Referanduma günler kala, 20 Nisan akşamı başkent Lefkoşa’da gerçekleşen son olayla gerginlik doruk noktasına tırmandı. Lefkoşa’nın Göçmenköy bölgesinde pusuya yatan ülkücü teröristler, araçlarında ‘evet’ sloganları bulunan bir grup Kıbrıslı Türk gence saldırarak öldüresiye dövdüler. Ertesi gün gözaltına alınan 47 kişinin çoğunlukla Türkiyeli oldukları açıklandı.

Büyük infiale neden olan bu olayın ardından düzenlenen mitingle saldırılar ve Denktaş kınanırken, Kıbrıslı Türkler’in “Evet” kararlılığı bir kez daha vurgulandı.

Planlar yapıldı, görüşmeler tamamlandı, söylenecek sözler söylendi, yapılacaklar yapıldı. Şimdi artık söz Kıbrıs halkında. 25 Nisan sabahı Kıbrıslılar, yıllardır devam eden sorunun bir bölümünü geride bırakarak uyanacaklar. Ancak şimdiden biliniyor: Kıbrıslı Türkler’in ‘evet’ ve Kıbrıslı Rumlar’ın ‘hayır’ şeklinde belirlenecek iradeleri, sorunun yine çözümsüz olarak, bu kez şekil değiştirerek devam etmesinden öte bir yarar sağlayamayacak.

ABD’li yetkililerin de vurguladığı gibi ufukta “ikinci bir anlaşma, başka fırsat, yeni müzakere” görünmüyor.

Son söz halkların

Bir evetle bir hayır, birleşik bir Kıbrıs umutlarını söndürüp, adanın bölünmüşlüğünü tescil ediyor.

Birleşik Kıbrıs için, Kıbrıs halklarının tekrar birarada olabilmeleri için adanın iki ‘evet’e ihtiyacı var...

Başa dön

Bu umudu halka verelim

Temos Dimitriu*

Her dönemin kendine özgü özellikleri vardır. Tarihsel gelişim süreci içinde toplumsal yaşama dayatılan bilinçli bir hakimiyetten söz etmek gerekir. Kişilerin birbirleriyle çelişen davranışları, sonuçta toplumsal yaşamın gelişim biçimini ve vardığı sonucu ortaya koymaktadır.

Annan Planı karşıtı gelişen hareketin sürpriz sayılabilecek bir tarzda ve kolaylıkla “Hayır”ı gündeme getirmesi, sadece ve basit olarak politikacıların tutumuna bağlanamaz. Ortada toplumsal nedenler olmasaydı, marjinal politik hareketler ve hatta DİKO, gelinen ortamda bu kadar büyük rol oynayamazdı. Annan Planı’nı kabul etmemekteki mantıksızlık, doğal olarak, redde temel oluşturan başka nedenlerin aranmasına yol açıyor.

Plan, özünde Rum kesimine bağlı diplomatların hayal bile edemeyeceği, iyimser bir gelişmedir. Türkiye’de asıl gücü elinde bulunduran ordunun itirazlarına rağmen Kıbrıs Türklerinin mevcut duruma isyan niteliği taşıyan muhalefet hareketi, birçok talebin elde edilmesini kolaylaştırmıştır.

Kısaca sıralayacak olursak:

1. Şimdiye kadarki gelişmeler nedeniyle kimse, göçmenlerin geri döneceğine ihtimal vermiyordu. Ama Annan Planı, bu olanağı sağlıyor. Bütün açıklama ve veriler, çocuklarla beraber 200 bin göçmen olduğunu ortaya koyuyor. Bunun 100 bini Rum yönetimi altında bulunan bölgeye geçecek. Anlaşmaya göre, Türk tarafında Rumlar ancak 1/3 oranında olabilecekler. Yani ancak 50 bin kişi kuzeydeki topraklarına dönebilecek. Ki bu yeni bir mülteciliği de beraberinde getiriyor demektir. Yani geriye dönüşün birçok zorlukları var. Örneğin yeni nesil içinde dönmek istemeyenler çok olacaktır. Yani pratikte 1/3 oranına erişmek oldukça zor.

2. Mal-mülk hakları konusunda mültecilerin yarısı bu planla topraklarına ve mülklerine kavuşuyor. Şimdiye kadar bu kadar olumlu bir başka öneri tartışılmamıştı.

3. Türk ordusu ve garantörlük... Plan başlangıçta Türk askerinin sayısını 6000 görüyordu, bu sayı 650’ye düştü. Bu Türkiye’nin adada sembolik olarak kalması demektir. Türkiye’nin garantörlüğü ancak iki toplum arasındaki çatışma ortamlarında geçerli kılınıyor.

1974 harekatının olmasının nedeni Türkiye’nin garantör ülke olmasından kaynaklanıyordu. Ya da garantörlüğün Türkiye’ye adada asker bulundurma olanağı sağlamasından değildi. Yani bu sembolik şartlar, bir olumsuz gelişmenin önünü engelleyebilir demek mümkün değildir.

Yukarıda söylenenler ışığında, Amerika’nın Rumların planı reddetmesi nedeniyle şaşırması tuhaf değildir.

Tasos Papadopulos, planı reddetmekle bir buçuk milyon mültecinin topraklarına dönmesini reddetmiş oldu.

Birçokları planın reddedilmesinin her şeyin sonu olmadığını vurguluyor. Bugün mülteciler yasal yollarla mal-mülk haklarını talep edebiliyorlar. Ancak zaman geçtikçe bu talepler kabul edilemez olacaktır. Rum kesimi daha düne kadar uluslararası planda sesini duyurmaya çalışırlarken, BM kararları için çaba sarfederken, nasıl oldu da her şeyi toptan reddeder konuma geldi?

Hayır diyenler, gerçek o ki; hiçbir zaman sorunun çözümünü istemediler. Bu plan ve çözüm bugünkü durumdan çıkarı olanların çıkarlarını zedeleyecektir.

Kuşkusuz, güneydeki ekonomik gelişme ve hayat standartları, Annan Planı’nın büyük maliyeti nedeniyle,mevcut durumun devamından çıkarı olanları korkutuyor. Çünkü plan çok geniş kesimlere fayda sağlayacak, sadece bir azınlığa değil. Onların kirli “Hayır”ları, bu nedenle gündeme geliyor.

Mücadele devam edecek

Bizler; Kıbrıslı Türklerin statükoya karşı yürüttüğü muhalefet ile birleşik bir mücadele sürdüreceğiz.

Kıbrıslı Türkler, AKEL yönetiminin kararından ötürü hayal kırıklığına uğradılar. Uzun yıllar boyunca Türk kesimi baskılara, Denktaş zihniyetine karşı mücadele etti. Bu plan, bir anlamda onların mücadelesinin bir sonucu. Annan Planı, Denktaş ve kliğinin “ihanet” olarak adlandırmasına rağmen, gündeme geldi ve halkın, statükonun değişeceğine dair umutları devam ediyor.

Kıbrıs Türk halkı daha ne kadar böyle çıkmaz bir sokakta kalacak? Kıbrıs halkı geleceği için savaşıyor. Kirli çıkar sahipleri ise mevcut durumun devamından yana. Onların ‘Hayır’ı, adanın bölünmüşlüğünün devamına sebep olacaktır. Evet demek ise sorunların çözümünü gündeme getirecektir. Evet demek aynı zamanda ortak mücadelenin olanaklarını sağlayacak, yeni Kıbrıs’ı birlikte kurmamızı, herkesin evine dönüşünü sağlayacaktır. Bu umudu Kıbrıs halkına verelim.

(*): AKEL partisinin Sol Kanat yöneticilerinden

10 YILIN İLK VETOSU KIBRIS TASARISINA

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunulan Kıbrıs karar tasarısı, Rusya tarafından veto edildi. Böylece Rusya, Güvenlik Konseyi’nde 1994’ten bu yana ilk kez veto hakkını kullanmış oldu.

Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Gennady Gatilov, tasarıyı referandum öncesinde Kıbrıs halkını etkilemeye yönelik bir girişim olarak değerlendirdiklerini söyledi.

Tasarı, önceki akşam, ABD ve İngiltere tarafından 15 üyeli Güvenlik Konseyi’ne sunulmuştu. Yapılan oylamada; 14 üyenin kabul oyu verdiği tasarı, daimi üyelerden Rusya’nın vetosuna takıldı. “Refarandumun özgürce, herhangi bir müdahale ya da dışarıdan baskı olmadan yapılması konusunda kararlıyız” diyen Gatilov, ülkesinin referandumdan sonra sorunu yeniden görüşmeye hazır olduğunu belirtti.

Güneye güvence verilecekti

Veto edilen tasarıda, Ada’ya silah temin edecek ülkelere ambargo uygulanması ve BM’nin yeni “Barış Gücü”nün Ada’da anlaşmanın güvenlikle ilgili hükümlerinin uygulanmasını sağlaması öngörülüyordu. Tasarıyla Rum tarafına, Türkiye’den adaya müdahale gelmeyeceği konusunda güvence verilmesi amaçlanıyordu.

İngiltere’nin BM Daimi Temsilciliği diplomatları, tasarının masada olduğunu söyleyerek, referandumlardan sonra tekrar oylama yapılabileceğini belirttiler.

Tasarının veto edilmesi nedeniyle, bir mucize olmadığı takdirde Kıbrıslı Rumlar’dan cumartesi günkü referandumda red kararının çıkmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Vetonun anlamı

Gözlemciler, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi ile yakın ilişkisi bulunan Rusya’nın, bu vetoyla referandumda “hayır” oyu verme eğiliminde olan Rum yönetimine açık destek verdiğini belirttiler.

Kıbrıs Rum kesimindeki AKEL partisi ise, 24 Nisan’da referanduma sunulacak Annan Planı’na karşı olduklarını yineledi.

AKEL Genel Sekreteri ve Meclis Başkanı Dimitris Hristofyas, plana, BM’nin, talep ettikleri güvenlik garantisini sağlayamaması nedeniyle karşı olduklarını söyledi. AKEL lideri, “BM’nin verdiği cevap beklediğimiz gibi olmadı. söylüyorum. Partinin pozisyonu, bu ay başlarındaki pozisyonla aynı” dedi.

Başa dön

Kuzey Kore’de büyük felaket:
3 bine yakın ölü

Kuzey Kore’de yakıt yüklü iki trenin çarpışması sonucu meydana gelen felakette 3 bine yakın kişi öldü, binlerce kişi yaralandı.

Petrol ve LPG taşıdıkları bildirilen iki trenin çarpışmasının büyük bir facia yarattığı bildirilirken ülkenin dünyayla bağlarını kesmesi nedeniyle sağlıklı haber alınamıyor.

Güney Kore’nin Yanhop ajansının, Çin’in Kuzey Kore sınırında bulunan Dandong kentindeki kaynaklara dayandırdığı haberde, trenlerin sınıra yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta bulunan Ryongchon’daki istasyonda Türkiye saatine göre 07.00’da çarpışması sonucu büyük bir patlama meydana geldiği belirtildi.

Haberde, kazadan sonra istasyonun bombalanmış gibi harabeye döndüğü, patlamanın şiddetiyle havaya savrulan enkaz parçalarının, sınır kenti Sinuyu’ya kadar ulaştığı ifade edildi. YTN televizyonu da, adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberde, patlamada 3 bine yakın kişinin öldüğünü ya da yaralandığını belirtti. Kazada bölgeden geçmekte olan bir grup Çinlinin de öldüğü tahmin ediliyor.

Kazanın, Kuzey Kore lideri Kim Jongil’in istasyonu geçmesinden 9 saat sonra meydana geldiği belirtildi. Güney Kore’nin Kuzey Kore ile ilişkilerden sorumlu Birleşme Bakanlığı sözcüsü Yang Jong-hwa, haberlerin tümünü henüz doğrulayamadıklarını söyledi.

Kuzey Kore’nin uluslarası telefon iletişimini kestiği ve olağanüstü hal durumuna geçtiği öğrenildi.

Başa dön