Kültür - Sanat [03.03.03]

Ebru Ilgaz

Belgesel Sinemacılar Birliği’nin (BSB) düzenlediği 6. Uluslararası 1001 Belgesel Film Festivali 5 Mart günü başlıyor. 12 Mart’a kadar sürecek festival süresince izleyici, 25 değişik ülkeden çok sayıda belgesel görebilme fırsatı bulacak. Her yıl festivalle birlikte yapılan konferansın bu yılki başlığı ise “Belgesel Sinemacı Kimliği ve Küreselleşme”.

Gösterimler, Fransız Kültür Merkezi, İtalyan Kültür Merkezi, Alman Goethe Enstitüsü, Kadıköy Barış Manço Kültür Merkezi ve Yapı Kredi Kültür Merkezi’nde ücretsiz yapılacak. Tüm çabalarına rağmen devlet ve şehir tiyatrolarının salonlarından yararlanamadıklarını anlatan Festival Komitesi Başkanı Savaş Güvezne, “Türkiye’de yapılan bir festivalde yabancı ülkelerin kültür merkezlerinden yardım istemek zorunda kaldık” diye konuştu.

Gösterim alanı açmak

Savaş Güvezne, festival komitesinin üç yıldır başkanlığını yapıyor. Kendisi gibi belgesel yönetmenlerini festival aracılığıyla bir araya getiren Güvezne, amaçlarının belgesele gösterim alanı açmak olduğunu anlatıyor. “Ticari sinemanın çok ciddi bir gösterim alanı var; sinema salonları, televizyonlar, VCD ve DVD’ler. Belgesel içinse Türkiye’de sinema salonu yok. Bir diğer gerçek, televizyonlarda belgesel gösterilmediği konusu. Belgeselin ticari olarak kasedi, VCD’si, DVD’si yapılamıyor. O zaman bizim, Belgesel Sinemacılar Birliği olarak, kendimize gösterim alanları açmak gibi bir sorumluluğumuz var.” diyor yönetmen. Festivale tüm dünyadan yönetmenler çağrılmasının nedeni ise; dünyada olup biteni görmek, yurtdışına gidebilecek Türk belgesellerinin standartlarını oluşturmak, yönetmenlerle dirsek teması kurmak ve seyircinin başka bir yerde izleme olanağı bulamayacağı filmleri izlemesini sağlamak.

Televizyon göstermiyor

Festivalin bu yıl kullandığı slogan “Belgesel ...’miş’ gibi değil kendisi”. Slogan, aslında televizyon kanallarına bir eleştiri. Güvezne, televizyon kanallarının RTÜK’ün dayatmasıyla göstermek zorunda olduğu belgeselleri gece yarılarında gösterdiğini, bununla birlikte “Belgeselmiş gibi” televizyon programları yapıldığını belirtiyor: “Bunlar ‘gezdim, gördüm, çektim’ şeklinde, hiçbir hazırlığı olmayan, hiçbir konsepti olmayan, arabasına atlayıp yola çıkıp ne gördüyse onu çekenlerin hazırladığı programlar. Saddam’ı devirmenin yedi yolu, ya da ‘bu cinayet nasıl işlendi’, ‘aslan geyiği yedi’ gibi belgeseller yapılıyor. Kameranızı bilinçli olarak kullanmadıkça, önceden bir konseptiniz, araştırmanız olmadıkça, estetik kaygılardan uzak oldukça belgesel yapmanın imkânı yok.” diyen Güvezne, “Eğer böyle olsaydı, süpermarketlerde ya da bankalardaki kameraların çektiğine de belgesel denirdi” şeklinde konuşuyor. Yönetmene göre belgesel niyetiyle yapılan bu tür çalışmalar, bir belge ama belgesel değil. Belgesel olabilmesi için, içinde mutlaka bir estetiğin, gerçekliğinin olması gerekiyor.

Belli bir tema yok

Festivalin belirli bir teması yok. Filmler; ekolojik sorunlar, insan hakları, biyografiler, tanıklıklar, tarihsel olgular, savaş ve daha birçok konuyu kapsıyor. Savaş Güvezne, Türkiye’de ve dünyada tematik olarak bir araya gelebilecek kadar belgesel üretilmediğine dikkat çekiyor. Bu yüzden festival, daha çok gösterime ihtiyacı olan, büyük özverilerle yapılmış belgeselleri bir araya getirmeyi amaçlıyor. Yurtdışından katılan bütün belgeseller BSB’de bir toplugösterimle izlendikten sonra festivalde gösterilecekler belirleniyor. Güvezne, bunun bir ön eleme değil toplu karar verme süreci olduğuna özellikle vurgu yaparak, bir belgeseli diğerinden üstün tutma gibi yargıları olmadığını, bu yüzden de belgesel sinema alanında yarışmalara karşı olduklarını kaydediyor.

‘Salon bulmakta zorlandık’

Festival organizasyonu yapılırken, para bulmakta oldukça zorlanmış belgeselciler. “Paranın ötesinde filimlerimizi gösterecek salon bulamadık” diyen Güvezne, önemli bir konuya dikkat çekiyor: “Kültür Bakanlığı’nın ya da belediyenin elindeki salonlardan yararlanamadık. Herkesin bir gerekçesi vardı. Kimisi para istedi, kimisi provalar olduğunu söyledi. Sonuç olarak biz, Türkiye’de yapılan belgesel film festivalinde yabancı ülkelerin kültür merkezlerinden yardım istemek zorunda kaldık. Bize salonlarını açtılar ve yurtdışından gelecek konuklarımızın masraflarını karşılayacaklarını söylediler.”

Belgesel Film Festivali’nin diğer ayağı ise “Belgesel Sinemacı Kimliği ve Küreselleşme” başlıklı konferans.

Herkes davetli

Çok sayıda yönetmen ve akademisyenin bildiri sunacağı konferansta, BSB’nin küreselleşme ile ilgili hazırladığı deklerasyona da son hali verilecek. Konferans, “belgesel sinemacıların ufkunu genişletebilmek ve farklı sesleri duyabilmek” gibi amaçlar taşıyor. BSB, daha geniş kitlelerin belgeseli sevmesi ve izlemesi için ücretsiz gerçekleştireceği festivale tüm İstanbulluları davet ediyor.

Başa dön

Savaşa karşı tiyatro

Tiyatrocular, bugün tüm dünyada savaş karşıtı eylem olarak “Lysistrata” adlı oyunu okuyacak. Pek çok ülkeden toplulukların gerçekleştireceği bu eylemin Türkiye ayağını “Tiyatro Kırmızı” üstlendi. Tiyatro Kırmızı, ayrıca bugün Türkiye’de ilk defa internette (www.tiyatrokirmizi.com) canlı bir gösteri düzenliyor. Ayrıca, Üsküdar Anadolu Lisesi tiyatrosu da hazırlığını sürdürdüğü “Lysistrata”yı okumasını gerçekleştirecek. Tüm dünyada okunan “Lysistrata”, 14 Mart’ta Hollanda Ulusal Radyosu’nda diğer dillerle birlikte Türkçe olarak da dinleyicilere ulaşacak.

03/03/03...

Lysistrata Projesi, tüm dünyaya yayılan bir tiyatro etkinliği. “03/03/03”, yani 3 Mart 2003’te dünya savaş karşıtı antik Yunan komedisi olan “Lysistrata”nın okumalarını içeriyor. Şu ana kadar 31 ülkeden 368 grup, projeye katıldığını açıkladı.

Kadınların savaşı

Orduları terhis eden anlamına gelen “Lysistrata”, İÖ 5. yüzyılda yaşamış büyük komedi şairi Aristophanes’in eseri.

Oyunda, Helen kadınlarının Lysistrata’nın kılavuzluğunda Atina akropolüne baskın yapması ve kocaları barışmadıkça evlerine dönmeyeceklerine ant içmesi anlatılıyor.

Oyunda, kadınlar savaşı yönetmeye yarayan devlet hazinesine de el koydukları için Atina ve Sparta savaşı bırakıp barış yapmak zorunda kalıyor.

Başa dön

Kıyafet: Ölümü estetize ediyorlar

Roman ve öykü yazarı Hasan Kıyafet, Antalya Sanatçılar Derneği’nde “Savaş ve Edebiyat” konulu söyleşiye katıldı. Edebiyatın sözlü halden yazılı hale geçişiyle birlikte insan yaşamının daha da güzelleşeceğinin öngörüldüğünü hatırlatan Kıyafet, “Ancak, bakıyoruz ki herhangi bir güzelleşme yok. Öyleyse yaşamı yeniden gözden geçirmeliyiz” dedi.

Kıyafet, sözlerini şöyle sürdürdü: “İnsanlığın ayağını yerden kesmek için edebiyatın ayağını yerden kestiler. Kapitalizm kendi yanlışlarını meşrulaştırmak için edebiyatı kullanıyor. Harry Potter ve Yüzüklerin Efendisi buna en güzel örnektir. ABD bu tür yapımlarla savaşın güzelliğini (!), estetiğini (!) gösteriyor. Artık çocuklar bile biliyor; öyle öldürülmez, böyle öldürülür diye.”

ABD mezarını kazıyor

Tarihte yok olan devletler incelendiğinde, hepsinde iktidarların düşünmeyi körelttiğine tanık olduklarını ifade eden yazar Hasan Kıyafet, “Halkı düşünmekten alıkoyan devletler yıkılmış. Bugün ABD’nin de sonunun geldiğine inanıyorum. Çünkü kendi halkının düşünme yeteneğini köreltmiş” dedi. Kıyafet şöyle devam etti: “ABD, yıllarca insanlarını (komünizm geliyor) diyerek korkuttu. Ancak bu korku ortadan kalktı. Şimdi komünizmin yerine yeni bir düşman bulmak zorunda. Çünkü halk bu korkudan sıyrılırsa doğru düşünmeye başlayacak. ABD artık kendi mezarını kazıyor. Ülkemizde de bu zihniyetin izleri var. Yoksa Köy Enstitülerini kapatıp yerine İmam Hatip okulları açmazlardı.”

Başa dön