Ekonomi [17.03.04]

www.evrensel.net | istatistik | arşiv

| linkler | posta

Ana Sayfa

Gündem

İşçi-Sendika

Ekonomi

Politika

Dünya

Kültür-Sanat

Medya

Toplum-Yaşam

Spor

Köşe Yazıları

Hükümet Newmont’la
can ciğer kuzu sarması
AKP hükümetinin ev sahipliğinde düzenlenen Yatırım Danışma Konseyi (YDK) toplantısının konuklarından biri de, dünyanın sayılı madencilik tekellerinden Newmont’tu.

Bakliyat alarm veriyor
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), büyük kuruluşların satışını daha da kolaylaştıracak ve yabancı şirketlerin özelleştirme yapılmadan söz sahibi olmasına imkân verecek.

Hükümet Newmont’la
can ciğer kuzu sarması

AKP hükümetinin ev sahipliğinde düzenlenen Yatırım Danışma Konseyi (YDK) toplantısının konuklarından biri de, dünyanın sayılı madencilik tekellerinden Newmont’tu.

Bergama’da kurulu altın madenini işleten Eurogold/Normandy şirketi Newmont’a bağlı olarak faaliyet yürütüyor. Bu nedenle, Newmont Madencilik Grubu Başkanı Pierre Lassonde ile beraberindeki heyetin, hükümet temsilcileriyle neler konuştuğu, merak edilen konulardan biriydi.

Gökte ararken yerde bulduk

Çırağan Sarayı’nın geniş salonlarında, bize bilgi verebilecek bir “CEO” ararken, Newmont’un Orta Asya ve Avrupa İdari Direktörü Gordon Nixon ile karşılaştık. Nixon, sorularımıza samimi yanıtlar verdi ve Türkiye’de yaşadıkları sorunların çözüleceği yönünde taahhüt aldıklarını belirtti.

İdari Direktör Gordon Nixon daha sonra, “Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, toplantıda başkanımıza (Pierre Lasonde), özel olarak bu konuda güvence verdi. Böyle toplantıların, bizi ilgilendiren konularda görüşümüze başvurulmasının çok önemli ve olumlu olduğunu düşünüyoruz” dedi.

Maden yasasını beraber çıkarıyorlar

Newmont’un Türkiye’deki maden yatırımları konusunda sorunların çözüldüğünü ekleyen Nixon, “Hükümetin hazırladığı Maden Yasa Tasarısı ile ilgili olarak ne düşünüyorsunuz?” sorumuzu “Bildiğim kadarıyla bu yasa, Ankara’daki Newmont yetkilileriyle eşgüdüm içinde hazırlanıyor” diyerek yanıtladı.Böylece, hükümetin, çıkarmayı planladığı yasaları dahi uluslararası tekellere emanet ettiğini ifade etmiş oldu.

Evrensel uyarısı

Hoş sohbet Newmont yöneticisinin daha hangi “bombaları” patlatacağını merakla beklerken, yanımıza Newmont Türkiye Genel Müdürü Sabri Karahan yaklaştı.

Karahan, Evrensel’den geldiğimizi öğrendikten sonra, Amerikalı meslektaşını “Bu gazete bize karşı” sözleriyle uyardı.

Daha sonra ise, Bergama’da yürütülen faaliyetin tamamen yasal olduğunu savunarak, çevre ve insan sağlığı konusundaki bütün risklerin 3.5 yıllık “titiz bir çalışma” ile yok edildiğini söyledi. Karahan, Evrensel’in “yanlış kaynaklardan haber aldığını” öne sürerek, sözlerini “Evrensel kamuoyunu kazanmak isteriz” diye noktaladı.

NEWMONT NASIL BİR ŞİRKET?

Siyanürlü yöntemle altın madeni işleten Normandy’i satın alan dünyanın en büyük altın üreticisi Newmont’un hissedarları arasında ABD Başkanı George Bush da bulunuyor. Amerikan yanlısı diktatörlüklere verilen destekten rüşvetçiliğe, siyanür sızıntılarından vergi kaçırmaya dek, şirket hakkında pek çok suçlama var. Newmont, Normandy’yi satın aldıktan sonra, dünyanın en büyük altın madeni şirketi oldu. Dünyanın en büyük altın üreticisi olan Newmont bu unvanını öyle kolay elde etmemiş. 5 kıtada 22 işletmesi var. Newmont üretimlerini, çoğunlukla yüzde 100’üne sahip olduğu Nevada, Mesquite, Golden Giant, Holloway, La Herradura, Yanacocha, Kori Kollo, Kalgoorlie, Martha, Zarafshan, Minahasa ve Ovacık madenlerinden sağlıyor. Newmont’un altın çıkardığı her yerde bir çevre katliamına imza attığı belirtiliyor.

Bakliyat alarm veriyor

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, yeni yasa hazırlıklarına başladı. IMF ve Dünya Bankası’nın desteğ ile hazırlanan tasarı yasalaştığında ÖİB, özelleştirmeler için yabancı danışman alacak.

Öncelikle Telekom’da, takvimin sarkmasının nedeni olarak gösterilen danışmanlık ihalelerine düzenleme getirilecek. Tasarıyla, uluslararası yatırım bankalarının bu ihalelere girmesi sağlanacak. Azınlık hissesi olan kuruluşlarda ise hâkim ortağa, satış imkâgetirilecek. İhale yöntemleri yeniden tanımlanacak.

Yabancılara yeni imkân

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), büyük kuruluşların satışını daha da kolaylaştıracak ve yabancı şirketlerin özelleştirme yapılmadan bunlarda söz sahibi olmasına imkân verecek.

Bu çerçevede ilk olarak, Telekom’un danışmanlık ihalesinin iptaliyle gündeme gelen Kamu İhale Yasası ele alınacak. Yasanın danışmanlık ihalesine ilişkin hükümleri değiştirilecek.

Taslakla ilgili çalışmaların son aşamaya getirildiğini belirten yetkililer, seçim sonrasında tasarının Meclis’e sevk edileceğini söylediler. Başta Telekom olmak üzere Milli Piyango gibi diğer büyük kuruluşlar için aranan şartlar firmaların taleplerine göre belirlenecek. Bu arada 31 Mayıs’a kadar ihaleye çıkarılması öngörülen Telekom’un yasayı bekleyecek olması nedeniyle ilanının en erken haziran sonunda verilebileceği kaydediliyor.

Zarf düzenlemesi

Bunun yanı sıra, uluslararası yatırım bankalarının danışmanlık ihalelerine girmesi sağlanacak. Azınlık hissesi olan kuruluşlarda ise âkim ortağa satış imkânı getirilecek. Mevcut yasada belirli istekliler ve kapalı zarf usülü tekliflerde yöntemi yeterince açık bulmayan yetkililer, bu konuda da yeni düzenlemelere gidiyor.

Özellikle kuruluşun değer tespit rakamını aşan tek teklifin iptal gerekçesi olmaması için, kanuna eklemeler yapılacak. İkinci kez ihaleye çıkarılan PETKİM’de fiyat zarfı açılmadan gelen tek teklif, iade edilmişti. Kanunda yeri olmayan bu durum da ihalenin iptaline neden olmuştu.

Tasarı ne getirecek?

Öncelikle Kamu İhale Yasası’ndaki danışmanlık hizmetleri ile ilgili tanımların değiştirilmesi amaçlanıyor.

İhale Yasası’nda ihale süreci 137 günü buluyor, bu süre düşürülecek.

Mevcut İhale Yasası ile ‘başarı primi’ gibi belirli oranlar konularak danışmanlık ihalesine çıkılması mümkün değil, yasa buna izin verecek şekile düzenlenecek.

İhale Kanunu ölçütlerine göre, çok büyük uluslararası yatırım bankaları bile danışmanlık ihale ölçütlerini tutturamıyor, yeni düzenlemeyle bu engellenecek.

Bakliyat alarm veriyor
Türkiye’de, başta kaliteli tohumluk olmak üzere bakliyat üretiminde yaşanan sıkıntıların ihracatta gerilemeye neden olduğu, önlem alınmadığı takdirde ihracatı artırmak bir yana yapılacak ithalatın büyük döviz kayıplarına neden olacağı bildirildi. Kaliteli ürün sorunu nedeniyle şubat ayındaki ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29 geriledi. Akdeniz İhracatçı Birlikleri (AKİB) verilerine göre, geçen yılın şubat ayında 28 milyon 872 bin 527 dolar değerinde olan hububat, bakliyat yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı, bu yılın aynı döneminde 20 milyon 579 bin 94 dolar olarak gerçekleşti. Ticaret Borsası’nda işlem gören ürünler arasında bakliyatın ilk sırada yer aldığı Mersin’de, başta döviz kurlarındaki düşüş ve üretimdeki yetersizlik ihracatçıları zor durumda bıraktı. Mersin’de, 1950 yılından beri bakliyat ihracatında faaliyet gösteren Atatlar Tarım Ürünleri İhracat Limited Şirketi Yönetim Kurulu Üyesi Samir Atat yaptığı açıklamada, tarımsal faaliyetlerde en fazla sıkıntının bakliyatta görüldüğünü belirtti. Atat, bakliyat grubunu oluşturan ürünlerin son yıllara kadar Türkiye’nin önemli ihraç kalemlerinden birisini oluşturduğunu anımsatarak, “Ancak, son yıllarda özellikle Kanada, ABD, Avustralya ve Meksika gibi ülkelerin ihracata yönelik üretimlerini önemli ölçüde artırması ve amansız rekabeti Türkiye’nin dünya pazarlarındaki üstünlüğünü olumsuz yönde etkiledi” dedi. Atat, sorunun çözümü için tohumluk başta olmak üzere üreticinin desteklenmesi gerektiğini ifade ederek, “Yerli üretici desteklenmediği sürece bırakın ihracatı artırmayı, bakliyatta tamamen dışa bağımlı hale geliriz” dedi. Bakliyat ihracatında yarım asrı aşkın deneyimleri olmasına rağmen nohut ve kırmızı mercimekte yoğunlaşan geçen yılki ihracatlarının 6-7 milyon dolar seviyesinde kaldığı gibi iç piyasadan gelen talepler doğrultusunda 500-600 bin dolarlık bakliyat ithalatı yaptıklarını vurgulayan Atat, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Bakliyatı genelde Konya, Ankara ve Çorum’dan temin ediyoruz. Buna karşın, özellikle güneydoğu illerinde bakliyat üretimine uygun yörelerimiz var. Burada da üretime ağırlık verilmeli. Döviz kurları rekabetçi seviyeye çekildiği, Tarım Bakanlığı, bakliyat üretimini cazip primlerle desteklediği takdirde Türkiye bakliyatta kaybettiği pazarları yeniden elde edebilir”.

Bize ulaşmak için;

Tel: +90 (212) 233 19 30-34-44 (6 hat) Fax: +90 (0212) 233 18 60-70 E-mail: posta@evrensel.net