Politika [25.12.02]

ABD Irak’a saldırmak için son hazırlıklarını yaparken, ABD’ye göbekten bağlı Ankara’da da Irak trafiği hızlandı. Ankara’da önceki gün toplanan Irak zirvesi ise medyaya, her gazetenin kendi yorumuyla yansıdı. Başını Milliyet’in çektiği Doğan grubu, zirveyle birlikte Irak’ta savaşa girdi bile.

Genelkurmay Başkanı, Başbakan, MİT Müsteşarı, bazı bakanlar ve bürokratların katıldığı Irak zirvesi iki bölümden oluştu ve yaklaşık 4 saat sürdü. Zirvenin ardından açıklamayı, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener yaptı. Şener, zirvenin bir karar toplantısı olmadığını, çeşitli seçeneklerin değerlendirildiğini ve Irak’a saldırının Türkiye’ye etkilerinin ele alındığını söyledi.

Konuşulanlar sır ama...

Gazetecilerin ısrarlı sorularına rağmen, Şener, zirvede ne konuşulduğunu anlatmadı. Ankara’nın halk için çok önemli bir konuda bile her şeyi “kapalı kapılar ardında” kararlaştırma tutumu sürerken gazetelere de ya ismi açıklanmayan bir bakana ya da toplantıya katılan bir başkasına dayandırarak, bazen de hiç kaynak göstermeden, egemen güç odaklarının işine gelebilecek şekilde zirve haberlerine yer vermesinin önünü açtı. Irak zirvesinde savaş karşıtı bir tutum olmadığı için, gazetelerin konuyla ilgili haberlerinde, hava üslerinin kullanımına izin verilmesi gibi bazı konularda ortak bir payda oluştu. Ancak hemen her gazete savaşta Türkiye’nin rolünü farklı yansıttı. Doğan Grubu’nun gazeteleri ise çok açık biçimde Türkiye’yi destekten de öte sıcak savaşa soktu. Bu gazetelerin en pervasızı ise Milliyet oldu. Milliyet, dün “Ankara, Irak zirvesinde kararını verdi” üstbaşlığı ve “Biz de varız” manşetiyle okurun karşısına çıktı.

Adını açıklamadığı “bir hükümet üyesinin” ağzından “Gireceğiz ve izleyeceğiz” altbaşlığıyla manşetini destekleyen Milliyet, “askerin dediği oldu” demeyi de ihmal etmedi. Başbakan Yardımcısı tarafından yapılan resmi açıklamanın aksine zirvede Türkiye’nin savaşta yer almayı kabul ettiğini duyuran Milliyet, Ankara’nın ABD taleplerine verdiği yanıtı 4 madde halinde birinci sayfasından duyurdu.

İç sayfa başlığı kesmedi

Milliyet köşe yazarlarıyla da “Türkiye savaşa katılmak zorunda” fikri etrafında halkı ikna etmeye soyundu. Fikret Bila “Aktif duruş”, Taha Akyol “Saddam’ın intiharı”, Güneri Civaoğlu “Silahsız savaş” başlıklı yazılarında hep Türkiye’nin savaşın içinde yer alması gerektiğini yazdılar.

Milliyet’in iç sayfasında farklı bir başlıkla zirveyi aktarması da gözden kaçmadı. Milliyet’in Aydın Doğan’a en yakın yöneticilerine, yayın yönetmenine “Kırmızı çizgi çekildi” başlığı yetersiz gelmiş olmalı ki gazetenin manşetinde “Biz de varız” demeyi tercih ettiler. Özne olarak özellikle birinci tekil şahıs kullanan Milliyet, savaşa girme kararını da bütün halkın kararıymış gibi sunma “uyanıklığı” gösterdi.

Hürriyet geri kalır mı!

Doğan grubunun diğer “büyük” gazetesi Hürriyet ise manşetine Kuzey Irak’ta kurulacak kampları taşımayı tercih etti. “500 bin Kürt için 11 kamp” manşetini atan Hürriyet, savaş nedeniyle Türkiye’ye kaçabilecek Kürt mültecilerin Kuzey Irak’ta kurulacak 11 kampta barındırılacağını yazdı. Zirve haberi ise Hürriyet’te de Milliyet’e benzer bir şekilde yer aldı. “Varız ama son söz Meclis’in” başlığını atan Hürriyet, zirvede ABD’ye üs ve asker gönderme izni için yeşil ışık yakıldığını belirtti. Savaş kışkırtıcılığını manşetinden bağırtmadan yapan Hürriyet, Milliyet’ten bir adım fazla atarak, Dışişleri’nin Irak’a asker göndermek için fezleke hazırlığında olduğunu ifade etti. Haberinde savaşa girildiğini zil takarak duyuran Hürriyet’in “nihai karar merci TBMM olacak” ifadesi sadece bir Anayasal zorunluluğa işaret ediyor. Yazarlarıyla da Milliyet’le uyum içinde olan Hürriyet’te Sedat Ergin, “Türkiye’nin Kuzey Irak’taki mevcut askerini bir kolordu düzeyine çıkartmasının sürpriz olmayacağını” yazdı.

Radikal’den ‘uygun adım’

Grup gazetelerinden Posta, “Savaşa giriyoruz”, Radikal ise “Savaşa doğru uygun adım” başlıklarıyla zirve haberlerini sundu. “Uygun adım” terimini, askeri bir terimi bilinçli olarak manşetinde kullanan “solcu” Radikal, ağabeyleri Hürriyet ve Milliyet’e göre daha temkinli bir dil kullansa da savaşa ve bu savaşta Türkiye’nin rol almasına zerre kadar karşı çıkmıyor.

Y. Şafak temkinli

Sabah grubu, Cumhuriyet ve İslami gazeteler de durdukları yere, konumlarına uygun olarak savaşa girme derecelerini belirliyor. AKP’ye ve hükümete açık destek veren Yeni Şafak, zirveyi “Ankara temkinli” diyerek birinci sayfasına taşıdı. Zaman ise, Türkmen kozunu kullanarak “Türkiye savaşa girmeli” tezini savundu. “Türkmenler, savaş durumunda K. Irak’a Türk askeri istiyor” manşetini atan Zaman, zirve haberini de “Irak zirvesinde son karar MGK’ya bırakıldı” başlığıyla duyurdu.

Başa dön

Askere ‘hazır ol’ emri

Hükümet ve Genelkurmay arasında uzun süredir devam eden “Irak” konulu görüşmelerin amacının, Irak’a yönelik Amerikan müdahalesine katılınması için gerekli “siyasi emir” olduğu ortaya çıktı. Artık Türkiye’nin Irak’a yönelik Amerikan saldırısına dahil olması için gerekli tek şey, düğmeye basılması. Başbakan Abdullah Gül’ün, dün Genelkurmay Harekat Başkanı ve Başbakanlık Askeri Başdanışmanı Korgeneral Köksal Karabay’la yaptığı görüşme dikkat çekerken, Genelkurmay Başkanlığı’nın “Irak’a saldırı” konusunda resmen görevlendirildiği öğrenildi.

Emri veren kim?

Ankara’dan yayılan haberlere göre, Genelkurmay Başkanlığı, bir süredir “hukuk dışı” olarak sürdürdüğü savaş hazırlıklarını, artık resmen yürütecek. Kendisine bazı planlar sunulan Başbakan Bülent Ecevit, seçim sürecine girilmesi nedeniyle “siyasi emir” vermekten kaçınmıştı. Buna rağmen hazırlıklarını yürüten Genelkurmay, yeni hükümetle birlikte istediğini aldı.

Zirve toplantıları sonucunda alınan karar uyarınca, Genelkurmay Başkanlığı savaş hazırlıklarını derinleştirecek. Buna göre, Kuzey Irak başta olmak üzere, gerekli bölgelere askeri sevkıyatlar hız kazanacak. Ordunun asker, silah sistemleri, mühimmat, elektronik sistem ihtiyaçları karşılanacak.

Savaş yoluna girildi

“Siyasi emir” verilmesinin esas önemli sonucu ise, artık Irak’a yönelik Amerikan saldırısı konusunda atılacak adımlarda, doğrudan Genelkurmay’ın söz sahibi olması. Ayrıca, ABD’lilerin taleplerinin nasıl karşılanacağı, Irak’a yönelik müdahalenin askeri planı gibi konularla da, bizzat Genelkurmay’ın ilgilenecek olması. Yani, “siyasi emir” verilmesiyle birlikte, ABD’nin ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) Irak’a müdahale hazırlıklarının büyük hız kazanması bekleniyor.

1990 yılındaki Körfez Savaşı’nda, dönemin Genelkurmay Başkanı ile hükümeti arasındaki derin fikir ayrılığı da, “siyasi emir” verilmesiyle ortaya çıkmıştı.

Başa dön

Türkiye adım adım savaşa sürükleniyor

Abdullah Gül’ün Başbakanlığındaki AKP hükümeti, ülkeyi adım adım savaşa sürüklüyor. Zirve üstüne zirve, birbirini izleyen görüşme, ziyaret ve toplantıların birinci gündemi ABD’nin yanında Irak’a karşı saf tutmak olurken, önceki gün yapılan zirve toplantısından siyasi bir karar çıkmadığı iddia edildi.

Oysa, ABD, Savunma İşbirliği Ofisi aracılığıyla Türkiye’deki üs ve limanlarda, havaalanlarında incelemeyi başlattı.

Zirvede konuşulanlar

ABD’nin çıkarları doğrultusunda Irak’a karşı girişilecek savaşta Türkiye’nin konumu, önceki akşam Başbakanlık’ta toplanan zirvede ele alındı. İki bölüm halinde dört saat süren zirvenin ilk bölümüne Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök, Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış, Başbakanlık Müsteşarı Fikret Üçcan, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Uğur Ziyal ve MİT Müsteşarı Şenkal Atasagun ile Başbakan Gül’ün Dışişleri Danışmanı Ahmet Davutoğlu katıldı.

İkinci bölümde ise Başbakan Yardımcıları Abdüllatif Şener, Mehmet Ali Şahin ve Ertuğrul Yalçınbayır, Devlet Bakanları Ali Babacan ve Beşir Atalay, İçişleri Bakanı Abdulkadir Aksu ile Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül, Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt ile Başbakanlık Askeri Başdanışmanı Korgeneral Köksal Karabay da yer aldı. Zirve öncesinde Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Uğur Ziyal, Genelkurmay Başkanlığı’nda, son gelişmeler hakkında bilgi verdi.

Gül başkanlığındaki zirve gece 23.00 sıralarında sona ererken, Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener, zirve konusunda açıklama yaptı. Ancak Şener, toplantıda konuşulanlar hakkında bilgi vermediği gibi soruları da geçiştirdi.

Gül’ün anlattıkları

Başbakan Abdullah Gül de dün partisinin grup toplantısında önceki günkü zirve ve Irak konusundaki gelişmeleri ele aldı.

Gül, Türkiye’nin Irak konusundaki çalışmalarını savaşa hazırlık olarak algılamamak gerektiğini iddia etti. Irak ile ilgili gelişmelerin ciddi bir noktaya geldiğini ifade eden Gül, “Hükümetin bir görevi de Türkiye’yi her türlü senaryo ve gelişmelere göre hazırlamaktır. Bizim de yaptığımız budur. Yoksa Türkiye bir savaşa giriyor, bir çatışmaya giriyor değildir. Böyle bir şey de söz konusu değildir. Bu hazırlıkları bir savaşa hazırlık olarak almamak gerekir” dedi.

Konunun basın organlarında tartışılmasından memnunluk duyduğunu ifade eden Gül, sanki her şeyi açıklık içinde yapıyormuş gibi “Türkiye bir emirlik, bir krallık değildir. Türkiye demokratik, açık bir ülkedir. Olup bitenlerden halkının bilgi edinme hakkı vardır” diye konuştu.

Gül’ü asıl memnun eden şeyin ise, savaş yanlısı haberler yayınlayan medyanın hükümete eleştiri yöneltmediği gibi, adeta halkı savaşa hazırlama çabası içine girmesi olduğu belirtiliyor.

Başa dön